ដោយ ប៊ី
ភ្នំពេញៈ បច្ចុប្បន្នសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបាន និងកំពុងធ្លាក់ចូលវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ដោយសារតែជំងឺCOVID-19 ខណៈវិស័យសំខាន់ៗ ដែលជាចលករជំរុញសេដ្ឋកិច្ចស្ថិតក្នុងភាពមិនច្បាស់លាស់។ កម្ពុជាក៏ស្ថិតចំណោមប្រទេសមួយ នៅលើសកលលោក ដែលវិស័យជាច្រើន បានរងប៉ះពាល់ពីជំងឺដ៏កាចសាហាវមួយផងដែរ។
វិស័យអចលនទ្រព្យបានដើរតួនាទីយ៉ាង សំខាន់មួយនៅសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ ថ្ងៃនេះ គេហទំព័រ Propertyarea.asia បានលើកឡើងនូវសំនួរចំនួន ទាក់ទងនឹងបច្ចុប្បន្នភាពនៃវិស័យអចលនទ្រព្យនៅកម្ពុជា ជាមួយអ្នកជំនាញបរទេស ដែលបានធ្វើការក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យនៅកម្ពុជា។
លោក James Hodge នាយករងក្រុមហ៊ុន CBRE Cambodia បានផ្តល់កិច្ចសម្ភាសន៍ពិសេសដល់គេទំព័រ Propertyarea.asia ស្តីពីស្ថានភាពទីផ្សារអចលនទ្រព្យ អំឡុងពេលបច្ចុប្បន្ន និងនាពេលខាងមុខ។
Propertyarea ៖ ខណៈការរីករាលនៃជំងឺ COVID-19 បានវាយប្រហារទីផ្សារពិភពលោក តើលោកអាចប្រាប់អំពីទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងកំឡុងពេលផ្ទុះជំងឺនេះទេ?
លោក James ៖ ផលប៉ះពាល់នៃជំងឺរាតត្បាតរាលដាល លើអចលនទ្រព្យនៅកម្ពុជាមិនទាន់ត្រូវបានគេដឹងច្បាស់នៅឡើយទេ។ ស្របពេលដែលប្រទេសកម្ពុជា មានសំណាង មិនបានឃើញមានករណី Covid-19 ច្រើន ហើយរហូតមកដល់ពេលនេះ យ៉ាងហោចណាស់ ស្ថានភាពត្រូវបានគ្រប់គ្រង ដោយមិនត្រូវការដាក់វិធានការណ៍ បិទប្រទេសយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ផលប៉ះពាល់លើអាជីវកម្ម និងទេសចរណ៍អន្តរជាតិ គឺពិតជាមានឥទ្ធិពលខ្លាំង ហើយវានឹងជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក និងវិស័យអចលនទ្រព្យ។
មានការវាយតម្លៃថា វាបានធ្លាក់ចុះនៅលើទីផ្សារ ជាពិសេសនៅក្នុងផ្នែកទាំងនោះដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត ដោយការប្រុងប្រយ័ត្នរបស់អតិថិជន និងការចាកចេញពីជនបរទេសដូចជាវិស័យលក់រាយ និងផ្នែកអាផាតមិន។ មានការកែ សម្រួលតម្លៃនៅទូទាំងទីផ្សារ ប៉ុន្តែក្នុងករណីជាច្រើនវាលឿនពេកក្នុងការប្រាប់ថា តើកម្រិតតម្លៃមានស្ថេរភាពហើយ ឬនៅទោះយ៉ាងណា។
វាស្ទើរតែប្រាកដថា ទីផ្សារនៅតែត្រូវបានកែតម្រូវ ទៅនឹងស្ថានភាពធម្មតាថ្មី ខណៈដែលសកម្មភាពទីផ្សារ នៅតែរ៉ឹងមាំនៅក្នុងវិស័យមួយចំនួន ជាពិសេសប្រសិនបើមានអចលនទ្រព្យទាក់ទាញលក់ក្នុងតម្លៃសមរម្យ អ្នកទិញជាច្រើននៅតែប្រមាញ់(តាមទិញ) ហើយមានករណីតិចតួច ដែលអ្នកលក់ត្រៀមទម្លាក់តម្លៃរបស់ពួកគេ ដូចជាមានបរិមាណថយចុះ ប្រតិបត្តិការទិញលក់ និងការរកឃើញតម្លៃនៅតែជាបញ្ហាប្រឈម។
Propertyarea ៖ វិស័យអចលនទ្រព្យ ត្រូវបានបែងចែកជាច្រើនផ្នែក តើផ្នែកមួយណាដែលរងគ្រោះខ្លាំង អំឡុងពេលពេលនេះ?
