ដោយៈ គង់ សូរិយា
ភ្នំពេញៈ ដីតំបន់ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា អាចជាការវិនិយោគដ៏ល្អ ជាពិសេសនៅក្នុង និងជុំវិញតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស (SEZs) និងច្រករបៀងដឹកជញ្ជូនសំខាន់ៗ ប៉ុន្តែវាមិនមែនគ្មានហានិភ័យនោះទេ។
សំណួរសួរថា តើហេតុអ្វីបានជាដីតំបន់ឧស្សាហកម្ម អាចជាការវិនិយោគដ៏ល្អ? គឺមានការគាំទ្រ និងការលើកទឹកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងពីរដ្ឋាភិបាល។
ដីនៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស និងតំបន់ឧស្សាហកម្មជារឿយៗភ្ជាប់មកជាមួយអត្ថប្រយោជន៍ពន្ធ ដូចជាការលើកលែងពន្ធសាជីវកម្មរយៈពេលវែង និងការលើកលែងពន្ធនាំចូល សម្រាប់គ្រឿងចក្រ/វត្ថុធាតុដើម។
តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ក៏ផ្តល់ជូននូវមជ្ឈមណ្ឌលសេវាកម្ម ច្រកចេញចូលតែមួយ សម្រាប់លិខិតអនុញ្ញាត គយ និងដំណើរការរដ្ឋបាល សម្រួលដល់ការដំឡើង និងកាត់បន្ថយការិយាធិបតេយ្យ។
វិស័យឧស្សាហកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសផលិតកម្ម បានឃើញការចាប់អារម្មណ៍កើនឡើង ពីក្រុមហ៊ុនដែលផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅពីប្រទេសចិន និងប្រទេសដទៃទៀត ដែលស្វែងរកការចំណាយទាប និងការចូលទៅកាន់ទីផ្សារអាស៊ានកាន់តែងាយស្រួល។
តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ដូចជា តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសភ្នំពេញ និងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសក្រុងព្រះសីហនុ មានក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិជាច្រើននៅទូទាំងវិស័យអេឡិចត្រូនិច វាយនភណ្ឌ គ្រឿងបន្លាស់រថយន្ត និងភស្តុភារកម្ម។
ដីឧស្សាហកម្មជាច្រើនស្ថិតនៅជិតផ្លូវធំៗ កំពង់ផែ ឬអាកាសយានដ្ឋាន ដែលជួយដល់ការដឹកជញ្ជូន និងការនាំចេញ។ ឧទាហរណ៍ ដីនៅជិតតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសភ្នំពេញ មានការតភ្ជាប់ល្អទៅកាន់អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ កំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ និងផ្លូវឆ្លងកាត់ព្រំដែន។
ប្រទេសកម្ពុជាមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រ តភ្ជាប់រវាងទីផ្សារអាស៊ាន ដែលគាំទ្រដល់ការពង្រីកពាណិជ្ជកម្ម។
អ្នកជំនាញបាននិយាយថា តម្លៃដីឧស្សាហកម្ម និងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសបានកើនឡើង ដោយសារតម្រូវការកើនឡើង ជាពិសេសនៅជិតភ្នំពេញ និងមជ្ឈមណ្ឌលសំខាន់ៗផ្សេងទៀត។ មគ្គុទ្ទេសក៍ទីផ្សារមួយចំនួនព្យាករណ៍ថា នឹងមានកំណើនប្រចាំឆ្នាំ 15–20% នៅជិតតំបន់សកម្ម។
ទោះជាយ៉ាងណា វាក៏មានបញ្ហានៃហានិភ័យផងដែរ ជាមួយការរឹតបន្តឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។
ខណៈពេលដែលតំបន់សំខាន់ៗ មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមូលដ្ឋានល្អ ភាពជឿជាក់នៃថាមពល និងបណ្តាញដឹកជញ្ជូនមួយចំនួនអាចនៅតែមិនស្មើគ្នានៅខាងក្រៅតំបន់សំខាន់ៗ។
ការវិនិយោគលើដីធ្លី តម្រូវឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នផ្នែកច្បាប់ ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកទិញបរទេស (ដែលភាគច្រើនជួលដីតាមរយៈក្រុមហ៊ុន ឬការជួលរយៈពេលវែងជាជាងកាន់កាប់វាទាំងស្រុង)។
ការពន្យារពេលរដ្ឋបាល និងភាពស្មុគស្មាញនៃឯកសារក្នុងស្រុកអាចធ្វើឱ្យគម្រោងយឺតយ៉ាវ។
មិនមែនដីឧស្សាហកម្មទាំងអស់ សុទ្ធតែផ្តល់តម្លៃនោះទេ ដីឡូត៍មួយចំនួន ដែលមិនទាន់អភិវឌ្ឍត្រូវបានដាក់លក់លើទីផ្សារ ដោយមិនបានគ្រោងទុក ដោយគ្មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឬផែនការកំណត់តំបន់ច្បាស់លាស់។ ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ការត្រៀមខ្លួនរបស់ទីតាំង និងស្ថានភាពផ្លូវច្បាប់ជានិច្ច។
បញ្ហាប្រឈមមួយទៀត គឺកម្ពុជាប្រកួតប្រជែងជាមួយប្រទេសវៀតណាម ថៃ និងប្រទេសអាស៊ានផ្សេងទៀត សម្រាប់ការវិនិយោគឧស្សាហកម្ម ដែលប្រទេសជាច្រើនមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឬការលើកទឹកចិត្តដែលមានការអភិវឌ្ឍច្រើនជាង៕
 និងច្រករបៀងដឹកជញ្ជូនសំខាន់ៗ ប៉ុន្តែវាមិនមែនគ្មានហានិភ័យនោះទេ។){kind=link}