ដោយៈ ម៉ាណេត

ភ្នំពេញៈ ប្រទេសចិនកាលពីថ្មីៗនេះ បានផ្តល់សច្ចាប័នលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មស្តីពីភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយក្នុងតំបន់ (RCEP) ដែលមានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានបញ្ជាក់ថា ខ្លួនសង្ឃឹមថាសមាជិកដទៃទៀត នឹងផ្តល់សច្ចាប័នលើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ដែលអាចចូលជាធរមានចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២។

ដូច្នេះកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានរយៈពេល៥ ខែប៉ុណ្ណោះ ចាប់ពីពេលនេះតទៅ ដើម្បីចូលជាធរមាន និងចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍ពីសំណាក់ប្រទេសសមាជិកនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។

កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីRCEP រួមមាន ប្រទេសចិន ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង ប្រជាជាតិអាស៊ាន ដែលរួមមានប្រទេសព្រុយណេ កម្ពុជា ឥណ្ឌូនេស៊ី ឡាវ ម៉ាឡេស៊ី មីយ៉ាន់ម៉ា ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី ថៃ និងវៀតណាមរួមជាមួយអូស្ត្រាលី និងនូវែលហ្សេឡង់។

កិច្ចព្រមព្រៀងRCEP ពិតជាមានទំហំធំណាស់គិតចាប់តាំងពីទំហំសេដ្ឋកិច្ច រហូតដល់ចំនួនប្រជាជន។ ប្រទេសដែលចូលរួមក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ មានប្រមាណ៣០ភាគរយនៃGDP សរុបលើសកល និងមានចំនួនប្រជាជនប្រមាណ៣០ភាគរយ នៃប្រជាជនពិភពលោក។ តម្លៃសេដ្ឋកិច្ចនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ មានតម្លៃសរុបជិត២៥ទ្រីលានដុល្លារអាមេរិក  និងមូលដ្ឋានអ្នកប្រើប្រាស់សរុបប្រមាណ២,២ពាន់លាននាក់ ដែលក្នុងនោះប្រ​មា​ណ១ពាន់លាននាក់ គឺអ្នកប្រើប្រាស់ ដែលមានជីវភាពកម្រិតមធ្យម។

គោលបំណងចម្បងរបស់កិច្ចព្រមព្រៀងRCEP គឺដើម្បីបង្កើតភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ដោយកសាងកិច្ចព្រមព្រៀងអាស៊ានទ្វេភាគី ដែលមានស្រាប់នៅក្នុងតំបន់ ជាមួយដៃគូកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA) របស់ខ្លួន។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះនឹងត្រូវបានដាក់ចេញ ដោយសំណុំនៃវិធាន និងស្តង់ដាររួមទាំងការកាត់បន្ថយឧបសគ្គពាណិជ្ជកម្ម និងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវលទ្ធភាពទទួលបានទីផ្សារ។

សម្រាប់វិនិយោគិន កិច្ចព្រមព្រៀងRCEPផ្តល់នូវឱកាសពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគថ្មីៗជាច្រើន នៅក្នុងបណ្តាប្រទេស ដែលចូលរួមនិងបង្កើតប្លុកពាណិជ្ជកម្មធំបំផុតរបស់អាស៊ីរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។

ធនាគារពិភពលោក (World Bank) បានលើកឡើងកាលថ្មីៗនេះថា កម្ពុជានឹងឱកាស សម្រាប់សម្រួលការពង្រីកការវិនិយោគក្នុងស្រុក និងពីបរទេស ដោយផ្អែកលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីទ្វេភាគី និងក្នុងតំបន់ក្នុងពេលថ្មីៗនេះ រួមមាន កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងកម្ពុជានិងចិន និង កិច្ចព្រមព្រៀងភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយតំបន់ (RCEP) ។

លោកស៊ាង ថៃអ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបាននិយាយថា កម្ពុជាកំពុងពន្លឿននីតិវិធីផ្ទៃក្នុង ឆ្ពោះទៅរកការផ្តល់សច្ចាប័ន លើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះឱ្យបានឆាប់បំផុត។ លោ​កបានបន្ថែមថា “កម្ពុជារំពឹងថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ នឹងត្រូវផ្តល់សច្ចាប័ននៅក្នុងឆមា​សទី២ ឆ្នាំ២០២១នេះ ប្រសិនបើស្ថានភាពនៃកូវីដ១៩ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងបានឆាប់”។