លោក James ៖ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ឧស្សាហកម្មបដិសណ្ឋារកិច្ច និងលក់រាយ បានមើលឃើញពីផលប៉ះពាល់ធំបំផុត ពីជំងឺរាតត្បាតឆ្លង។ នេះគឺជាផ្នែកមួយ ពីព្រោះវិស័យទាំងពីររងផលប៉ះពាល់ នៃការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់របស់អតិថិជន និងការធ្លាក់ចុះបរិមាណភ្ញៀវទេសចរគួរឱ្យកត់សម្គាល់ និងបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហារីករាលដាលជំងឺ Covid-19 ។
ទាក់ទងនឹងឧស្សាហកម្មលក់រាយ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការព្រួយបារម្ភ ដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រជាជនដែលចូលរួមវិស័យលក់រាយ និងកន្លែងកម្សាន្តបានធ្លាក់ចុះជាង ៤០ភាគរយពីកម្រិតធម្មតា។ ទោះយ៉ាងណា ការលក់រាយបានធូរស្បើយខ្លះហើយ ដោយបច្ចុប្បន្នសកម្មភាពប្រហែល១៨% ក្រោមកម្រិតមុនជំងឺរាតត្បាត។ វិស័យផ្សេងទៀតក៏មានភាពតានតឹងដែរ ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់មិនកើតឡើងភ្លាមៗ និងមិនសូវច្បាស់ជាងការមើលឃើញនៅក្នុងវិស័យបដិសណ្ឋារកិច្ច និងលក់រាយ។
Propertyarea ៖ តើអ្នកមើលឃើញលំហូរចូល នៃការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) នៅកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្នយ៉ាងដូចម្តេច?
លោក James ៖ លំហូរចូល FDI ពិតជានឹងទាបជាងជាងមុន ដោយសារតែការថយចុះយ៉ាងខ្លាំង នៃការធ្វើដំណើរអន្តរជាតិ និងការពន្យារពេលក្នុងការសម្រេចចិត្ត។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមហ៊ុន CBRE Cambodia នៅតែមើលឃើញពីការចាប់អារម្មណ៍ពីអន្តរជាតិខ្លាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលបានធ្វើសកម្មភាពរួចហើយនៅក្នុងប្រទេស និងពីវិនិយោគិនថ្មី ដែលពិចារណាពីការធ្វើពិពិធកម្ម នៃការវិនិយោគរបស់ពួកគេផងដែរ។
ជំងឺរាតត្បាតនេះ បានធ្វើឱ្យមានការកត់សំគាល់ថា ខណៈពេលដែលការសម្រេចចិត្តនៅនឹងកន្លែងមានសារៈសំខាន់ ការងារជាច្រើននៃការវិនិយោគ អាចត្រូវបានធ្វើឡើងពីចម្ងាយ ប្រសិនបើស្ថានភាពទាមទារ។
Propertyarea ៖ បច្ចុប្បន្ននេះមានព័ត៌មានអំពី ការវិលត្រឡប់របស់ជនជាតិចិនមកកម្ពុជាវិញ តើវានឹងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ទីផ្សារខុនដូដែរឬទេ?
