ដោយៈសារព៌តមានបរទេស

អន្តរជាតិៈ បញ្ហាវិវាទលើភូមិសាស្រ្តនយោបាយ បាននិងកំពុងដុតកំដៅរវាងសាធារណៈរដ្ឋចិន និងកោះតៃវ៉ាន់ ដែលបច្ចុប្បន្នសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ឋមិត្តហាក់ព្យាយាមបង្ហាញថា ខ្លួនកំពុងគាំទ្រ និងការពារកោះតៃវ៉ាន់។

សំណួរនៅតែចោទសួរដដែលៗថា តើសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងលូកដៃចូលក្នុងសង្រ្គាមជាមួយចិន ដើម្បីការពារកោះតៃវ៉ាន់ដែរឬទេ? នេះគឺជាសំណួរដែលគេតែងតែចោទសួរជារឿយៗ នៅពេលទំនាក់ទំនងរវាងចិន និងតៃវ៉ាន់ធ្លាក់ចុះដុនដាបម្ដងៗ។

ចម្លើយនៃសំណួរនេះ បានស្ថិតនៅក្នុងស្រពិចស្រពិល អស់រយៈពេលរាប់ទសវត្សរមកហើយ តែបច្ចុប្បន្នហាក់ដូចជាកាន់តែ ជិតត្រូវបានលាតត្រដាងបន្តិចម្ដងៗ។

កាលពីសប្ដាហ៍មុន ចិនបានបញ្ជូនយន្ដហោះចម្បាំងជិត១៥០គ្រឿង ចូលទៅក្នុងតំបន់កំណត់អត្តសញ្ញាណដែនការពារអាកាសតៃវ៉ាន់ ក្នុងពេលតែមួយដែលសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តចំនួន៥ រួមមាន ទាំងជប៉ុន និងអង់គ្លេសដឹកនាំការធ្វើសមយុទ្ធយោធាជើងទឹកទ្រង់ទ្រាយធំ មិនធ្លាប់មាននៅឯតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច។

ការសម្ញែងសាច់ដុំយោធា ដាក់គ្នានេះត្រូវបានអមជាមួយវោហារសាស្ត្រប្រឈមមុខដាក់គ្នាពីភាគីទាំងសងខាង ដោយប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីងកាលពីចុងសប្ដាហ៍កន្លងទៅនេះបានសន្យាថា នឹងសម្រេចឱ្យបាននូវការបង្រួបបង្រួមជាតិជាមួយកោះតៃវ៉ាន់ យ៉ាងពេញលេញដោយសន្តិវិធី។ ប៉ុន្តែខណៈការចុះចាញ់ ឬចុះញ៉មដោយស្ម័គ្រចិត្តរបស់តៃវ៉ាន់ មើលទៅដូចជានឹងមិនអាចកើតឡើង ការបង្រួបបង្រួមដែលលោកស៊ី ជិនពីងបានសន្យា ប្រហែលជាមានតែការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាតែប៉ុណ្ណោះ។

ទីភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍សម្ងាត់អាមេរិក CIA កាលពីពេលថ្មីៗនេះបានបង្កើតអង្គភាពថ្មីមួយមានឈ្មោះថា “មជ្ឈមណ្ឌលបេសកកម្មចិន ឬ China Mission Center” ជាមួយការចាត់ទុកចិនថា ជាការគំរាមកំហែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏ធំបំផុត ដែលសហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវប្រឈមនៅក្នុងស.វទី២១នេះ។

ភារកិច្ចសំខាន់មួយរបស់អង្គភាពមួយនេះ នោះគឺកំណត់ឱ្យច្បាស់ពីចេតនារបស់ចិនចំពោះកោះតៃវ៉ាន់។
ជុំវិញចេតនារបស់ចិននេះដែរ រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិតៃវ៉ាន់ លោក ឈៀវ គូ ឈិន (Chiu Kuo-cheng) បានព្រមានជាសាធារណៈ កាលពីសប្ដាហ៍មុនថា ចិនអាចនឹងប្រើកម្លាំងយោធា វាយយកកោះតៃវ៉ាន់នៅឆ្នាំ២០២៥ខាងមុខនេះ ហើយថែមទាំងបានពិពណ៌នាថា ស្ថានភាពតំបន់ច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ នាពេលបច្ចុប្បន្នមានគ្រោះថ្នាក់បំផុតក្នុងរយៈពេល៤០ឆ្នាំមកនេះទៀតផង។

