ដោយ Donald Lee
ភ្នំពេញៈ កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មរវាងអាមេរិក និងចិនបានបញ្ឈប់សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មដ៏ថ្លៃបំផុតមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត ហើយបាននាំមកនូវសញ្ញាដំបូងនៃការថយចុះនៃសង្រ្គាមពាណិជ្ជកម្មរយៈពេល១៧ខែ រវាងប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេទាំងពីរ។
ទីក្រុងប៉េកាំងបានពន្យាពន្ធគយលើការនាំចូលរថយន្ត និងកសិកម្មរបស់អាមេរិកដែលបានចូលជាធរមានកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ។ យោងតាមគណៈកម្មការពន្ធគយរបស់ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋចិន ទីក្រុងប៉េកាំង បានផ្អាកការយកពន្ធលើរថយន្តគ្រឿង បន្លាស់រថយន្ត និងពោតរបស់អាមេរិក។
លោក Robert Lighthizer អ្នកតំណាងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិកបាន និយាយនៅក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយ នៅលើទូរទស្សន៍អាមេរិកកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ថា “នេះគឺជាជំហានដំបូងក្នុងការព្យាយាមបញ្ចូលប្រព័ន្ធពីរផ្សេងគ្នា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់យើងទាំងពីរ”។
លោក Lighthizer បានឱ្យដឹងថា “ប្រធានាធិបតីមិនល្ងង់ទេ។ គាត់ឆ្លាតណាស់”។
អង្គការសហប្រតិបត្តិការ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច (OECD) បានបញ្ជាក់ថា ផលប៉ះពាល់នៃសង្រ្គាមពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក និងចិន បានបណ្តាលឱ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកធ្លាក់ចុះ ដូចកម្រិតវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុដ៏ធំកាលពី១០ឆ្នាំមុន។
ការផ្អាកនេះ ស្របតាមកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មដំណាក់កាលទី១ ដែលប្រកាសដោយប្រធានាធិបតីអាមេរិក Donald Trump កាលពីចុងសប្តាហ៍មុន។
លោក Trump បានព្យួរពន្ធគយលើទំនិញចិន ដែលមានតម្លៃ១៦០ពាន់លានដុល្លារដែលរាប់បញ្ចូលទាំងស្មាតហ្វូន និងកុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួន។ លើសពីនេះការយកពន្ធលើទំនិញអេឡិចត្រូនិចរបស់ចិន ដែលមានតម្លៃ១២០ពាន់លានដុល្លារ ត្រូវបានទម្លាក់មកនៅត្រឹម ៧.៥ភាគរយ ខណៈដែលពន្ធគយផ្សេងទៀតនឹងនៅតែដដែល នៅពេលដែលភាគីទាំងពីរចរចាគ្នាក្នុងដំណាក់កាលបន្ទាប់។
ផលប៉ះពាល់ នៃសង្រ្គាមពាណិជ្ជកម្មរវាងអាមេរិក និងចិនបណ្តាលឱ្យមានការធ្លាក់ចុះកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងការតម្រៀបឡើងវិញ នូវខ្សែសង្វាក់តម្លៃពិភពលោកនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក។
សង្គ្រាមពន្ធនាំឱ្យអត្រាកំណើនផលិតផល ក្នុងស្រុកសរុបរបស់ចិនធ្លាក់ចុះដល់៦ ភាគរយនៅក្នុងត្រីមាសទី៣។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍ស្ថិតិជាតិចុងក្រោយបង្អស់របស់ការិយាល័យស្ថិតិជាតិរបស់ចិន (NBS) ។
ត្រីមាសទី៣ នៃឆ្នាំ២០១៩ គឺជារយៈពេលដំណើរសេដ្ឋកិច្ចអាក្រក់បំផុត ក្នុងរយៈពេលជិត៣០ឆ្នាំ និងជាសញ្ញាបង្ហាញពីការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ច ធ្លាក់ចុះពីកំណើន ៦,២ភាគរយនៅក្នុងត្រីមាសទី២។
លើសពីនេះទៀត អង្គការ UNCTAD ដែលជាស្ថាប័នសំខាន់របស់អង្គការសហប្រជាជាតិទាក់ទងនឹងបញ្ហាពាណិជ្ជកម្ម និងការអភិវឌ្ឍបានចេញរបាយការណ៍មួយ ដែលរកឃើញថា អ្នកប្រើប្រាស់ និងអាជីវកម្មរបស់អាមេរិកកំពុងរងគ្រោះ ដោយសារសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្ម។
លោក Alessandro Nicita សេដ្ឋវិទូបានថ្លែងនៅក្នុងរបាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិថា “អ្នកប្រើប្រាស់អាមេរិកកំពុងបង់ពន្ធលើតម្លៃខ្ពស់។ មិនត្រឹមតែអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយដូចជាយើងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែអ្នកនាំចូលផលិតផលមធ្យម និងក្រុមហ៊ុនអាមេរិកដែលនាំចូលគ្រឿងបន្លាស់ និងគ្រឿងបន្លាស់ផ្សេងៗពីចិនទទួលរងផលប៉ះពាល់”។
ទិន្នន័យរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកថ្មីបានបង្ហាញថា អ្នកប្រើប្រាស់ និងក្រុមហ៊ុននៅអាមេរិកកំពុងរងការវាយប្រហារយ៉ាងខ្លាំង ពីសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក និងចិន និងគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មដ៏ខ្លាំងក្លារបស់លោក Trump។
ការិយាល័យជំរឿន និងទិន្នន័យរបស់ក្រសួងកសិកម្មអាមេរិក បានបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់នៃពន្ធគយ ដែលបានចូលជាធរមានកាលពីថ្ងៃទី១ ខែ កញ្ញា លើទំនិញចិនដែលមានតម្លៃ១១២ ពាន់លានដុល្លារ។ ចំពោះការដំឡើងពន្ធ ជនជាតិអាមេរិកបានចំណាយ ៩០៥លានដុល្លារបន្ថែម។
អ្នកនាំពាក្យពាណិជ្ជកម្មសេរីអាមេរិកលោក Jonathan Gold បានថ្លែងនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយថា “ទិន្នន័យនេះផ្តល់នូវភស្តុតាងជាក់ស្តែងថា ពន្ធគយគឺពន្ធដែលបានបង់ដោយអាជីវកម្ម កសិករ និងអ្នកប្រើប្រាស់អាមេរិក មិនមែនចិនទេ”។ លោកបន្ថែមថា “នេះជាមូលហេតុដែលការដកពន្ធគយ ត្រូវតែជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចព្រមព្រៀងដំណាក់កាលទី១”៕