លោកបណ្ឌិតម៉ី កល្យាណសេដ្ឋវិទូកម្ពុជា និងប្រធានវិទ្យាស្ថានធនធានអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា កិច្ចព្រមព្រៀង RCEP មានអត្ថន័យណាស់ សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងរយៈពេលមធ្យម និងវែង ហើយកម្ពុជាត្រូវការកែលម្អប្រព័ន្ធ និងយន្តការរបស់ខ្លួនបន្ថែមទៀត ដើម្បីសម្រួលដល់លំហូរពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគកាន់តែរលូន។

លោក Zhang Jianping អគ្គនាយកមជ្ឈមណ្ឌលកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ចិន ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងប៉េកាំង បាននិយាយថា ទំនាក់ទំនងកាន់តែជិតស្និទ្ធ ក្នុងចំណោមប្រទេសហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀង RCEP នឹងមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ការវិនិយោគ និងការធ្វើសមាហរណកម្មទីផ្សារ។

លោកបានបន្តថា “ប្រការនេះនឹងជួយដល់ការស្ទុះងើបឡើងវិញ នៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដែលកំពុងទទួលរងផលប៉ះពាល់ ដោយសារជំងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩ និងងាកចេញពីការប្រឈមនឹងការកើនឡើងនូវការគាំពារនិយមផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម”។

លោក Zhang បាននិយាយថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ក្នុងចំណោមបណ្តាប្រទេសដែលចូលរួម និងផ្តល់ផលប្រយោជន៍គ្នាទៅវិញទៅមក នឹងជម្រុញយ៉ាងខ្លាំងដល់ពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគក្នុងតំបន់ ដោយបន្ថែមថាមពលថ្មីដល់ការអភិវឌ្ឍក្នុងតំបន់ និងផ្តល់ការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំង ដល់ការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក៕

ដោយៈ តារា

ភ្នំពេញៈ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចបានលើកឡើងថា ការបិទខ្ទប់ខេត្តចំនួន៨ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាល់ដាលនៃមេរោគកូវីដ១៩ របស់រាជរដ្ឋាភិបាល អាចនឹងបង្កផលប៉ះពាល់ដល់វិស័យសេដ្ឋកិច្ចបន្តិចបន្ទួច ខណៈលំហូរទំនិញឬការធ្វើអាជីវកម្មនៅក្រៅតំបន់បិទខ្ទប់នៅដំណើរការជាធម្មតា។

ទាក់ទងនឹងការបិទខ្ទប់ភូមិសាស្រ្ត ខេត្តចំនួន៨ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាល់ដាលក្នុងសហគមន៍នៃមេរោគកូវីដ-១៩ ប្រភេទ Delta លោកបណ្ឌិតគី សេរីវឌ្ឍន៍អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ថ្លែងលើកឡើង នៅថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១ នេះថា ពាក់ព័ន្ធនឹងការបិទខ្ទប់របស់រាជរដ្ឋាភិបាល ចំពោះខេត្តដែលនៅជាប់ព្រំដែនថៃ និងខេត្តមួយចំនួនដែលប៉ះពាល់ គឺជាការបិទខ្ទប់ចំពោះការចរាចរមនុស្ស ជាពិសេសប្រជាពលរដ្ឋដែលធ្វើការឆ្លងកាត់ពីប្រទេសថៃចូលមកកម្ពុជា ក្នុងនោះចំពោះការបិទខ្ទប់នេះ អាចនឹងបិទតំបន់មួយចំនួន ក្នុងរណីរកឃើញការឆ្លង ដោយអនុវត្តន៍ទៅតាមតំបន់លឿង តំបន់ក្រហម និងតំបន់លឿងទុំ។

លោកបណ្ឌិត បានថ្លែងបន្តថា តាមការសង្កេតមើលជាក់ស្តែង ប្រជាពលរដ្ឋដែលមកពីប្រទេសថៃ ពួកគាត់ភាគច្រើនរស់នៅតាមតំបន់ជនបទ ប្រសិនក្នុងករណីរកឃើញការឆ្លង អាជ្ញាធរអាចនឹងបិទខ្ទប់តែតំបន់ទាំងនោះ ដូច្នេះចំពោះតំបន់មិនមានការប៉ះពាល់ ការប្រកបរបរអាជីវកម្មរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមមូលដ្ឋាន ឬតាមទីប្រជុំជននៅដំណើរការជាធម្មតា ក្នុងនោះចំពោះលំហូរទំនិញ ឬការដឹកជញ្ជូនទំនិញផ្សេងៗពីមូលដ្ឋាន ឬពីព្រំដែន សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់នៅតាមទីផ្សារ នឹងចរាចរជាធម្មតា ក្នុងករណីមិនមានការឆ្លងនៃជម្ងឺកូវីដ-១៩ នេះ។