បើតាមក្រុមអ្នកជំនាញ បរិយាកាសនយោបាយ និងប្រតិកម្មរបស់ប្រជាជនទាំងក្នុងប្រទេសចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិក នឹងមានឥទ្ធិពលទៅលើការសម្រេចចិត្តរបស់មេដឹកនាំនៃប្រទេសទាំង២។ នៅក្នុងប្រទេសចិន គំនិតស្នេហាជាតិ និងជាតិនិយមបានកើនឡើងជាលំដាប់ នារយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដែលគេអាចមើលឃើញ តាមរយៈការផលិតខ្សែភាពយន្ដបែបស្នេហាជាតិ។

តួយ៉ាងដូចជាខ្សែភាពយន្ដមានចំណងជើងថា “សមរភូមិនៅបឹងចាងជីន ឬ The Battle at Lake Changjin”  ជាដើមដែលនិយាយពីជ័យជម្នះ របស់កងទ័ពចិនលើកងទ័ពអាមេរិក នៅក្នុងសង្រ្គាមកូរ៉េ។

ចំណែកឯ នៅសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២១នេះ ការស្ទង់មតិជាច្រើនបានបង្ហាញថា ប្រជាជនអាមេរិក៦៧ភាគរយ មើលមកចិនក្នុងក្រសែភ្នែក “អវិជ្ជមាន” ធៀបទៅនឹង ឆ្នាំ២០១៨ មានតែ៤៦ភាគរយប៉ុណ្ណោះ។ ការស្ទង់មិតកាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២១នេះ ក៏បានបង្ហាញដែរថាប្រជាជនអាមេរិក៥២ភាគរយ គាំទ្រឱ្យកងទ័ពអាមេរិកលូកដៃចូលជួយកោះតៃវ៉ាន់ នៅក្នុងករណីមានការវាយប្រហារពីចិន។

រដ្ឋបាលលោកប្រធានាធិបតី ចូ បៃដិន ជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំនៅក្នុងចិត្តថា ចិនមានមហិច្ឆតាដណ្ដើមតំណែង ជាមហាអំណាចយោធា និងសេដ្ឋកិច្ចលេខ១ នៅលើពិភពលោកពីសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលនេះតម្រូវឱ្យអាមេរិក ត្រូវតែចាត់វិធានការឆ្លើយតបយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់់។

មែនទែនទៅ សហរដ្ឋអាមេរិកខ្លួនឯងដឹងច្បាស់ជាងនរណាៗទាំងអស់ថា“ថ្ងៃដែលចិន វាយកាន់កាប់បានកោះតៃវ៉ាន់ដោយជោគជ័យ វាក៏ជាថ្ងៃបិទបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិករបស់អាមេរិកផងដែរ”។ ដូច្នេះបើសង្រ្គាមផ្ទុះឡើងមែន អាមេរិកមិនមែនត្រឹមតែជួយតៃវ៉ាន់ប៉ុណ្ណោះទេ តែអ្វីដែលអាមេរិកត្រូវតែជួយ នោះគឺអំណាចរបស់ខ្លួននៅក្នុងតំបន់។

