ដោយៈ គង់ សូរិយា

ម៉ាឡេស៊ីៈ ហេតុអ្វីបានជាសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី មានការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ? ដែ​លបានប្រែក្លាយប្រទេសនេះ ជាខ្លាសេដ្ឋកិច្ចមួយនៅតំបន់អាស៊ី។

១. ការផលិត និងការនាំចេញដ៏រឹងមាំ

ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី គឺជាប្រទេសផលិតដ៏សំខាន់មួយ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៃ ដែលមានផលិតផលជាច្រើនដូចជា គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច (បន្ទះឈីប ស៊ីមីកុងដុកទ័រ)។ គ្រឿងបន្លាស់អគ្គិសនី ប្រេងដូង កៅស៊ូ

ប្រេងកាត និងឧស្ម័ន។

ផលិតផលទាំងនេះ ត្រូវបាននាំចេញទូទាំងពិភពលោក ដែលនាំមកនូវប្រាក់ចំណូលយ៉ាងច្រើន។

២. ការវិនិយោគបរទេស(FDI)

ក្រុមហ៊ុនសកលជាច្រើនវិនិយោគ បាននិងកំពុងធ្វើធុរកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ីដោយសារតែកត្តាមួយចំនួនដូចជា

• ប្រទេសនេះមានស្ថិរភាពនយោបាយ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រទេសជិតខាងមួយចំនួន។
• ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធល្អ (ផ្លូវហាយវេ កំពង់ផែ អ៊ីនធឺណិត)។
• កម្មករជំនាញ
• គោលនយោបាយពន្ធដ៏ទាក់ទាញនៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស

ការវិនិយោគជាពិសេសកើនឡើងនៅក្នុងបច្ចេកវិទ្យា ការផលិតរថយន្តអគ្គិសនី និងឧស្សាហកម្មស៊ីមីកុងដុកទ័រ។

៣. វិស័យសេវាកម្មកំពុងពង្រីក

វិស័យទេសចរណ៍ ធនាគារ ការថែរទាំសុខភាព និងការអប់រំបានក្លាយជាសសរស្តម្ភដ៏រឹងមាំសម្រាប់ប្រទេសនេះ។

មុនពេលមានជំងឺកូវីដ-១៩ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីមានភ្ញៀវទេសចរមកទស្សនាច្រើនជាងគេបំផុតមួយ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន ហើយវិស័យទេសចរណ៍កំពុងងើបឡើងវិញម្តងទៀត។

៤. វណ្ណៈកណ្តាលខ្លាំង

ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី មានប្រជាជនវណ្ណៈកណ្តាលច្រើន និងកំពុងកើនឡើង។ កត្តានេះមានន័យថា អំណាចនៃការទិញកើនឡើងដោយឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈ

• មនុស្សកាន់តែច្រើនទិញផ្ទះ
• ការដើរទិញឥវ៉ាន់កាន់តែច្រើន
• ការចំណាយកាន់តែច្រើនលើសេវាកម្ម

នេះជំរុញសេដ្ឋកិច្ចទៅមុខ។

៥. គោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីធ្វើទំនើបកម្មសេដ្ឋកិច្ច

ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានផ្តោតសំខាន់លើ

• សេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល (ការទូទាត់តាមអេឡិចត្រូនិក ពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក)។
• ថាមពលកកើតឡើងវិញ។
• ឧស្សាហកម្ម ៤.០ (ស្វ័យប្រវត្តិកម្ម រ៉ូបូត)

ទាំងនេះជួយប្រទេសឱ្យរក្សាការប្រកួតប្រជែង។

៦. ការតភ្ជាប់ពាណិជ្ជកម្មកាន់តែប្រសើរ

ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីគឺជាផ្នែកមួយ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសំខាន់ៗដូចជា៖

• RCEP (កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មធំបំផុតរបស់ពិភពលោក)
• CPTPP

កិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនេះ ធ្វើឱ្យវាកាន់តែងាយស្រួលសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនម៉ាឡេស៊ីក្នុងការលក់ផលិតផលទូទាំងពិភពលោក។

ប្រទេសនេះ មានប្រជាជនជាង៣៤,២លាននាក់ ជាទិន្នន័យឆ្នាំ២០២៥ និងប្រជាជនមានប្រាក់ចំណូល១២,១៤០ដុល្លារអាមេរិក សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ៕

ដោយៈ គង់ សូរិយា

    ភ្នំពេញៈ មានសារព័ត៌មានល្បីៗជាច្រើន ដែលគួរឱ្យទុកចិត្តបានរាយការណ៍អំពីការផ្ទុះឡើងនៃសង្គ្រាម/ការវាយប្រហារតាមអាកាសថ្មីពីប្រទេសថៃចូលទៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។

បណ្តាញសារព័ត៌មាននៅថ្ងៃទី៨ ដែលបានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៨  ខែធ្នូ ឆ្នាំ2025 រួមមាន។