លោក James ៖ អ្នកទិញខុនដូ ដែលទុកសំរាប់ការវិនិយោគ នៅតែជាជនបរទេសដែលពូកគេនៅតែមានភាពសកម្ម ប៉ុន្តែពួកគេត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ហើយពួកគេចង់ធ្វើឱ្យប្រាកដថា ពួកគេមានព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់ មុនពេលវិនិយោគ ដែលជារឿយៗបញ្ហាអាចកើតឡើងមើលមិនឃើញ។
ជាឧទាហរណ៍ យើងកំពុងមើលឃើញ ការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីវិនិយោគិនបរទេសជាច្រើន ដូចជាអ្នកទិញក្នុងស្រុក នៅពេលការបើកដំណើរការគម្រោងថ្មី Leedon ដែលក្រុមហ៊ុន CBRE ប្រចាំកម្ពុជាធ្វើតំណាងនៅខណ្ឌ សែន សុខ។ បច្ចេកវិទ្យាបាននិងកំពុងជួយ ក្នុងការធ្វើទីផ្សារខុនដូដល់ដៃវិនិយោគិនបរទេស ដែលអនុញ្ញាតឱ្យភ្នាក់ងារ ធ្វើអន្តរកម្មជាមួយភាគីដែលចាប់អារម្មណ៍ និងផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិតពាក់ព័ន្ធ។
ការមកដល់នៃជនជាតិចិនកាន់តែច្រើន នៅកម្ពុជាបង្ហាញពីការវិលត្រឡប់មករកភាពធម្មតាមួយកម្រិតវិញ។ ទោះយ៉ាងណា វាត្រូវបានសន្មតជាសំខាន់ថា អ្នកដំណើរទាំងនេះគឺជាអ្នកមានការងារនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឬកំពុងបើកអាជីវកម្មនៅទីនេះជាជាងចូលរួមក្នុងការវិនិយោគខុនដូ។
Propertyarea ៖ ប្រជាជនក្នុងស្រុកចាប់ផ្តើមទិញអចលនទ្រព្យ ជាពិសេសលំនៅ ដ្ឋានជាប់ដី តើអ្នកគិតថាវាជាសញ្ញាបង្ហាញថាទីផ្សារងើបឡើងវិញទេ?
លោក James ៖ មានការថយចុះតិចតួច នៅក្នុងសកម្មភាពដែលបានឃើញនៅក្នុងទីផ្សារអចលនទ្រព្យលំនៅដ្ឋានជាប់ដី ទោះបីជាស្រដៀងគ្នា ទៅនឹងវិស័យផ្សេងទៀតមានការកើនឡើងនៃទីផ្សារបន្ទាប់ ដែលតម្លៃមានការថយចុះបន្តិចក៏ដោយ។ កម្រិតសកម្មភាពនៅទូទាំងទីផ្សារ កំពុងផ្លាស់ប្តូរយឺតៗឆ្ពោះទៅរកភាពធម្មតា នៅពេលភាពជឿជាក់ត្រឡប់មកវិញ។ ទោះជាយ៉ាងណា វាគួរតែត្រូវបានព្រមានថា ផលប៉ះពាល់នៃ Covid-19 នៅមានពេលវែងឆ្ងាយទៀត ហើយវានៅតែមានភាពខុសគ្នា នៃភាពមិនប្រាកដប្រជា និងគំរាមកំហែងពីទីផ្សារខាងក្រៅ។
ការសម្រេចចិត្តលើអចលនទ្រព្យពាណិជ្ជកម្ម នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺមិនមែនជាបញ្ហាក្នុងស្រុកទេ ប៉ុន្តែវាជាបញ្ហាសាកល។ ដូច្នេះវិស័យអចលនទ្រព្យក៏មាន ដូចជាការសម្រេចចិត្តនៅទីស្នាក់ការកណ្តាល របស់អាស៊ីនៃក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្ម ធនាគារ និងក្រុមហ៊ុនវិនិយោគពហុជាតិ ហុងកុង សឹង្ហបុរី ឬប៉េកាំងជះឥទ្ធិពលកាន់តែខ្លាំងឡើងដល់ទីផ្សារអចលនទ្រព្យនៅទីនេះ។ ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន និងត្រឹមត្រូវពន្យល់អំពីស្ថានភាពនេះ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដូច្នេះការសំខាន់ដើម្បីធានាថា អ្នកសម្រេចចិត្តនៅក្រៅប្រទេសត្រូវបានគាំទ្រ ក្នុងការវាយតម្លៃរបស់ខ្លួន ជាពិសេសដែលជាផលប៉ះពាល់ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា បានខុសពីបទពិសោធន៍ ដែលពួកគេអាចនឹងមានក្នុងដៃជាលើកដំបូង ។
Propertyarea ៖ តើលោកអាចព្យាករណ៍អំពីស្ថានភាព នៃវិស័យអចលនទ្រព្យនៅឆមាសទី២ឆ្នាំនេះនៅកម្ពុជាបានឬទេ?