មកទល់នឹងពេលនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែដើរតាម “យុទ្ធសាស្ត្រមិនឱ្យគេស្មានដឹងចិត្ត” ដោយមិននិយាយថា នឹង ឬមិនធ្វើអន្តរាគមន៍យោធាចូលជួយតៃវ៉ាន់ នោះទេ ដើម្បីរារាំងកុំឱ្យចិនប្រើកម្លាំងយោធាលើតៃវ៉ាន់។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយ វានៅតែមានការព្រួយបារម្ភ ក្នុងចំណោមក្រុមមន្ត្រីអាមេរិកថា ទីក្រុងប៉េកាំងអាចនឹងផ្លាស់ប្ដូរ ការគិតដោយយល់ថា អាមេរិកនឹងមិនចូលជួយតៃវ៉ាន់ឡើយ ហើយការយល់ឃើញបែបនេះ គឺចិនយកការដួលរលំរបស់អាហ្វហ្កានីស្ថាន មកធ្វើជាឧទាហរណ៍។

កាលពីសប្ដាហ៍មុន ទីប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិអាមេរិក លោក Jake Sullivan បានព្រមានថា វាជាកំហុសឆ្គងដ៏ធំមួយសម្រាប់បណ្ដាប្រទេសដទៃ ដែលយកមេរៀនរបស់អាមេរិក នៅអាហ្វហ្កានីស្ថានទៅធ្វើការសន្និដ្ឋានណាមួយ។
ការលើកឡើងបែបនេះរបស់លោក Sullivan បានឆ្លុះបញ្ចំងយ៉ាងច្បាស់ពីការព្រួយបារម្ភរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនថា ចិនអាចនឹងធ្វើការសន្មត់ថា អាមេរិកនឹងមិនចូលជួយកោះតៃវ៉ាន់ ស្របពេលគំនិតយល់ថា ចិនអាចនឹងឈ្នះសង្រ្គាមវាយយកកោះតៃវ៉ាន់ កាន់តែរីកដុះដាលនៅក្នុងទីក្រុងប៉េកាំង។

កោះតៃវ៉ាន់ស្ថិតនៅចម្ងាយតែ ១៦១គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ ពីតំបន់ឆ្នេររបស់ចិន ដែ​លទីតាំងភូមិសាស្ត្រ នៅជិតបង្កើយនេះហាក់ដូចជាអំណោយផលដល់ចិន ជាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ពោលគឺ ចិនអាចបិទផ្លូវទឹកចេញចូល ហើយងាយស្រួលដាក់ពង្រាយកងកុម្ម៉ង់ដូរពិសេស ដែលទទួលបន្ទុកធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធមីស៊ីល ឬក៏ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនានារបស់តៃវ៉ាន់ គាំងដំណើរការណ៍ និងចាប់ខ្លួនថ្នាក់ដឹកនាំតៃវ៉ាន់ជាដើម។

ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកដើរតាម “យុទ្ធសាស្ត្រមិនឱ្យគេស្មានដឹងចិត្ត” ចិនក៏បានអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រនេះដូចគ្នាដែរ ដោយពេលខ្លះចិនព្រមានធ្វើសង្រ្គាម និងពេលខ្លះ ក៏ប្រើប្រាស់ភាសាការទូតទន់ភ្លន់ អំពាវនាវឱ្យមានការបង្រួបបង្រួមជាតិជាមួយតៃវ៉ាន់ដោយសន្តិវិធី។

ធ្វើបែបនេះគឺចិនចង់ឱ្យអាមេរិក និងតៃវ៉ាន់ស្មានដោយខ្លួនឯងថា តើសង្រ្គាមនឹងផ្ទុះឡើង នៅពេលណា និងកើតឡើងយ៉ាងដូចម្ដេច? យុទ្ធសាស្ត្របែបនេះបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ តាមរយៈការបដិសេធរបស់ចិន ក្នុងការភ្ជាប់ខ្សែទូរស័ព្ទបន្ទាន់ជាមួយយោធាអាមេរិក ដោយចិនចង់ឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកស្មានដោយខ្លួនឯងដូចគ្នា៕
ប្រភព៖ Financial Times (ថ្ងៃអង្គារ ទី១២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១)៕

