ដោយ Donald Lee
ភ្នំពេញៈ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក Donald Trump បានថ្លែងសុន្ទរកថា អំពីគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយ កាលពីថ្ងៃអង្គារ ហើយបាននិយាយថា រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក នឹងជំរុញការដំឡើងពន្ធលើទំនិញចិនយ៉ាងខ្លាំង ប្រសិនបើការចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មបរាជ័យម្តងទៀត។
លោក Trump បាននិយាយថា “ប្រសិនបើយើងមិនធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងទេ យើងនឹងតម្លើងពន្ធគយយ៉ាងច្រើន។ ពន្ធនឹងត្រូវបានលើកឡើងយ៉ាងខ្លាំង”។
លោក Donald Trump បានបន្ថែមថា “ដំណាក់កាលដ៏សំខាន់មួយនៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិនអាចនឹងកើតឡើង។ វាអាចនឹងកើតឡើងក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ ប៉ុន្តែយើងនឹងទទួលយកនូវកិច្ចព្រមព្រៀង ប្រសិនបើវាល្អសម្រាប់អាមេរិក និងកម្មករ និងក្រុមហ៊ុនដ៏អស្ចារ្យរបស់យើង ពីព្រោះយើងត្រូវបានរងប៉ះពាល់ដ៏យ៉ាងខ្លាំង”។
ការិយាល័យជំរឿន និងទិន្នន័យរបស់ក្រសួងកសិកម្មអាមេរិក បានបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់ ដល់អ្នកប្រើប្រាស់អាមេរិកអំពីពន្ធគយ ដែលបានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី១ ខែ កញ្ញា លើទំនិញចិនដែលមានតម្លៃ១១២ពាន់លានដុល្លារ។ ចំពោះការដំឡើងពន្ធតែមួយ ជនជាតិអាមេរិក បានចំណាយ៩០៥លានដុល្លារបន្ថែម។
នៅក្នុងខែកញ្ញា ជនជាតិអាមេរិកបានបង់ពន្ធ សរុបចំនួន៧,១ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ដែលច្រើនជាងចំនួនផ្សេងទៀត នៅក្នុងប្រវតិ្តសាស្រ្តអាមេរិក ពោលគឺកើនឡើង ៥៩ភាគរយ បើប្រៀបធៀបនឹងខែដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន និងការកើនឡើងចំនួន៦០០លានដុល្លារកាលពីខែមុន។ នេះសេចក្តីថ្លែងការណ៍ពីអង្គការ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅអាមេរិកឈ្មោះថា Tariffs Hurt the Heartland (THH)។
លោក Trump បាននិយាយថា ចិនបានបោកប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មសកល ដើម្បីពង្រីកខ្លួន នៅក្នុងទីតាំងដែលមានគុណសម្បត្តិបំផុត ចាប់តាំងពីខ្លួនបានចូលក្នុងអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០០១ ។
លោក Trump បាននិយាយថា “ជាពិសេសចាប់តាំងពីចិន បានចូលទៅក្នុងអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០០១ គ្មាននរណាម្នាក់បានគ្រប់គ្រងទូរលេខកាន់តែប្រសើរ ឬទាញយកផលប្រយោជន៍ពីអាមេរិកបន្ថែមទៀតទេ ហើយខ្ញុំនឹងមិនប្រើពាក្យនេះទេ បោកប្រាស់”។ លោកបន្ថែមថា “ខ្ញុំនឹងមិននិយាយពាក្យថាបោកប្រាស់ទេ។ ប៉ុន្តែគ្មាននរណាម្នាក់បោកបានល្អជាងចិនទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំនឹងមិននិយាយបែបនោះទេ”។
លោក Trump បានសន្យាក្នុងអំឡុងពេលយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតរបស់លោក ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងចិន លើការការពារកម្មសិទ្ធិបញ្ញា ការអនុវត្តអាជីវកម្មអយុត្តិធម៌ និងនាំមកនូវអតុល្យភាពពាណិជ្ជកម្ម ដ៏ធំរវាងប្រទេសទាំងពីរ។
លោកបានស្តីបន្ទោសរដ្ឋបាលអាមេរិកកន្លងមក លើការអនុញ្ញាតឱ្យរឿងនេះកើតឡើង។
