តើ​កម្ពុជា​រើ​បំរះ​ខ្លួន​ដូច​ម្តេច​បន្ទាប់​ពី​វិបត្តិ​កូវីដ​១៩​ ដែល​បាន​ទាញ​ពលរដ្ឋ​ជា​ច្រើន​ធ្លាក់​ក្នុង​ភាព​ក្រីក្រ​ឡើង​វិញ​?​

ដោយៈ ម៉ាណា

    ភ្នំពេញៈ ជំងឺរាតត្បាត ពិតជាបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេដ្ឋកិច្ច និងកម្រិតនៃភាពក្រីក្ររបស់ប្រទេសកម្ពុជា ហើយផលប៉ះពាល់មួយចំនួន នៅតែអាចមើលឃើញរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

មុនពេលមានជំងឺកូវីដ-១៩ ប្រទេសកម្ពុជាគឺជាប្រទេសមួយដែលមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនលឿនបំផុត នៅលើពិភពលោក បើគិតចាប់ពីឆ្នាំ២០០០ដល់ឆ្នាំ២០១៩ កំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP)​មានអត្រាជាមធ្យមប្រហែល៨,២% ក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលជំរុញដោយវិស័យទេសចរណ៍ ការនាំចេញសម្លៀកបំពាក់ សំណង់ និងអចលនទ្រព្យ។ ភាពក្រីក្របានធ្លាក់ចុះជាលំដាប់ក្នុងអំឡុងពេលនេះ។

មានអ្វីកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលមានជំងឺកូវីដ-១៩? ជំងឺរាតត្បាតនេះបានបណ្តាលឱ្យមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច លើកដំបូងរបស់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងរយៈពេលប្រហែល២៥ឆ្នាំ។ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) បានធ្លាក់ចុះ៣,៦% ក្នុងឆ្នាំ២០២០ ស្របពេលវិស័យទេសចរណ៍ស្ទើរតែដួលរលំ។ រោងចក្រកាត់ដេរជាច្រើន បានកាត់បន្ថយប្រតិបត្តិការ។ វិស័យសំណង់ និងអចលនទ្រព្យបានថយចុះយ៉ាងខ្លាំង។ កម្មកររាប់រយរាប់ពាន់នាក់បានបាត់បង់ប្រាក់ចំណូល។ ភាពក្រីក្របានកើនឡើង បន្ទាប់ពីការធ្លាក់ចុះអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។

១. តើភាពក្រីក្របានងើបឡើងវិញហើយឬនៅ?

យោងតាមធនាគារពិភពលោក ភាពក្រីក្របានកើនឡើងក្នុងអំឡុ​ងពេលមានជំងឺរាតត្បាត ហើយនៅតែកើនឡើងរហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៣​។ ការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ច និងកម្មវិធីគាំទ្ររបស់រដ្ឋាភិបាល បានជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្របន្ទាប់ពីនោះ ប៉ុន្តែភាពក្រីក្រនៅតែមិនទាន់វិលត្រឡប់ទៅរកកម្រិត មុនជំងឺរាតត្បាតទាំងស្រុងនៅឡើយទេ ដោ​យសារតែវិស័យទេសចរណ៍ និងសំណង់បានងើបឡើងវិញយឺតជាងវិស័យផ្សេងទៀត។

២. ស្ថានភាពក្នុងឆ្នាំ ២០២៥-២០២៦

សេដ្ឋកិច្ចបានងើបឡើងវិញ ប៉ុន្តែមិនស្មើគ្នាទេ ប៉ុន្តែមានកត្តាវិជ្ជមានមួយចំនួនដែលត្រូវបានបង្ហាញដូចជា ការនាំចេញរឹងមាំ ការងើបឡើងវិញនៃវិស័យទេសចរណ៍ ការវិនិយោគបរទេសបន្ត និងការកើនឡើងនៃការងារផ្លូវការក្នុងវិស័យផលិតកម្ម។

តើអ្វីជាបញ្ហាប្រឈម? មានដូចជា ការធ្លាក់ចុះនៃអចលនទ្រព្យ និងអចលនទ្រព្យ បំណុលគ្រួសារខ្ពស់ ថ្លៃដើមរស់នៅខ្ពស់ កម្មករក្រៅផ្លូវការ និងគ្រួសារក្រីក្រនៅតែស្ថិតនៅក្រោមសម្ពាធ។

ធនាគារពិភពលោកព្យាករថា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជានឹងថយចុះមកត្រឹមប្រហែល៣,៩% ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ដោយសារតែការប៉ះទង្គិចពីខាងក្រៅ និងតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈខ្ពស់ ទោះបីជាកំណើនត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងប្រសើរឡើងម្តងទៀតបន្ទាប់ពីនោះក៏ដោយ។

៣. អំពី “ការឈ្លានពានរបស់ថៃនៅកម្ពុជា”

ប្រទេសថៃបានឈ្លានពានមកលើកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ដល់ទៅពីរលើក។

ភាពតានតឹងព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃថ្មីៗនេះ ទាំងនេះបានបង្កឱ្យមានការរំខានខ្លះដល់ពាណិជ្ជកម្ម ទេសចរណ៍ និងចលនាការងារ។

ធនាគារពិភពលោកបានកត់សម្គាល់ថា ការរំខានព្រំដែនក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ បានបន្ថែមសម្ពាធដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច។

៤. ការវាយតម្លៃរួម

ប្រទេសកម្ពុជា បានងើបឡើងវិញពីវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចកូវីដ-១៩ ប៉ុន្តែការងើបឡើងវិញ មិនទាន់ពេញលេញនៅឡើយទេ។ សេដ្ឋកិច្ចកំពុងរីកចម្រើនឡើងវិញ ការនាំចេញមានភាពរឹងមាំ ហើយការវិនិយោគបរទេ សនៅតែមានសារៈសំខាន់។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គ្រួសារជាច្រើននៅតែប្រឈមមុខនឹងបំណុលខ្ពស់ ការចំណាយលើការរស់នៅខ្ពស់ និងការងើបឡើងវិញយឺតជាងក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ សំណង់ និងអចលនទ្រព្យ។ ភាពក្រីក្របានធ្លាក់ចុះ ពីកម្រិតកំពូលនៃជំងឺរាតត្បាត ប៉ុន្តែនៅតែខ្ពស់ជាងកម្រិតមុនជំងឺកូវីដ-១៩៕