១ សារព័ត៌មានរ៉យទ័របានរាយការណ៍ពី “របៀបដែលជម្លោះរវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាបានផ្លាស់ប្តូរពីបទឈប់បាញ់ ដែលគាំទ្រដោយលោកប្រធានាធិបតីDonald J. Trump ទៅជាការវាយប្រហារតាមអាកាស”។

ទូរទស្សន៍អាល់ហ្សាហ្សេរ៉ា បានរាយការណ៍ពីព័ត៌មានថ្មីៗផ្ទាល់អំពី “មនុស្សរាប់ពាន់នាក់រត់គេចពីការប៉ះទង្គិចគ្នា ខណៈដែលជម្លោះព្រំដែនកំពុងកើតឡើងវិញ”។

ជាមួយគ្នានេះកាសែត The Guardian៖ ក៏បានរាយការណ៍ពីការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់ថៃ ជម្លោះព្រំដែនដែលមានជម្លោះ និងអ្នកស្លាប់។

ចំណែកកាសែត Newsweek៖ បានរាយការណណ៍អំពី“ការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់ថៃ មកលើប្រទេសកម្ពុជា ខណៈដែលជម្លោះព្រំដែនកំពុងកើតឡើងវិញ”។

សារព័ត៌មាន Associated Press(AP)បានរាយការណ៍ពី “ប្រទេសថៃបើកការវាយប្រហារ តាមអាកាសតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា ខណៈដែលភាពតានតឹងកំពុងកើតឡើងវិញ”។

ការផ្សាយបន្ថែមពី FT.com (Financial Times), ABC News, Sky News និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងតំបន់ផ្សេងទៀត ភាគច្រើនឆ្លុះបញ្ចាំងពីព្រឹត្តិការណ៍ដូចគ្នា។

យ៉ាងហោចណាស់សារព័ត៌មានល្នីៗចំនួន៦ ស្ថាប័នព័ត៌មានអន្តរជាតិសំខាន់ៗ (ខាងលើ) និងសារព័ត៌មានក្នុងតំបន់/អនឡាញជាច្រើនទៀតដែលផ្សាយព័ត៌មាន អំពីព្រឹត្តិការណ៍នេះនៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥៕

ដោយៈ ម៉ាលីនណា

    ភ្នំពេញៈ នៅឆ្នាំ២០២៥ ដែលបាននិងកំពុងឈានទៅបញ្ចប់ និងស្វាគមន៍ឆ្នាំ២០២៦ បណ្តាញផ្លូវសរុបជាតិ និងខេត្តបានពង្រីករហូតដល់២០.៣០៧.៦គីឡូម៉ែត្រ និងផ្លូវចំនួន៨៥៤ខ្សែ។

លើសពីនេះ មានគំរោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋធំៗជាច្រើន កំពុងដំណើរការសាងសង់ និងបន្តសាងសង់ដល់ឆ្នាំ២០២៦ និងបណ្តាឆ្នាំទៅមុខទៀត។

ឧទាហរណ៍ផ្លូវជាតិ ដែលបាននិងកំពុងសាងសង់ និងកែលំអរដូចជា ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវផ្លូវជាតិលេខ៤ (NR4) ការជួសជុល និងស្ពានថ្មី កំពុងដំណើរការដើម្បីបញ្ចប់នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៦ ផ្លូវជាតិលេខ៧ ដែលជាការស្តារនិងពង្រីក តភ្ជាប់ពីស្គន់ ទៅកាន់ក្រុងកំពង់ចាម ផ្លូវជាតិលេខ៥ កំណាត់ចុងក្រោយតភ្ជាប់ទៅកាន់ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ គំរោងធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវផ្លូវមួយចំនួនទៀត។

ចំណែកការសាងសង់ស្ពាន បានបង្ហាញថា នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ឆ្នាំ២០២៤ រដ្ឋាភិបាលបាននិយាយថា ប្រទេសកម្ពុជានឹងមានស្ពានសរុបចំនួន២៥ ឆ្លងកាត់ទន្លេសំខាន់ៗចំនួនបួនរបស់ប្រទេស។ ក្នុងនោះមានស្ពានចំនួន១៩ ត្រូវបានសាងសង់បញ្ចប់ ៣កំពុងសាងសង់ និង៣នៅតែស្ថិតក្នុងការសិក្សាលទ្ធភាពជាមុន។

ជាក់ស្តែងស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា ចិន ចក្រអង្រែក្រោម ព្រែកប្រា បាននិងកំពុងសាងសង់ និងអាចបញ្ចប់នៅចុងឆ្នាំ២០២៦ ឬដើមឆ្នាំ២០២៧ ស្ពានថ្មគ ដែលតភ្ជាប់ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ បាវិតក៏បាននិងកំពុងសាងសង់ និងអាចបញ្ចប់នៅឆ្នាំ២០២៧ ជាដើម៕