លោក Trump បាននិយាយថា “អ្នកដឹងទេ ខ្ញុំមិនអាចស្តីបន្ទោសដល់ចិន ប្រសិនបើអ្នកអាចរួចផុតពីបញ្ហានេះ។ នេះជាមូលហេតុដែលខ្ញុំ ស្តីបន្ទោសការដឹកនាំកន្លងមករបស់យើង។ ខ្ញុំមិនដឹងថាតើវាកើតឡើងយ៉ាងម៉េចទេ។ ដូច្នេះយើងនឹងមានឱនភាពពាណិជ្ជកម្ម ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយដែលអ្នកបានដឹងជិត៨០០ពាន់លានដុល្លារ។ អ្នកណាម្នាក់បានដឹងអំពីរឿងនេះ? វាត្រូវបានសន្មតថាជាមធ្យោបាយផ្សេងទៀត”។
លោក Trump បានសន្និដ្ឋានថា “មុនការបោះឆ្នោតរបស់ខ្ញុំ អ្នកនយោបាយនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនបានឈរ និងមិនធ្វើអ្វីទាំងអស់ នៅពេលដែលចិនបានប្លន់ក្រុមហ៊ុនរបស់យើង លួចកម្មសិទ្ធិបញ្ញារបស់យើង ឧបត្ថម្ភធនឧស្សាហកម្មរបស់ពួកគេ ដោយចំណាយរបស់យើង ហើយបានបោះបង់ចោលផលិតផលរបស់ពួកគេ នៅក្នុងយុទ្ធសាស្រ្តដោយចេតនា ដើម្បីបិទរោងចក្រអាមេរិកនៅទូទាំងដីរបស់យើង”។
ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ សេដ្ឋកិច្ចចិន ក៏ប្រឈមនឹងការធ្លាក់ចុះនៅត្រីមាសទី៣ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលចិនបាននិយាយថា វាកើតឡើងដោយសារតែភាពចាស់នៃសេដ្ឋកិច្ច។
កាសែត People’s Daily គ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋបានឱ្យដឹងថា “សេដ្ឋកិច្ចចិនធ្លាក់ចុះយឺតនៅក្នុងត្រីមាសទី៣ ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាមូលហេតុនៃការភ័យស្លន់ស្លោនោះទេ។ ទោះបីជាកំណើនផលិតផលសរុបក្នុងស្រុក ចិនបានធ្លាក់ចុះដល់ត្រឹម៦ភាគរយ នៅក្នុងត្រីមាសទី៣ក៏ដោយ តួលេខនេះគួរតែត្រូវបានអានដោយភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងភាពស្ងប់ស្ងាត់”។
បទអត្ថាធិប្បាយបានឱ្យដឹងថា ការវិនិច្ឆ័យសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសមួយ ដោយល្បឿននៃការលូតលាស់ គឺហួសសម័យហើយដែលការវិភាគត្រឹមត្រូវជាងនេះ ទៅលើសុខភាពរបស់សេដ្ឋកិច្ច គឺមកពីការសង្កេតសូចនាករមួយចំនួន។
បទអត្ថាធិប្បាយបានឱ្យដឹងថា “អ្នករិះគន់ធ្លាប់ប្រើការវិនិច្ឆ័យសេដ្ឋកិច្ចចិន ដោយល្បឿន ប៉ុន្តែនោះគឺហួសសម័យហើយ។ អ្នកសង្កេតការណ៍ឆ្លាត សម្លឹងមើលសេដ្ឋកិច្ចចិនតាមរយៈសូចនាករគុណភាព”។
រចនាសម្ពន្ធ័សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសនេះ ត្រូវបានកែលំអនៅក្នុងរយៈពេល៣ត្រីមាសដំបូង។ ការប្រើប្រាស់បន្តជាកម្លាំងស្នូល ក្នុងការជំរុញតម្រូវការ ដែលរួមចំណែក ៦០,៥ ភាគរយនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចក្នុងរយៈពេលនេះ។
ការនាំចេញចិនទៅកាន់អាមេរិក បានធ្លាក់ចុះត្រឹម៥៣ពាន់លានដុល្លារ ហើយការនាំចេញអាមេរិកទៅកាន់ចិន បានធ្លាក់ចុះមកត្រឹម១៤,៥ពាន់លានដុល្លារ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំមុន។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍សេដ្ឋកិច្ច របស់អង្គការសហប្រជាជាតិចេញផ្សាយកាលពីសប្តាហ៍មុន។
របាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិបានបញ្ជាក់ថា ក្នុងចំណោមការខាតបង់ក្នុងការនាំចេញរបស់ចិន៣៥ពាន់លានដុល្លារ នៅក្នុងទីផ្សារអាមេរិកប្រហែល២១ពាន់លានដុល្លារ (ឬ ៦៣ ភាគរយ) ត្រូវបានបង្វែរទៅប្រទេសផ្សេងៗ និងប្រទេសដទៃទៀត ខណៈដែលទឹកប្រាក់១៤ពាន់លានដុល្លារ ដែលនៅសេសសល់ត្រូវបានបាត់បង់ ឬចាប់យកដោយអ្នកផលិតអាមេរិក៕
