ដោយៈ ម៉ាណា
ភ្នំពេញៈ ស្ថាប័ន និងអ្នកវិភាគគួរឱ្យទុកចិត្តជាច្រើន កំពុងពិភាក្សាអំពីអនាគត នៃការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) និងទំនុកចិត្តរបស់វិនិយោគិននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ចំណុចសំខាន់គឺថា ជាទូទៅពួកគេមិនបាននិយាយថា បញ្ហាបោកប្រាស់ ត្រូវបានដោះស្រាយទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេលើកឡើងថា ការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យកាន់តែតឹងរ៉ឹង និងកំណែទម្រង់លើភាពត្រឹមត្រូវផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ អាចជួយបង្កើនទំនុកចិត្តបាន ប្រសិនបើវិធានការទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់។
អ្វីដែលស្ថាប័នធំៗបានលើកឡើង? ១. IMF (មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ) ភស្តុតាងដ៏រឹងមាំបំផុត សម្រាប់អំណះអំណាងស្តីពី “ការងើបឡើងវិញនៃទំនុកចិត្ត”។
ការវាយតម្លៃរបស់ IMF កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាគួរតែផ្តោតលើការទាក់ទាញFDI ដែលមានគុណភាពខ្ពស់ ការកែលម្អអភិបាលកិច្ច និងនីតិរដ្ឋ ការពង្រឹងភាពអាចព្យាករណ៍បាននៃការអនុវត្តច្បាប់ និងការដោះស្រាយហានិភ័យ ទាក់ទងនឹងភាពត្រឹមត្រូវផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។ ស្ថាប័ននេះបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា វិធានការទាំងនេះអាចជួយកែលម្អបរិយាកាសវិនិយោគ។
IMF ក៏បានលើកឡើងផងដែរថា FDIនៅតែមានភាពធន់ ទោះបីជាវិស័យអចលនទ្រព្យរបស់កម្ពុជា មានភាពទន់ខ្សោយក៏ដោយ។ នេះគឺជាចំណុចសំខាន់មួយ៖ ការវិនិយោគពីបរទេសមិនបានបាត់បង់ទៅវិញ ដោយសារតែការធ្លាក់ចុះនៃវិស័យអចលនទ្រព្យ ឬក្តីបារម្ភអំពីបញ្ហាបោកប្រាស់នោះទេ។
២. ធនាគារពិភពលោក (World Bank) FDI កំពុងជួយគាំទ្រដល់កម្ពុជា។
ធនាគារពិភពលោកបានរាយការណ៍ថា FDI បានកើនឡើងដល់ប្រហែល៥,១ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ដោយបានជួយគាំទ្រដល់ការងារក្នុងប្រព័ន្ធ (formal jobs)ប្រមាណ ៤០០,០០០ កន្លែង។ ស្ថាប័ននេះរំពឹងថា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនឹងងើបឡើងវិញនៅឆ្នាំ២០២៧ បន្ទាប់ពីឆ្នាំ២០២៦ ដែលជាឆ្នាំដ៏លំបាកមួយ។
ចំណុចនេះបង្ហាញថា ដំណាក់កាលបន្ទាប់នៃFDI របស់កម្ពុជាអាចនឹងមានទំនាក់ទំនងកាន់តែខ្លាំងឡើង ជាមួយវិស័យផលិតកម្ម ការនាំចេញ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការងារ ជាជាងការផ្តោតលើការរំពឹងទុកលើតម្លៃអចលនទ្រព្យតែមួយមុខ។
៣. AMROអះអាងថាវិស័យផលិតកម្ម និងFDI នៅតែមានសារៈសំខាន់។
ការិយាល័យស្រាវជ្រាវម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានបូកបី(AMRO)បានលើកឡើងថា កម្ពុជានៅតែទទួលបានការគាំទ្រ ពីការនាំចេញផលិតផលឧស្សាហកម្ម និងFDIដែលមានលំនឹង ទោះបីជាវិស័យទេសចរណ៍ សំណង់ និងអចលនទ្រព្យមានការងើបឡើងវិញ ក្នុងល្បឿនយឺតក៏ដោយ។
ចុះចំពោះការដោះស្រាយបញ្ហាបោកប្រាស់វិញ? កម្ពុជាបានប្រកាសជាផ្លូវការថា មូលដ្ឋានធំៗដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់ការបោកប្រាស់ត្រូវបានរំលាយចោល ហើយអាជ្ញាធរកំពុងបន្តតាមដានបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្ម និងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិនៅតែមានការប្រុងប្រយ័ត្ន។
ការវាយតម្លៃរបស់ IMF កាលពីខែកញ្ញា នៅតែចាត់ទុកសកម្មភាពបោកប្រាស់ដែលនៅបន្តកើតមាន និងក្តីបារម្ភអំពីភាពត្រឹមត្រូវផ្នែក ការវិភាគរបស់ខ្ញុំសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧–២០៣០។
ការបង្ក្រាបការបោកប្រាស់ ភាពរឹងមាំផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុកាន់តែខ្លាំង ការជឿទុកចិត្តពីអន្តរជាតិកាន់តែប្រសើរ ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) ដែលមានគុណភាពខ្ពស់ រោងចក្រ/ការងារ តម្រូវការអចលនទ្រព្យផ្នែកឧស្សាហកម្ម និងភស្តុភារកម្ម តម្រូវការលំនៅដ្ឋាន និងអចលនទ្រព្យពាណិជ្ជកម្មនៅតំបន់ជុំវិញកាន់តែខ្លាំង។
ទោះជាយ៉ាងណា មិនំានការបញ្ជាក៉ឬសូចនាករណាមួយបញ្ជាក់ថា ការបង្ក្រាបការបោកប្រាស់ នឹងធ្វើឲ្យជនបរទេសនឹងត្រឡប់មកទិញ ឬជួលខុនដូភ្លាមៗនោះទេ។
សម្រាប់ការវិភាគរបស់Propertyarea យល់ថា ការសន្និដ្ឋានអំពីអនាគត ដែលអាចទទួលយកបាន និងមានមូលដ្ឋានរឹងមាំជាង គឺ “ការងើបឡើងវិញនៃវិស័យអចលនទ្រព្យ ដែលជំរុញដោយ FDI” ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម ភស្តុភារកម្ម ឃ្លាំង រោងចក្រ និងតំបន់ដែលមានសកម្មភាពការងារ ជុំវិញតំបន់ភ្នំពេញ និងតំបន់ជាប់រាជធានី (Greater Phnom Penh) ជាជាងការរំពឹងលើកំណើនខ្លាំងនៃវិស័យលំនៅដ្ឋានទាំងមូល៕
