ដោយ: គង់ លាងហួរ
អន្តរជាតិ: កាសែតអន្តរជាតិធំៗ ដូចជាកាសែតអាមេរិក CNN និងកាសែត Aljazeera បានចុះផ្សាយនូវអត្ថបទទាក់ទិននឹងការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធរវាងភាគីថៃ និងភាគីកម្ពុជានៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ។ កាសែត CNN រាយការណ៍ថា ភាគីថៃបានបើកការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសមកលើគោលដៅយោធាកម្ពុជានៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ដោយបានបង្កើនភាពតានតឹងរវាងប្រទេសជិតខាងទាំង២។
ជាមួយគ្នានេះ ភាគីកម្ពុជាបានប្តេជ្ញាឆ្លើយតបយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានម៉ោងមុននេះ កងកម្លាំងថៃ និងកម្ពុជា បានប៉ះទង្គិចគ្នានៅតំបន់ជាច្រើននៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ដោយបានធ្វើឱ្យបាត់បង់អាយុជីវិតមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសថៃ។យ៉ាងណាមិញ គេនៅមិនទាន់ដឹងថា តើភាគីកម្ពុជាមានបាត់បង់អាយុជីវិតមនុស្សឬអត់នោះទេ?។
ជម្លោះ ដែលបានឈានទៅដល់ការផ្ទុះអាវុធនេះបានកើតមានឡើងមួយថ្ងៃ បន្ទាប់ពីទាហានថៃម្នាក់បានរងរបួស ដោយពិការជើង ដោយសារការជាន់គ្រាប់មីននៅតាមបណ្តោយព្រំដែន។ ករណីនេះបានជំរុញឱ្យមានការទាញទម្លាក់កម្រិតទំនាក់ទំនងការទូត ខណៈទំនាក់ទំនងទ្វេរភាគីបានដាំក្បាលចុះដល់កម្រិតទាបបំផុត។
ទោះជាយ៉ាងណា កម្ពុជាបានបដិសេធការដាំគ្រាប់មីនថ្មី ហើយអះអាងថា ទាហានថៃបានដើរហួសពីផ្លូវ ដែលបានព្រមព្រៀងគ្នា។ ការណ៍នេះបានបង្កឱ្យទាហានថៃជាន់គ្រាប់មីន ដែលកប់ទុកជាយូរមកហើយ ចាប់តាំងពីសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិលរាប់ទសវត្សរ៍នៅកម្ពុជា។
១: ប្រភពនៃភាពតានតឹង
ប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ មានព្រំដែនគោកប្រវែង៨១៧គីឡូម៉ែត្រ ខណៈខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនភាគច្រើនត្រូវបានគូសដោយប្រទេសបារាំង។ អាណានិគមបារាំងបានបន្សល់ទុកខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនមិនច្បាស់់លាស់ ដែលជាប្រភពនៃភាពតានតឹងរវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជា។
កន្លងមក កម្ពុជាបានស្វែងរកសេចក្តីសម្រេចពីតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ(UN) ជុំវិញតំបន់មានជម្លោះ រួមទាំងទីតាំងនៃការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធនាពេលនេះផងដែរ។
ប៉ុន្តែ ភាគីថៃបានប្រកាសមិនទទួលស្គាល់យុត្តាធិការរបស់តុលាការ ICJ ហើយបានទាមទារតំបន់មួយចំនួននៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ដែលមិនទាន់មានការដោះស្រាយកំណត់ច្បាស់លាស់ រួមទាំងទីតាំងប្រាសាទបុរាណមួយចំនួនផងដែរ។
កាលពីឆ្នាំ២០១១ ទាហានថៃ និងកម្ពុជាបានប៉ះទង្គិចគ្នានៅតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ។ ព្រឹត្តិការណ៍នាពេលនោះបាននាំឱ្យភាគីទាំង២ ជម្លៀសមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ និងបានធ្វើឱ្យមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ចំនួន២០នាក់បាត់បង់ជីវិត។
