ដោយៈ ចំណាន
ភ្នំពេញៈ អ្នកវិភាគបាននិយាយថា កម្ពុជាអាចឈានដល់ឋានៈជាប្រទេសមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៣០ ប៉ុន្តែអ្នកសេដ្ឋកិច្ចភាគច្រើន បាននិយាយថាវានឹងពិបាក។
ប្រទេសនេះ នៅតែមានផ្លូវប្រាកដនិយម ប្រសិនបើកំណើននៅតែរឹងមាំ និងកំណែទម្រង់បង្កើនល្បឿន។
១. គោលដៅខ្លួនឯងគឺជាផ្លូវការ
កម្ពុជាចង់ក្លាយជាប្រទេស មានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ នៅឆ្នាំ ២០៣០ និងជាប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ ២០៥០។
យោងតាមចំណាត់ថ្នាក់របស់ធនាគារពិភពលោក ដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងឯកសារគោលនយោបាយកម្ពុជា កម្ពុជាត្រូវការចំណូលជាតិសរុប (GNI) ក្នុងមនុស្សម្នាក់លើសពីប្រហែល៤.០៤៦ ដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំ (កម្រិតផ្លាស់ប្តូរបន្តិចបន្តួចជារៀងរាល់ឆ្នាំ) ដើម្បីមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ ជាចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់។
GNI ក្នុងមនុស្សម្នាក់របស់កម្ពុជា គឺប្រហែល ១៧០០ ដុល្លារអាមេរិកនៅឆ្នាំ២០២២ ហើយរដ្ឋាភិបាលលើកឡើងថា ប្រជាជនកម្ពុជាអាចមានចំណូល៣០២០ដុល្លារនៅឆ្នាំ២០២៦នេះ។
២. ហេតុអ្វីបានជាអ្នកវិភាគគិតថាកម្ពុជានៅតែមានឱកាស
ប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាប្រទេសមានអត្រាកំណើនលឿនបំផុតមួយរបស់ពិភពលោក។
មុនពេលមានជំងឺកូវីដ-១៩ កម្ពុជាមានកំណើនGDP ជាមធ្យមប្រហែល៧ ទៅ៨ភាគរយ អស់រយៈពេលជិតពីរទសវត្សរ៍ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសមួយ ដែលមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនលឿនបំផុត នៅទូទាំងពិភពលោក។
កំណើនផលទុនជាតិសរុបទាំងនោះបានមកពី វិស័យជាកំលាំងចលករសំខាន់ៗដូចជា
- ការផលិតសម្លៀកបំពាក់
- ទេសចរណ៍
- សំណង់ និងអចលនទ្រព្យ
- ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI)
- ការផលិតសម្រាប់ការនាំចេញ
រយៈពេលវែងនៃកំណើននោះ បានជួយកម្ពុជាផ្លាស់ប្តូរ ពីប្រទេសដែលមានចំណូលទាប ទៅជាប្រទេសដែលមានចំណូលទាប-មធ្យមនៅឆ្នាំ ២០១៥។
៣. ការនាំចេញផ្នែកផលិតកម្មនៅតែរឹងមាំ
ធនាគារពិភពលោកនិយាយថា វិស័យនាំចេញរបស់កម្ពុជានៅតែមានភាពធន់ល្អនៅឆ្នាំ ២០២៥ ជាពិសេសលើវិស័យដូចជា
- សម្លៀកបំពាក់
- ទំនិញធ្វើដំណើរ
- ស្បែកជើង
- ការផលិតកង់
- កំណើននៃការផ្គុំគ្រឿងអេឡិចត្រូនិច
ការនាំចេញ និងការងើបឡើងវិញ នៃវិស័យទេសចរណ៍នៅតែគាំទ្រដល់កំណើនGDP។
៤. កម្ពុជាបន្តទាក់ទាញFDI
វិនិយោគិនចិន ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង សិង្ហបុរី និងតំបន់អាស៊ានបន្តវិនិយោគនៅកម្ពុជា ដោយផ្តោតលើវិស័យជាច្រើនដូចជា សួនឧស្សាហកម្ម ភស្តុភារកម្ម ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ផលិតកម្ម ថាមពល និងអចលនទ្រព្យជាជម្រើស ឬមានលក្ខខ័ណ្ឌពិសេស។
ជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលក៏កំពុងជំរុញការវិនិយោគ លើវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗជាច្រើនដូចជា គម្រោងអាកាសយានដ្ឋានថ្មី ផ្លូវល្បឿនលឿន។ ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវកំពង់ផែទឹកជ្រៅ សេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល និងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស។
អ្នកវិភាគនិយាយថា ទាំងនេះមានសារៈសំខាន់ សម្រាប់ផលិតភាពរយៈពេលវែង។
៥. អត្ថប្រយោជន៍ប្រជាជនវ័យក្មេង
