ដោយ ប៊ី
ភ្នំពេញ៖ ខណៈប្រកាសការនីតិវិធីពិនិត្យលើការសម្រេចថាតើព្យួរ ឬអត់កម្មវិធីអនុគ្រោះពន្ធគ្រប់មុខទំនិញលើកលែងតែគ្រឿងសព្វាវុធ (EBA) របស់កម្ពុជាខិតជិតមកដល់ ទំនាក់ទំនងអាស៊ាន និងអឺរ៉ុបមិនសូវជាល្អដែលដូចជាករណីកម្ពុជា។
សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានលើឡើងបែបនេះពីស្ថានភាពទំនាក់ទំនងអាស៊ាន និងអឺរ៉ុបនាពេលបច្ចុប្បន្នក្នុងកម្មពិធីប្រគល់សញ្ញាបត្រដល់និស្សិត នៃសាកលវិទ្យាល័យធនធានមនុស្សនៅថ្ងៃនេះ។
សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានមានប្រសាសន៍ថា “ខាង EU ទៅគំរាមឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ីដែរថានឹងឈប់ទិញដូងប្រេង ព្រោះវានាំទៅដល់កាប់ឈើ ដាំដូងប្រេង។ សម្តេចតេជោ បានបន្តថា “វាមិនខុសអ្វីពីយើង គេគំរាមផ្តាច់ EBA នោះទេ ដូច្នេះទំនាក់ទំនងអាស៊ានជាមួយ EU បញ្ហាជាមួយកម្ពុជាផង ជាមួយមីយ៉ាន់ម៉ា ជាមួយហ្វីលីពីនផងលើទិដ្ឋភាពសិទ្ធិមនុស្ស”។
សម្តេចតេជោ បានថ្លែងថា “បញ្ហាជាមួយនឹងម៉ាឡេស៊ី និងឥណ្ឌូនេស៊ីលើទិដ្ឋភាពបរិស្ថាន។ ដែលបន្តទិញដូងប្រេងពីម៉ាឡេស៊ី និងឥណ្ឌូនេស៊ីដែលឱ្យមានកាប់ព្រៃឈើ អីចឹងទំនាក់ទំនងអាស៊ានជាមួយ EU មិនសូវជាល្អទេ។ ខាងអឺរ៉ុបចង់ក្លាយជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រជាអាស៊ាន ប៉ុន្តែពួកអាស៊ានបានប្រើភាសាថា បន្តការចរចាដើម្បីឆ្ពោះទៅរកដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ ប៉ុន្តែយើងនៅតែចរចាអំពីកិច្ចព្រមព្រៀងសេរីរវាងអាស៊ាន និងអឺរ៉ុបដែរ”។ សម្តេចតេជោ បានបន្ថែមថា “វាមិនមែនរឿងដោយឡែកតែមួយនឹងកម្ពុជានោះទេ”។
របាយការណ៍ថ្មីមួយដែលផ្សាយដោយសភាអឺរ៉ុប ឱ្យដឹងថា អង្គការស៊ីវិលនៅកម្ពុជាមួយចំនួនបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើក្តីបារម្ភពីសិទ្ធិធមនុស្សរបស់អឺរ៉ុបមានប្រសិទ្ធភាព ការព្យូរ EBA នឹងប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ជីវភាពប្រជាជនកម្ពុជាដោយធ្វើឱ្យមានបាត់បង់ការងារក្នុងវិស័យវាយនភ័ណ្ឌ។
របាយការណ៍នេះបន្ថែមថា វានឹងថែមទាំងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទំនាក់ទំនងទ្វេរភាគីអឺរ៉ុបជាមួយនឹងកម្ពុជាដោយធ្វើឱ្យប្រទេសនេះមានទំនាក់ទំនងកាន់តែខ្លាំងជាមួយចិន។ គណៈកម្មការសហគមន៍អឺរ៉ុបត្រូវសម្រេចចិត្តនៅខែកុម្ភៈឆ្នាំ ២០២០ ថាតើត្រូវផ្អាក ឬអត់ចំពោះ EBA របស់កម្ពុជា។
កាលពីពេលថ្មីៗនេះ សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅក្ពុជា (GMAC) បានជំរុញឱ្យសហភាពអឺរ៉ុបបន្តរក្សាកម្មវិធីអនុគ្រោះពន្ធ លើគ្រប់មុខទំនិញលើកលែងតែគ្រឿងសព្វាវុធ (EBA) ដល់កម្ពុជា ដើម្បីផ្តល់ការងារដល់កម្មករ និយោជិតចំនួន ៧៥០០០០នាក់ និងសុខមាលភាពប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ ៣លាននាក់ស្ថិតនៅក្នុងហានីភ័យ។
យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន របស់សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅម្ពុជា (GMAC) ចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែសីហាកន្លងមកនេះបានឱ្យដឹងថា ប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលអត្ថប្រយោជន៍ពីកម្មវិធី EBA តាំងពីឆ្នាំ២០០១ ។ អ្នកដែលទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ចម្បងគឺកម្មករ កម្មការិនី ដែលកំពុងធ្វើការនៅក្នុងឧស្សាហកម្មកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរ (Travel Goods) ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ឧស្សាហកម្មទាំងនេះតំណាងឲ្យប្រមាណ៧៥ភាគរយ នៃការនាំចេញទំនិញសរុបរបស់កម្ពុជា និង៩០ភាគរយ នៃការនាំចេញរបស់កម្ពុជាទៅកាន់សហភាពអឺរ៉ុប។ ពាណិជ្ជកម្មចំនួន ៤,៧៧ ពាន់លានអឺរ៉ូក្នុងឆ្នាំ២០១៨ កើនឡើងចំនួន១០ដង ចាប់ពីកម្មវិធី EBA ត្រូវបានផ្តល់ឱ្យកម្ពុជាដំបូង។
សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅម្ពុជា ដែលជាតំណាងរោងចក្រចំនួន៥៨០ នៅកម្ពុជាបានអះអាងបន្តថា ដោយសារតែការគាំទ្ររបស់សហភាពអឺរ៉ុប តាមរយៈកម្មវិធី EBA ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា រាប់លាននាក់បានចេញផុតពីភាពក្រីក្រ និងបានរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំងដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមរបស់ប្រទេស។
កម្មករចំនួន ៧៥០,០០០នាក់នៅក្នុងឧស្សាហកម្មនេះ តំណាងជាងពាក់កណ្តាលនៃកម្លាំងការងារសរុបក្នុងប្រព័ន្ធរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ហើយឧស្សាហកម្មនេះផ្តល់ការគាំទ្រចំណូលផ្ទាល់ដល់គ្រួសារជាង២០ភាគរយ នៃគ្រួសារទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ជាង៨០ភាគរយនៃកម្មកររបស់យើងជាស្ត្រី ហើយពួកគេភាគច្រើនបំផុតមានអាយុក្រោម ៣៥ឆ្នាំ។
សរុបទៅកម្មវិធី EBA មានផលវិជ្ជមានដល់ជីវិត ប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ៣លាននាក់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ជាថ្មីម្តងទៀតសមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅកម្ពុជា (GMAC) បានអះអាងថា ការព្យួរអត្ថប្រយោជន៍ EBA ពីសហភាពអឺរ៉ុប និងបណ្តាលឱ្យមានការបាត់បង់ការងារច្រើននៅក្នុងឧស្សាហកម្មកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងទំនិញធ្វើដំណើរ ហើយនឹងមិនបម្រើគោលបំណងលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រ និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៃកម្មវិធី EBA ទេ។
វានឹងជាលទ្ធផលក្រៀមក្រំនិងគួរឱ្យសោកស្តាយ សម្រាប់សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅកម្ពុជា (GMAC) និងកម្លាំងការងារដែលបានធ្វើការងារយ៉ាងច្រើន ក្នុងការសហការជាមួយអង្គការ ILO ហើយជាការពិតនៅក្នុងការលើកកម្ពស់តួនាទីរបស់ខ្លួន ក្នុងការតាមដានសិទ្ធិកម្មករ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាព្រមទាំងនៅក្នុងប្រទេសដទៃៗទៀត។
នៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៩ សហភាពអឺរ៉ុប បានចាប់ផ្តើមស៊ើបអង្កេតទៅលើការចោទប្រកាន់ថាមានការរំលោភ បំពានសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិការងារដោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ ការស៊ើបអង្កេតនេះ អាចនឹងនាំឱ្យមានការដកកម្មវិធី អនុគ្រោះពន្ធលើគ្រប់មុខទំនិញលើកលែងតែគ្រឿងសព្វាវុធ (EBA) ពីកម្ពុជា៕