លោក James ៖ យើងអាចរំពឹងថា ភាពមិនប្រាកដប្រជា នឹងបន្តដល់ពាក់កណ្តាលទីពីរនៃឆ្នាំ២០២០ ។ ទោះយ៉ាងណាដោយសារផ្នែកខ្លះ នៃសេដ្ឋកិច្ចចាប់ផ្តើមសម្របខ្លួនទៅនឹងសភាពការណ៍ថ្មី មានភាពសុទិដ្ឋិនិយមប្រយ័ត្នប្រយែង នៅក្នុងវិស័យជាច្រើននៃទីផ្សារ ហើយយើងសង្ឃឹមថានឹងអាចមើលឃើញថា ការប្រែក្លាយទៅជាការពង្រឹងកម្រិតសកម្មភាព ដែលបានកើនឡើងនៅក្នុងខែកន្លងទៅនេះ។
ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយវានៅតែមានបញ្ហា និងបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន ដែលអាចធ្វើឱ្យបាត់បង់ទំនុកចិត្ត និងបង្កភាពយឺតយ៉ាវដល់ការស្តារឡើងវិញដែលត្រូវការ។
Propertyarea ៖ តើលោកមើលឃើញបែបណា ចំពោះទីផ្សារអចលនទ្រព្យ បន្ទាប់ពីជំងឺត្រូវបានគ្រប់គ្រងនៅទូទាំងពិភពលោក?
លោក James ៖ មានសំណួរជាច្រើនអំពីថា តើទីផ្សារអចលនទ្រព្យនឹងឆ្លើយតបយ៉ាងដូចម្តេចនៅពេលដែលមានមេរោគនេះ។ ការធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេស បានទទួលរងនូវការប៉ះទង្គិចយ៉ាងខ្លាំង ហើយយើងអាចរំពឹងថា វានឹងត្រូវការពេលខ្លះ មុនពេលដែលយើងមើលឃើញកម្រិត នៃភាពធម្មតាវិលត្រឡប់មករកវិស័យបដិសណ្ឋារកិច្ចវិញ ទោះបីការកើនឡើងទេសចរណ៍ក្នុងស្រុក និងសង្ឃឹមថាជាជីវិតសម្រាប់វិស័យនេះក៏ដោយ។
វិស័យផ្សេងទៀត នឹងសម្របខ្លួនទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរសង្គម ដែលត្រូវបានទាមទារជាលទ្ធផលនៃជំងឺរាតត្បាតរីករាលដាល ជាពិសេសការអនុវត្តន៍គន្លាតសង្គម តម្រូវការសម្រាប់ការត្រួតពិនិត្យសុខភាពទៀងទាត់ និងតម្រូវការកើនឡើងសម្រាប់ស្តង់ដារខ្ពស់នៃភាពស្អាត។ យើងអាចរំពឹងថា ការលេចចេញនូវការវិនិយោគឡើងវិញ នៅពេលព្រំដែនចាប់ផ្តើមបើក និងវិនិយោគិនដាក់ពង្រាយផែនការ ដែលត្រូវបានពន្យាពេល។
ទោះយ៉ាងណាទិសដៅនៃការវិនិយោគទាំងនោះ ហាក់បីដូចជាមានភាពខុសគ្នាបន្តិច ទៅនឹងអ្វីដែលពួកគេបានមើលទៅឃើញ មុនពេលមានជំងឺរាតត្បាតដើម្បីឱ្យប្រសើរឡើង ដែលជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរថ្មី៕
អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រព្យ និងអភិវឌ្ឍន៍ PREMIUM Group លោក ម៉ាន់ ចាន់ឌី បានអះអាងកន្លងមកថា បច្ចុប្បន្ននេះគម្រោងលំនៅដ្ឋានមួយចំនួន នៅតែសកម្មភាពទិញ-លក់ធម្មតា ដែលជាតម្រូវការរបស់អតិថិជនក្នុងស្រុក។