ដោយៈ គង់ សូរិយា

    វៀតណាមៈ មានហេតុផលជាច្រើន ដែលធ្វើឲ្យវៀតណាមក្លាយជាប្រភពទាក់ទាញ សម្រាប់ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI)យ៉ាងច្រើនក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។

តើប្រទេសនេះ នឹងអាចក្លាយជាសមាជិកបណ្តាប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចធំទាំង២០នៅលើសកលលោក( G20) នៅឆ្នាំ 2035 ដែរឬទេ គឺមិនប្រាកដប្រជាទេ  ប៉ុន្តែមានអំណះអំណាងគាំទ្រ និងប្រឆាំង។

១ ហេតុអ្វីបានជាវៀតណាមទាក់ទាញFDI ច្រើនម្លេះ

ភាពអំណោយផលនៃទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រ និងការទាក់ទាញខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល គឺវៀតណាមស្ថិតនៅជិតផ្លូវដឹកជញ្ជូនសំខាន់ៗ នៅអាស៊ីបូព៌ា/អាគ្នេយ៍ និងមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសចិន ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាជម្រើស ដ៏ទាក់ទាញមួយសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន ដែលចង់ធ្វើពិពិធកម្មខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់។

២ ថ្លៃពលកម្មទាប និងកម្លាំងពលកម្មវ័យក្មេងច្រើន

បើប្រៀបធៀបជាមួយប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន ឬប្រទេសជិតខាងដែលមានតម្លៃខ្ពស់ វៀតណាមផ្តល់ជូនកម្លាំងពលកម្ម ដែលមានតម្លៃថោកសមរម្យ និងកម្លាំងពលកម្មវ័យក្មេងច្រើន ដែលធ្វើឱ្យការផលិត និងផលិតកម្ម ដែលប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មច្រើន កាន់តែមានការប្រកួតប្រជែង។

៣ ការកែលម្អបរិយាកាសអាជីវកម្ម និងគោលនយោបាយងាយស្រួលសម្រាប់វិនិយោគិន

រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម បានអនុវត្តកំណែទម្រង់ ដើម្បីធ្វើឱ្យនីតិវិធីរដ្ឋបាលសាមញ្ញ ក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ប្រសើរឡើង ផ្តល់ជូនការលើកទឹកចិត្តពន្ធសម្រាប់វិនិយោគិនបរទេស (ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យអាទិភាព) និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (ឧទ្យានឧស្សាហកម្ម កំពង់ផែ ការដឹកជញ្ជូន) ដើម្បីគាំទ្រ FDI។

ការរីកចម្រើន និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការពង្រី​កទីផ្សារក្នុងស្រុក បានធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម កំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ហើយនៅពេលដែលប្រាក់ចំណូលកើនឡើង (និងវណ្ណៈកណ្តាលពង្រីក) ក្រុមហ៊ុនបរទេស ក៏ត្រូវបានទាក់ទាញដោយសក្តានុពលនៃទីផ្សារអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុកផងដែរ។

ការធ្វើសមាហរណកម្មជាមួយពាណិជ្ជកម្មសកល និងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ គឺជាមួយនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាច្រើន គោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មបើកចំហ និងឧស្សាហូបនីយកម្មដែលផ្តោតលើការនាំចេញ ប្រទេសវៀតណាម ត្រូវបានធ្វើសមាហរណកម្មយ៉ាងល្អទៅក្នុងទីផ្សារសកល។

កត្តានេះ ធ្វើឱ្យវាកាន់តែងាយស្រួល សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនបរទេសក្នុងការផលិតនៅទីនោះ និងនាំចេញទូទាំងពិភពលោក។

ការរួមចំណែកដល់កំណើន ការនាំចេញ ការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា FDI មិនមែនគ្រាន់តែជាដើមទុននោះទេ  វាក៏នាំមកនូវបច្ចេកវិទ្យា ចំណេះដឹងគ្រប់គ្រង និងជួយធ្វើទំនើបកម្មឧស្សាហកម្មផងដែរ។ នោះជាលទ្ធផលជំរុញការនាំចេញ ផលិតភាព និងការប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល។

៤ ថ្លៃដើមពលកម្ម + ទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រ + បរិយាកាសអាជីវកម្មដែលមានស្ថិរភាព/លើកទឹកចិត្ត

វៀតណាម នៅតែជាគោលដៅវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) កំពូលមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ឧទាហរណ៍៖ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ គេរាយការណ៍ថា វៀតណាមបានទាក់ទាញការវិនិយោគផ្ទាល់ ពីបរទេសប្រហែល៣៦,៦-៣៩ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក សូម្បីតែក្នុងអំឡុងពេលមានអស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកក៏ដោយ៕