ដោយ ប៊ី
ភ្នំពេញៈ កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម ដែលមានទំហំស្មើនឹងប្រមាណ៣០ភាគរយនៃសេដ្ឋកិច្ច និង៥០ភាគរយនៃប្រជាជនសរុបលើពិភពលោក បាននិងកំពុងធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅមុខ ទោះបីគ្មានវត្តមានប្រទេសឥណ្ឌា។
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ឥណ្ឌូនេស៊ីបាននិយាយថា ប្រទេសឥណ្ឌាបានអវត្តមានពីកិច្ចពិភា ក្សារយៈពេល២ថ្ងៃស្តីពី កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក នៅឥណ្ឌូនេស៊ីដែលបានបញ្ចប់កាលពីថ្ងៃអង្គារ ដោយជំរុញឱ្យមានការរំពឹងទុកថា ឥណ្ឌានឹងដកខ្លួនចេញពីការចរចានេះ។
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់ឥណ្ឌា ដែលជាធម្មតានឹងចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំ នៅកោះបាលី បានអះអាងថា “មិនមានបញ្ជាណាមួយពីរដ្ឋមន្ត្រីរបស់ខ្លួន (ដើម្បីចូលរួម) ទេ ពីព្រោះរដ្ឋមន្រ្តីរបស់លោក មិនទទួលបញ្ជាណាមួយពីនាយករដ្ឋមន្រ្តីឥណ្ឌា Narendra Modi ទេ។ លោកស្រី Donna Gultom ប្រធានអ្នកចរចារបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី និងប្រធានក្រសួងចរចាអាស៊ាន នៅក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានប្រាប់សារព័ត៌មានក្យូដូដូច្នេះ។
ទោះជាយ៉ាងណា លោកស្រីមិនបានបញ្ជាក់ឲ្យបានលម្អិតពីបញ្ហានេះទេ។
ប្រទេសចំនួន១៦ ដែលបានចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សា សម្រាប់ភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ (RCEP) ក្នុងតំបន់ ដែលបានចាប់ផ្តើមការចរចាក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ដោយមានគោលដៅដំបូង នៃការបញ្ចប់ពួកគេនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ប៉ុន្តែពួកគេបានបន្តខកខានពេលវេលាកំណត់ ដោយមានមហិច្ឆិតាខុសគ្នាពីសមាជិករបស់ខ្លួន។
ក្រៅពីសមាគមអាស៊ានដែលមានសមាជិក១០ប្រទេស ដែលមានប្រទេសប្រ៊ុយណេ កម្ពុជា ឥណ្ឌូនេស៊ី ឡាវ ម៉ាឡេស៊ី មីយ៉ាន់ម៉ា ហ្វីលីពីន សឹង្ហបូរី ថៃ និងវៀតណាម កិច្ចព្រមព្រៀង RCEP រួមមានអូស្រ្តាលី ចិន ឥណ្ឌា ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងនូវែលសេឡង់។
ប្រសិនបើតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរី ដែលមានចំនួនប្រជាជនពាក់កណ្តាលពិភពលោកបានអនុវត្តន៍សកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគក្នុងចំណោមប្រទេសRCEP នឹងធ្វើឱ្យកាន់តែមានភាពខ្លាំងខ្លាឡើង ដោយមានការគាំទ្រពីវិធានការណ៍ ដូចជាការលុបបំបាត់ និងការកាត់បន្ថយពន្ធ។
ប៉ុន្តែកិច្ចពិភាក្សានៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលមួយ នៅទីក្រុងបាងកក ក្នុងខែវិច្ឆិកា បានបែកបាក់ បន្ទាប់ពីប្រទេសឥណ្ឌាដែលមានការព្រួយបារម្ភថា ការបើកទីផ្សាររបស់ខ្លួននឹងមើលឃើញឱនភាពពាណិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួន ជាមួយប្រទេសចិនមានការកើនឡើងដោយបាននិយាយថា ខ្លួនមិនចង់ចូលរួមទៀតទេ។
ប្រទេសចំនួន១៥ទៀត ដែលនៅសេសសល់បានសន្យាថា នឹងចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយនៅឆ្នាំ២០២០ ប៉ុន្តែប្រទេសជប៉ុនចង់ឱ្យប្រទេសឥណ្ឌា ស្ថិតនៅក្នុងការចរចានេះមួយផ្នែក ដោយសារតែការព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួនដែលថា ឥទ្ធិពលរបស់ចិននៅក្នុងតំបន់នឹងកាន់តែធំជាងនេះទៅទៀត។
ប្រទេសជប៉ុនបានផ្តល់ការជួយឥណ្ឌាដោះស្រាយ បញ្ហាចំពោះមុខ។
មន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្មឥណ្ឌា បានប្រាប់សារព័ត៌មានក្យូដូថា ប្រទេសឥណ្ឌា បានទទួលការអញ្ជើញឱ្យចូលរួមកិច្ចប្រជុំបាលី “ប៉ុន្តែឥណ្ឌាមិនបានចូលរួម” ដោយមិនផ្តល់ហេតុផលអ្វីឡើយ។
លោក Iman Pambagyo អគ្គនាយកនៃកិច្ចចរចាពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិនៅក្រសួងពាណិជ្ជកម្មឥណ្ឌូនេស៊ីបានឱ្យដឹងថា កិច្ចពិភាក្សានៅកោះបាលី បានផ្តោតលើបញ្ហាយុទ្ធសាស្ត្រ និងបញ្ហាចំពោះមុខ ដូចជាការស្វែងរកដំណោះស្រាយលើ បញ្ហាឥណ្ឌា និង ការចូលទៅកាន់ទីផ្សារក្នុងពាណិជ្ជកម្ម និងសេវាកម្មពាណិជ្ជកម្ម និងសេវាកម្មល្អ ។
លោក Iman បាននិយាយថា ការចរចាត្រូវបានបញ្ចប់ដោយជោគជ័យ ហើយដូច្នេះឆន្ទៈរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ដើម្បីបញ្ចប់ការចរចាពេញលេញ ដែលកិច្ចព្រមព្រៀងមួយនេះអាចត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅចុងឆ្នាំនេះ។
លោកបានបន្ថែមថា លទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំកោះបាលី នឹងត្រូវរាយការណ៍ទៅកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីអន្តរក្រសួងរបស់រដ្ឋមន្រ្តីសេដ្ឋកិច្ចRCEP នៅទីក្រុងដាណាងប្រទេសវៀតណាមនៅថ្ងៃទី១០ និង ១១ ខែ មីនាខាងមុខ។
មន្ត្រីនៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្មរបស់ជប៉ុនបានចែករំលែកទស្សនៈស្រដៀងគ្នាដោយនិយាយថា “មិនមានការផ្លាស់ប្តូរ នៅក្នុងគោលនយោបាយរបស់ជប៉ុន ក្នុងការចុះហត្ថលេខា RCEP នៅឆ្នាំ២០២០នោះទេ”៕