ប្រទេសកម្ពុជា នៅតែមានកម្លាំងពលកម្មវ័យក្មេងច្រើន បើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រទេស ដែលមានវ័យចំណាស់ ដូចជា ប្រទេសថៃ ចិន ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង។
មូលដ្ឋានសក្តានុពលទាំងនោះ ផ្តល់នូវសក្តានុពលសម្រាប់៖
- ការពង្រីកឧស្សាហកម្ម
- នគរូបនីយកម្ម
- ការប្រើប្រាស់កើនឡើង
- កំណើនវណ្ណៈកណ្តាល
ប៉ុន្តែអ្នកវិភាគជាច្រើននិយាយថា មានហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរលើមូលដ្ឋាន ដែលគេមើលឃើញផងដែរ ដួចជា “ធនធានមនុស្ស និងការអប់រំនៅតែខ្សោយ”។
ធនាគារពិភពលោក បានព្រមានម្តងហើយម្តងទៀតថា បញ្ហាប្រឈមធំបំផុតរបស់ប្រទេសកម្ពុជា គឺផលិតភាព និងជំនាញ។
កុមារដែលកើតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាសព្វថ្ងៃនេះត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថា មានផលិតភាពត្រឹមតែ៤៩%ប៉ុណ្ណោះ តាមដែលពួកគេអាចមានជាមួយនឹងការអប់រំ និងការថែទាំសុខភាពដែលមានគុណភាពពេញលេញ។
នេះជារឿងសំខាន់ព្រោះប្រទេស ដែលមានចំណូលមធ្យមខ្ពស់ជាធម្មតាត្រូវការដូចជា កម្មករជំនាញខ្ពស់ ឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យា។ នវានុវត្តន៍កាន់តែច្រើន។ ប្រាក់ឈ្នួលខ្ពស់ជាង និងផលិតភាពកាន់តែប្រសើរ។
លើសពីនេះប្រទេសកម្ពុជា នៅតែពឹងផ្អែកច្រើនពេកលើវិស័យមួយចំនួន។
អ្នកសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើននិយាយថា សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជាមិនទាន់មានភាពចម្រុះគ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទេ។ វានៅតែពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើ សម្លៀកបំពាក់ ទេសចរណ៍ និងសំណង់/អចលនទ្រព្យ។
ធនាគារពិភពលោក និងCDRI បានចង្អុលបង្ហាញថា កម្ពុជាត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរទៅជា ទី១ ជាប្រទេសដែលមានផលិតកម្មមានតម្លៃខ្ពស់ ទី២ កែច្នៃកសិ-ឧស្សាហកម្ម ទី៣ បច្ចេកវិទ្យា ទី៤ សេវាកម្ម ភស្តុភារកម្ម និងឧស្សាហកម្មឌីជីថល។
ជាមួយគ្នានេះ ប្រទេសនេះបាននិងកំពុងប្រឈម លើហានិភ័យអចលនទ្រព្យ និងបំណុលគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ ដោយការវិភាគថ្មីៗបានព្រមានអំពី ការផ្គត់ផ្គង់លើសនៅក្នុងខុនដូ និងបុរី។ កំណើនឥណទានយឺតជាង។ ការកើនឡើងនៃប្រាក់កម្ចីមិនដំណើរការ (NPLs) និងតម្រូវការក្នុងស្រុកខ្សោយ។
អ្នកវិភាគមួយចំនួនខ្លាចថា ការធ្លាក់ចុះនៃអចលនទ្រព្យ អាចកាត់បន្ថយទំនុកចិត្តលើវិស័យធនាគារ និងអ្នកប្រើប្រាស់។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ការព្រួយបារម្ភអំពីអភិបាលកិច្ច និងនីតិរដ្ឋបាននិងកំពុងលងបន្លាចវិនិយោគិន។
អ្នកវិភាគអន្តរជាតិតែងតែលើកឡើងថា បញ្ហា អំពើពុករលួយ។ភាពមិនអាចទាយទុកជាមុនបាននៃបទប្បញ្ញត្តិ ការចំណាយក្រៅផ្លូវការ និងភាពទន់ខ្សោយនៃការអនុវត្តច្បាប់។
ធនាគារពិភពលោកនិយាយថា ការកែលម្អបរិយាកាសអាជីវកម្ម និងភាពអាចទាយទុកជាមុនបាន “នៃបទប្បញ្ញត្តិ” គឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ដើម្បីសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យឆ្នាំ២០៣០។
តើកម្ពុជាអាចសម្រេចគោលដៅរបស់ខ្លូនឬទេ? បើផ្អែកតាមការព្យាករណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក? ធនាគារនេះមិននិយាយថាគោលដៅនេះមិនអាចទៅរួចទេ។ ប៉ុន្តែវានិយាយថាកម្ពុជាត្រូវការ ទី១ កំណែទម្រង់លឿនជាងមុន ទី២ ការអប់រំកាន់តែប្រសើរ ទី៣ សេដ្ឋកិច្ចកាន់តែចម្រុះ ទី៤ ផលិតភាពខ្ពស់ជាងមុន និងទី៥ បរិយាកាសអាជីវកម្មកាន់តែប្រសើរ។
វិទ្យាស្ថានធនធានអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា (CDRI) បាននិយាយថា គោលដៅឆ្នាំ២០៣០ របស់កម្ពុជានