ដោយ Donald Lee
ភ្នំពេញ៖ ផលប៉ះពាល់នៃសង្រ្គាមពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក និងចិននៅតែបន្តធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកឈានដល់កម្រិតវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ខណៈពេលដែលឱសានវាទនៃពន្ធលើទំនិញរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក Donald Trump ខិតជិតមកដល់ និងមិនទាន់មានកិច្ចព្រមព្រៀងណាមួយត្រូវបានធ្វើឡើងនៅឡើយទេ។
រដ្ឋបាលគយចិន បានរាយការណ៍ថា ការនាំចេញក្នុងខែ វិច្ឆិកា បានធ្លាក់ចុះ ១,១ ភាគរយ។ អ្វីដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភជាងនេះទៀតនោះគឺការនាំចេញទៅអាមេរិកធ្លាក់ចុះ ២៣ ភាគរយ។
ការនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេនៅលើពិភពលោកបានធ្លាក់ចុះអស់រយៈពេល ១២ ខែជាប់គ្នា។ កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មរវាងអាមេរិក និងចិនត្រូវបានជាប់គាំងដោយធាតុសំខាន់ពីរដែលទាំងអាមេរិក និងចិនមិនចង់មិនឈានដល់ចំណុចកំពូល។
រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំងចង់ឱ្យអាមេរិកលុបចោលរាល់ពន្ធគយដែលមានស្រាប់ ហើយថែមទាំងពន្ធគយជុំវិញទំនិញអេឡិចត្រូនិកដែលមានតម្លៃ ១៥៦ ពាន់លានដុល្លារ។ លោក Trump ចង់ឱ្យចិនធានាការទិញកសិផលដើម្បីរក្សាការគាំទ្រនៅក្នុងរដ្ឋកសិកម្មនៅអាមេរិកក្នុងដំណើរការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអាមេរិកនៅឆ្នាំក្រោយ។
កាលពីដើមខែនេះ ក្រុមអ្នកវិភាគ និងទីផ្សារមានសុទិដ្ឋិនិយមថាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មមួយនឹងត្រូវបានចុះហត្ថលេខា នៅពេលដែលភាគីទាំងពីរបានបង្ហាញពីភាពជឿនលឿនកំពុងត្រូវបានធ្វើ ហើយកិច្ចព្រមព្រៀងដំណាក់កាលទី ១ ជិតមកដល់។
ការនាំចេញរបស់ចិនទៅកាន់អាមេរិកបានធ្លាក់ចុះ ៥៣ ពាន់លានដុល្លារ ហើយការនាំចេញរបស់អាមេរិកទៅកាន់ចិនបានធ្លាក់ចុះ ១៤,៥ ពាន់លានដុល្លារ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំមុន។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិចេញផ្សាយកាលពីសប្តាហ៍មុន។
របាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានឱ្យដឹងថា ក្នុងចំណោមការខាតបង់ក្នុងការនាំចេញរបស់ចិនចំនួន ៣៥ ពាន់លានដុល្លារនៅក្នុងទីផ្សារអាមេរិក ប្រហែល ២១ ពាន់លានដុល្លារ (ឬ ៦៣ ភាគរយ) ត្រូវបានបង្វែរទៅប្រទេសទាំងនេះ និងប្រទេសដទៃទៀត ខណៈដែលចំនួន ១៤ ពាន់លានដុល្លារដែលនៅសេសសល់ត្រូវបានបាត់បង់ ឬចាប់យកដោយផលិតករអាមេរិក។
សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មរយៈពេល ១៧ ខែគឺជាធាតុសំខាន់មួយនៅក្នុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតរបស់លោក Trump ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ហើយនឹងមាននៅក្នុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតឡើងវិញនៅឆ្នាំ ២០២០ ។
លោក Trump បានសន្យាក្នុងអំឡុងពេលយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតរបស់លោកដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងចិនលើការការពារកម្មសិទ្ធិបញ្ញា ការអនុវត្តអាជីវកម្មអយុត្តិធម៌ និងនាំមកនូវអតុល្យភាពពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំរវាងសេដ្ឋកិច្ចទាំងពីរ។ លោកបានស្តីបន្ទោសអតីតរដ្ឋបាលអាមេរិកកន្លងមកលើការអនុញ្ញាតឱ្យរឿងនេះកើតឡើង។
លោក Trump បាននិយាយថា “ហើយអ្នកដឹង ខ្ញុំមិនអាចស្តីបន្ទោស [ជនជាតិចិន] ប្រសិនបើអ្នកអាចរួចផុតពីបញ្ហានេះ។ នេះជាមូលហេតុដែលខ្ញុំស្តីបន្ទោសការដឹកនាំកន្លងមករបស់យើង។ ខ្ញុំមិនដឹងថា តើវាកើតឡើងយ៉ាងម៉េចទេ។ ដូច្នេះយើងនឹងមានឱនភាពពាណិជ្ជកម្មក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយដែលអ្នកបានដឹងជិត ៨០០ពាន់លានដុល្លារ។
អ្នកណាម្នាក់បានដឹងអំពីរឿងនេះ? ឱនភាពពាណិជ្ជកម្ម៨០០ពាន់លានដុល្លារ។ វាត្រូវបានសន្មតថាជាមធ្យោបាយផ្សេងទៀត”។ លោក Trump បានថ្លែងថា “មុនការបោះឆ្នោតរបស់ខ្ញុំ អ្នកនយោបាយនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនបានឈរ និងមិនធ្វើអ្វីទាំងអស់ នៅពេលដែលចិនបានប្លន់ក្រុមហ៊ុនរបស់យើង លួចកម្មសិទ្ធិបញ្ញារបស់យើង ឧបត្ថម្ភធនឧស្សាហកម្មរបស់ពួកគេដោយការចំណាយរបស់យើង ហើយបានទម្លាក់ផលិតផលរបស់ពួកគេនៅក្នុងយុទ្ធសាស្រ្តដោយចេតនាដើម្បីបិទរោងចក្រអាមេរិកនៅទូទាំងដីរបស់យើង”។
កាលពីសប្តាហ៍មុនលោក Trump បានវាយប្រហារធនាគារពិភពលោក និងទាមទារឱ្យបញ្ឈប់ជំនួយដល់ចិនជាមួយប្រាក់កម្ចីការប្រាក់ទាប។លោក Trump បានអះអាងថា សេដ្ឋកិច្ចចិនមានទំហំធំធេង និងមានឥទ្ធិពលខ្លាំងណាស់ដែលនៅតែទទួលបានជំនួយអន្តរជាតិ។
ប្រាក់កម្ចីរបស់ធនាគារពិភពលោកបានថយចុះជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះពី ២,៤ ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ ១,៣ ពាន់លានដុល្លារនៅឆ្នាំ ២០១៩។ លោក Trump បានសរសេរនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម Twitter ថា “ហេតុអ្វីធនាគារពិភពលោកផ្តល់ប្រាក់កម្ចីដល់ចិន? តើនេះអាចទៅរួចទេ? ចិនមានលុយច្រើន ហើយប្រសិនបើពួកគេមិនមាន ពួកគេនឹងបង្កើតវា។ បញ្ឈប់!”។
ទីក្រុងប៉េកាំងបានប្រតិកម្មជាមួយនឹងការអត្ថាធិប្បាយយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋរបស់ខ្លួនដោយចោទប្រកាន់លោក Trump ថា បានជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការអធិបតេយ្យភាពរបស់ស្ថាប័នធនាគារពិភពលោក។ការអត្ថាធិប្បាយលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋរបស់ចិន បានឱ្យដឹងថា អាមេរិកមិនមានសិទ្ធិក្នុងការសម្រេចចុងក្រោយអំពីរបៀបដែលធនាគារពិភពលោកគួរធ្វើប្រតិបត្តិការនោះទេ។
អាមេរិកកំពុងធ្វើឱ្យអន្តរាយដល់ជំនាញវិជ្ជាជីវៈរបស់ធនាគារពិភពលោកដោយដាក់ប្រធានបទនេះនៅក្នុងដំណាក់កាលដ៏សំខាន់នៃសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មចិន និងអាមេរិក។ របាយការណ៍នេះបានបន្ថែមថា “អាមេរិកកំពុងព្យាយាមយកធនាគារពិភពលោកជាឧបករណ៍ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើចិន ហើយនៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះដឹកនាំបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិចផ្សេងទៀតធ្វើនយោបាយប្រាក់កម្ចីអភិវឌ្ឍន៍ទៅដល់ចិន”៕