លោកបន្ថែមថា ចំពោះបញ្ហានេះ បានធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុន រោងចក្រ សហគ្រាសផ្សេងៗ បានប្រែក្លាយខ្លួនទៅផលិតនូវផលិតផលផ្សេងដូចកាបូប អាវភ្លៀង និងម៉ាសជាដើមដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ដល់ទីផ្សារ ទាំងនៅក្នុងស្រុក និងការនាំចេញ ។ ជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលបានរៀបចំគោលនយោបាយផ្សេងៗ ដើម្បីគាំទ្រនូវការផលិតនូវផលិតផលរបស់រោងចក្រ និងសហគ្រាទាំងនោះ៕
លោក ស៊ុត ខុន អភិបាលស្រុកគីរីវង់ បានឱ្យដឹងកាលពីពេលថ្មីៗនេះថា សួនវប្បធម៌នេះ មានការរចនាបទលក្ខណៈជាខ្មែរ និងមានការសាងសង់លើសួនវប្បធម៌នេះ នូវរូបបដិមាសម្ដេចវិបុលបញ្ញា សុខ អាន សាងសង់បណ្ណាល័យ ទីលានកីឡា និងកន្លែងហាត់កីឡា ហាងកាហ្វេ កន្លែងអង្គុយលម្ហែ និងក្មេងលេង រោងទូកង កន្លែងឆ្លុះកែវយិត ចំណតរថយន្ត និងទោចក្រយានយន្ត ផែទូក បន្ទប់ទឹកសាធារណៈនិងទីលានប្រារព្វពិធីផ្សេងៗ។
លោក ស៊ុត ខុន បន្តថា សួនវប្បធម៌សម្ដេចវិបុលបញ្ញា ដែលជាសមិទ្ធផលជាប្រវត្តិសាស្រ្តដែលគាំទ្រថវិកា ដោយក្រុមគ្រួសារសម្ដេចវិបុលបញ្ញា សុខ អាន និងក្លាយជាទីកន្លែងសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋមកលម្ហែកាយ ហាត់ប្រាណ លេងកីឡា ទស្សនាការប្រណាំងទូក ហើយសួនវប្បធម៌នេះ នឹងលើកកម្ពស់ សោភ័ណ្ឌភាពស្រុកគីរីវង់ទាំងមូលឱ្យកាន់តែស្រស់បំព្រងថែមទៀត ជាពិសេសទៅទៀតសួនវប្បធម៌នេះ និងក្លាយទៅជាទីកន្លែងមួយដែលធ្វើការទាក់ទាញភ្ញៀវ ទេសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិឲ្យមកកម្សាន្តនៅទីនេះកាន់តែច្រើនថែមទៀត។
ការសាងសង់សួនវប្បធម៌ដ៏ធំនៅក្នុងស្រុកគីរីវង់នេះ ក្រៅពីលើកកម្ពស់សោភ័ណ្ឌភាពស្រុកឲ្យកាន់តែស្រស់បំព្រង វាក៏និងជួយឲ្យបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋមានជីវភាពកាន់តែធូធារជាងមុន តាមរយៈការលក់ដូចំណីអាហារដល់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ ដែលនឹងមកកម្សាន្តនៅសួនវប្បធម៌នេះកាន់ តែច្រើនថែមទៀត៕