ការបិទខ្ទប់ភូមិសាស្ត្រខេត្តកោះកុង ខេត្តពោធិ៍សាត់ ខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តប៉ៃលិន ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តសៀមរាប ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាលក្នុងសហគមន៍នៃមេរោគកូវីដ-១៩ ប្រភេទដែលតា (Delta) គឺជាការសម្រេចរបស់អភិបាលនៃគណៈអភិបាលខេត្តនៃខេត្តដែលត្រូវបានបិទខ្ទប់ ការកំណត់ភូមិសាស្ត្រណាមួយក្នុងតំបន់បិទខ្ទប់ជា “តំបន់ក្រហម”, “តំបន់លឿងទុំ” ឬ “តំបន់លឿង”។

ក្នុងនោះចំពោះភូមិសាស្ត្រ ដែលមានការឆ្លងរាលដាលក្នុងសហគមន៍នៃមេរោគកូវីដ-១៩ ប្រភេទដែលតា (Delta) ឬភូមិសាស្ត្រដែលមានការផ្ទុះឆ្លងរាលដាលលឿនខុសពីប្រក្រតី ឬមានការសង្ស័យពាក់ព័ន្ធនឹងមេរោគកូវីដ-១៩ប្រភេទដែលតា (Delta), អភិបាលនៃគណៈអភិបាលខេត្ត នៃខេត្តដែលត្រូវបានបិទខ្ទប់ ត្រូវកំណត់ភូមិសាស្ត្រនោះជា “តំបន់ក្រហម” ឬ “តំបន់លឿងទុំ” អាស្រ័យទៅតាមកម្រិតនៃការឆ្លងរាលដាលនៃមេរោគប្រភេទដែលតា (Delta) នេះ។

គណៈអភិបាលខេត្តនៃខេត្តដែលត្រូវបានបិទខ្ទប់ នឹងដាក់ចេញនូវវិធានការ ហាមឃាត់ ឬវិធានការរឹតត្បិត ជាអាទិ៍ ទាក់ទងនឹងការធ្វើដំណើរក្នុងភូមិសាស្ត្របិទខ្ទប់ ឬការធ្វើដំណើរចេញ-ចូល ឆ្លងកាត់ព្រំប្រទល់ភូមិសាស្ត្រខេត្តដែលត្រូវបានបិទខ្ទប់, ការជួបជុំ ឬការប្រមូលផ្តុំមនុស្ស, សកម្មភាពការងារ មុខរបរ ឬអាជីវកម្ម និងបម្រាមគោចរនានាជាដើម ៕

ដោយៈ ប៊ី

ភ្នំពេញៈ ការសាងសង់កីឡដ្ឋានធំ (Main Stadium) ឬកីឡដ្ឋានធំនៃពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោបានសម្រេចជាស្ថាពរគ្រប់លក្ខណៈសម្បត្តិទាំងអស់ នាខែសីហា ឆ្នាំ២០២១។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការប្រកួតកីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍កាលពីម្សិលមិញ។

នេះបើតាមការបញ្ជាក់តាមប្រព័ន្ធអនឡាញរបស់លោកវ៉ាត់ ចំរើនអគ្គលេខាធិការ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការប្រកួតកីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ លើកទី៣២ ឆ្នាំ២០២៣ ហៅកាត់ គ.ជ.ប.អ (CAMSOC) ដែលបានបង្ហាញវឌ្ឍនភាពការសាងសង់កីឡដ្ឋានធំនៃពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ ដោយពេលនេះ ឯកឧត្តមទទួលបន្ទុកនាយបេសកកម្មកម្ពុជា កំពុងដឹកនាំក្រុមប្រតិភូ-អត្តពលិកកម្ពុជា ចូលរួមប្រកួតកីឡាអូឡាំពិក ឆ្នាំ២០២០ នៅទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន។

លោកបានបញ្ជាក់ថា “មកដល់ពេលនេះ សំណង់នេះបានលេចចេញជាសមិទ្ធផលពេញគ្រប់លក្ខណៈសម្បត្តិទាំងអស់ មានន័យថា កាលពីពេលមុន យើងនៅសេសសល់ការបំពាក់កៅអីខ្លះៗ ទីលានរត់អត្តពលកម្ម និងទីលានបាល់ទាត់ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះគឺធ្វើរួចរាល់ទាំងស្រុងហើយ”។

លោកបានថ្លែងបន្តថា ចំពោះអាងទឹក ជុំវិញវិមានកីឡដ្ឋាន ដែលជាតំណាងកស្សិណអង្គរក៏បានដាក់បង្ហូរទឹកបំពេញអាង និងប្រព័ន្ធភ្លើង អំពូល ភ្លើងបំភ្លឺអាង រួមទាំងប្រព័ន្ធសំឡេង (Sound System) នៅផ្នែកខាងក្នុង ក៏បានបំពាក់រូចរាល់ដូចគ្នាផងដែរ។

លោកបានឱ្យដឹងទៀតថា ដូច្នេះ គ្រប់ការសាងសង់ ការបំពាក់ឧបករណ៍ រួមទាំងការងារផ្សេងទៀត សម្រាប់កីឡដ្ឋានធំនេះ ត្រូវបានធ្វើរួចរាល់ជាស្ថាពរ។ ក្រៅពីនេះ គឺនៅសល់ការរៀបចំតុបតែង នៅផ្នែកទីធ្លាខាងក្រៅបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ ជារួម គឺក្រុមហ៊ុនសាងសង់បានបើកភ្លើងបំភ្លឺសាកល្បង ដោយត្រូវប្រើប្រាស់ ថាមពលអគ្គិសនីដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ អ្វីដែលនៅសេសសល់បន្តិចបន្តួចនោះ គឺការងារទីធ្លាខាងក្រៅ រួមទាំងការបោសសម្អាត។

ជាមួយគ្នានេះដែរ លោកអគ្គលេខាធិការក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ដែរថា កិច្ចការត្រួតពិនិត្យវឌ្ឍនភាពការសាងសង់កីឡដ្ឋានធំនេះត្រូវបានឯកឧត្តមបណ្ឌិត ថោង ខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ និងជាអនុប្រធានអចិន្ត្រៃយ៍ CAMSOC តែងតែបានយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ និងហ្មត់ចត់បំផុតឲ្យតាមដានជាប់ជាប្រចាំ។ ក្រោយពីបញ្ចប់ការសាងសង់ គឺយើងត្រូវបន្តការថែទាំ បន្ទាប់ពីក្រុមហ៊ុនសាងសង់របស់ភាគីចិននឹងប្រគល់ជូនដល់ CAMSOC។

លោកបានបន្ថែមថា សម្រាប់ការថែទាំនេះយើងកំពុងស្នើសុំការផ្តល់ធនធានមនុស្ស អ្នកបច្ចេកទេស សន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្លាប់ អនាម័យ ដើម្បីបន្តការថែទាំវិមានពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ ដែលជាមរតកដ៏ធំមហាសាលរបស់កម្ពុជា សម្រាប់ការទាក់ទាញ និងក្លាយជានិមិត្តរូបថ្មីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ គឺជាកន្លែងប្រារព្ធពិធីបើក-បិទជាផ្លូវការនៃព្រឹត្តិការណ៍កីឡា ស៊ីហ្គេម លើកទី៣២ និងការប្រកួតកីឡាជនពិការ អាស៊ានប៉ារ៉ាហ្គេម លើកទី១២ ឆ្នាំ២០២៣ ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតពហុកីឡាដ៏ធំប្រចាំតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា កំពុងសម្រួចគោលដៅយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ប្រកបដោយក្តីសង្ឃឹម និងភាពជឿជាក់ក្នុងការទទួលរៀបចំធ្វើម្ចាស់ផ្ទះជាលើកដំបូងជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ ត្រូវបានបើកការដ្ឋានសាងសង់ដំណាក់កាលទី១ កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៣ ក្រោមអធិបតីភាពសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃកម្ពុជា។ ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ គ្រោងចំណាយថវិកាសាងសង់ចន្លោះពី ១០០លាន ទៅ ២០០លានដុល្លារអាមេរិក ដែលថវិកាមួយភាគធំ ជាជំនួយឥតសំណងរបស់រដ្ឋាភិបាលចិន៕