         ដោយៈគង់ សិរីជេស៊ីកា

         ភ្នំពេញៈ តាមផែនការរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវការកញ្ចប់ថវិកាប្រមាណ៩២០១ លានដុល្លារអាមេរិក ដើម្បីអនុវត្តគម្រោងវិនិយោគ សាធារណៈសរុប៦៧៣គម្រោង ក្នុង​ចន្លោះឆ្នាំ២០២២ ដល់ឆ្នាំ២០២៤។

ក្នុងចំណោមទុនដ៏ច្រើននោះ មាន៤៤,២ភាគរយ ផ្តោតលើការវិនិយោគសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ ក្នុងគម្រោងសរុបទាំងអស់ មាន១៨៥ គម្រោង ជាគម្រោងកំពុងដំណើរការ ដែលត្រូវការទុនវិនិយោគប្រមាណ ៥ ៨១៧ លានដុល្លារអាមេរិក និង ៤៨៨ គម្រោងទៀត ជាគម្រោងថ្មី ដែលត្រូវការទុនវិនិយោគប្រមាណ៣៣៨៤ លានដុល្លារអាមេរិក។

មកទល់ពេលនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ បានសន្យាផ្តល់ទុនវិនិយោគរួចមកហើយចំនួន៧៧១៣,៣លានដុល្លារអាមេរិក ដែលក្នុងនោះពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមានចំនួន ៤៧៧,១លានដុល្លារអាមេរិក និងពីដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ចំនួន៧ ២៣៦,២ លានដុល្លារអាមេរិក។

កម្មវិធីវិនិយោគសាធារណៈ ជាគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងក្នុងការអភិវឌ្ឍ និងកសាងប្រទេសអោយកាន់តែរីកចម្រើន លើវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗ ដើម្បីសម្រួលដល់ការវិនិយោគវិស័យឯកជន។

សេដ្ឋវិទូកម្ពុជា លោកបណ្ឌិតម៉ី កល្យាណទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នៃឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចជាតិបានថ្លែងថា ដើម្បីឲ្យសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ឆ្ពោះទៅមុខកាន់តែលឿនថែមទៀត រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋធំៗ បើទោះវាចំណាយទុនច្រើន ប៉ុន្តែវាជារឿងចាំបាច់ដែលត្រូវធ្វើ ព្រោះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋជាសសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។

លោកបន្តថា “ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋជាបញ្ហាប្រឈមធំមួយ ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ហេតុនេះទើបរដ្ឋាភិបាលត្រូវវិនិយោគ​ច្រើនលើវិស័យនេះ”៕

Editing by Swati Bhat and Kim Coghill

COLOMBO : Sri Lanka’s central bank said on Monday it will halt plans to buy back US$1.5 billion of its international sovereign bonds due for redemption next year because of a lack of interest from bond holders to sell at discounted prices.

This month, the central bank announced it would look to buy back international sovereign bonds (ISB) at discounted rates as part of a six-month road map to reduce short-term debt in a bid to boost investor confidence.

However, the bank said less than 5per cent of the US$500 million ISB that will mature in January was available for sale at the quoted discounted prices.

“It is clear that the large majority of ISB holders are not ready to part with the bonds unless prices are at par or closer to par. Hence, a buy-back initiative will also not result in any significant price or coupon benefit to the issuer,” the central bank said in a statement.

The island nation also has US$1 billion of bonds maturing in July with total debt repayment of about US$4.2 billion due in 2022.

“Lack of interest by investors to sell the bonds at discounted rates could be an investment decision to wait for a possible restructure of this debt, which an investor might consider likely to provide a higher return than selling it at the current discounted rates,” said Trisha Peries, head of economic research at Frontier Research.

Peries pointed out higher bond prices after a restructuring had been the norm for several countries including Barbados, Argentina, Ecuador, and Mongolia, and investors could be expecting a similar situation to play out in Sri Lanka.

Sri Lanka’s foreign exchange reserves stood at just US$2.58 billion at the end of September, while the rupee has depreciated 8.7per cent against the dollar this year.
Investors will now focus on the outcome of a monetary policy review due to be announced on Thursday, when the central bank is expected to raise rates yet again to curb inflation and help contain pressure on account of the external debt crisis.
The government is due to announce its budget on Nov. 12, which will also be crucial in determining the country’s fortunes in the short- to medium-term.
The foreign exchange crunch has triggered food shortages, with the government declaring a food emergency in August.