២: ដើមហេតុនៃការផ្ទុះជម្លោះរវាងភាគីថៃ និងកម្ពុជា
ភាពតានតឹងបានចាប់ផ្តើមឡើងនៅខែឧសភា ក្រោយពេលទាហានកម្ពុជាម្នាក់ត្រូវបានលបបាញ់ប្រហារក្នុងការប៉ះទង្គិចគ្នាមួយរយៈពេលខ្លីរវាងកងទ័ពថៃ និងកម្ពុជានៅតំបន់មុំ៣ ដែលជាតំបន់ត្រីកោណប្រសព្វគ្នារវាងប្រទេសកម្ពុជា ថៃ និងឡាវ។
បើទោះបីជាថ្នាក់ដឹកនាំយោធាថៃ និងថ្នាក់ដឹកនាំយោធាកម្ពុជា បានឯកភាពក្នុងការកាត់បន្ថយភាពតានតឹងយ៉ាងណាក្តី ក៏ភាគីទាំង២ នៅតែពង្រឹងកងទ័ពនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនរៀងៗខ្លួន។
ប្រទេសថៃបានរឹតបន្តឹងលើការឆ្លងកាត់ព្រំដែន និងបានគំរាមកាត់ផ្តាច់ការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលអគ្គិសនី និងបណ្តាញអុីនធឺណេតទៅកាន់តំបន់ជាប់ព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា។ ជាការឆ្លើយតប កម្ពុជាបានបញ្ឈប់ការនាំចូលបន្លែ និងផ្លែឈើរបស់ប្រទេសថៃ និងបានហាមឃាត់ការចាក់បញ្ចាំងភាពយន្តថៃ និងរឿងភាគទូរទស្សន៍។
ការផ្ទុះគ្រាប់មីនថ្មីៗនេះបានជំរុញឱ្យប្រទេសទាំងពីរទាញទម្លាក់កម្រិតទំនាក់ទំនងការទូតទ្វេរភាគី និងបានកោះហៅឯកអគ្គរាជទូតត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសរបស់ខ្លួនវិញ។
ជម្លោះនេះបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់នយោបាយនៅប្រទេសថៃ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃលោកស្រី Paetongtarn Shinawatra ត្រូវបានព្យួរពីតួនាទីកាលពីថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ក្រោយពីមានការបែកធ្លាយសារសំឡេងឆ្លងឆ្លើយតាមទូរសព្ទជាមួយសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភានៃកម្ពុជា។
ការផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នាបានចាប់ផ្តើមឡើងនៅព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២៤ ខែកក្កដានេះ នៅតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំ ដែលភាគីថៃ និងកម្ពុជាបានទាមទារអធិបតេយ្យភាពរៀងៗខ្លួន។ ជម្លោះបានរាលដាលទៅកាន់តំបន់ប្រាសាទតាក្របី តំបន់មុំ៣ និងតំបន់ផ្សេងៗទៀត។
ប្រទេសថៃបានប្រើប្រាស់យន្តហោះចម្បាំងប្រភេទ F-16 ដើម្បីវាយប្រហារមកលើមូលដ្ឋានយោធាកម្ពុជា។ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានអះអាងថា យន្តហោះចម្បាំងថៃបានទម្លាក់គ្រាប់បែកចំនួន២គ្រាប់មកលើផ្លូវមួយខ្សែ ព្រមទាំងបានថ្កោលទោសយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះការឈ្លានពានយ៉ាងឃោរឃៅរបស់យោធាថៃមកលើដែនអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីនៃប្រទេសកម្ពុជា។
ជាមួយគ្នានេះ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន អះអាងថា “កងទ័ពកម្ពុជាគ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីការប្រយុទ្ធតបតរនោះទេ និងបានអំពាវនាវឱ្យសាធារណជនរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងកុំភ័យស្លន់ស្លោ ដោយមិនបាច់សម្រុកទិញអង្ករ និងស្បៀងផ្សេងៗស្តុកទុកឡើយ”៕ប្រភព: CNN & Aljazeera៕