After weeks of wrangling with importers, government permission was granted over the weekend to increase prices on a slew of essential items including gas, cement, wheat flour, and milk powder.
“Most bond holders are Sri Lankan banks and since they know the terrain as insiders they are clearly a little bit more bullish than outside investors. So far, they are confident the government will pay up,” said ICRA’s head of research for Sri Lanka, Lalinda Sugathadasa.

Source: Reuters

សុខុម

វៀងចន្ទន៍: យោងតាមសារព័ត៌មាន Laotian Times ចុះផ្សាយនៅដើមខែតុលា នេះឱ្យដឹងថា ប្រទេសឡាវ មានមហិច្ឆតាធំចង់បង្កើតរូបិយប័ណ្ណឌីជីថលផ្ទាល់ខ្លួននាពេលអនាគតដ៏ខ្លីខាងមុខនេះក្រោមកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាហិរញ្ញវត្ថុជប៉ុន មួយដែលទើបបង្កើតថ្មី។

សារព័ត៌មានជប៉ុន Nikkei Asia បានចុះផ្សាយថា ប្រទេសដែលជាសមាជិកអាស៊ាន មួយនេះមានបំណងស្វែងយល់អំពីការបោះផ្សាយរូបិយប័ណ្ណឌីជីថល ដោយមានការគាំទ្រពីក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាហិរញ្ញវត្ថុជប៉ុន Soramitsu ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងតូក្យូ។

ក្រុមហ៊ុនជប៉ុន មួយនេះ និងធនាគារកណ្ដាលឡាវ (Bank of Laos) នឹងចាប់ផ្តើមស្វែងយល់ពីលទ្ធភាពបង្កើតរូបិយប័ណ្ណឌីជីថលនៅខែនេះ បន្ទាប់ពីចុះអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់ (MoU) ជាមួយទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិជប៉ុន (JICA) ស្តីពីការសិក្សាអំពីការបង្កើតរូបិយប័ណ្ណឌីជីថលរបស់ធនាគារកណ្តាល។

ប្រទេសឡាវ ជឿជាក់ថា រូបិយប័ណ្ណឌីជីថលនឹងជួយដល់ក្រុមអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយនៅក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យដើម្បីស្វែងយល់កាន់តែប្រសើរអំពីសេដ្ឋកិច្ច រួមទាំងចំនួនប្រាក់ដែលចរាចរបានគ្រប់ពេលវេលា។

ក្រុមហ៊ុន Soramitsu ក៏ធ្លាប់បានជួយប្រទេសកម្ពុជា រួចមកហើយនៅក្នុងការបង្កើតប្រព័ន្ធទូទាត់ឌីជីថលបាគង (Bakong) របស់ខ្លួនដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យា Blockchain ដោយសង្ឃឹមថាវានឹងអាចកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែករបស់កម្ពុជា លើរូបិយប័ណ្ណដុល្លារអាមេរិក។

ខណៈប្រទេសចិន កំពុងត្រៀមដាក់ឱ្យដំណើរការរូបិយប័ណ្ណឌីជីថលនៅឆ្នាំក្រោយ ប្រទេសនានានៅក្នុងតំបន់ក៏កំពុងរិះរកវិធីធ្វើដូចគ្នាដែរ។

ទន្ទឹមនេះនៅក្នុងចំណាត់ការដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល រដ្ឋាភិបាលឡាវ កាលពីពេលថ្មីៗនេះបានអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនចំនួន៦ធ្វើការជួញដូររូបិយប័ណ្ណឌីជីថលចំនួន៩ ខណៈការជួញដូររូបិយប័ណ្ណឌីជីថលសម្រាប់ពលរដ្ឋទូទៅនៅតែត្រូវបានហាមឃាត់៕ Laotian Times៕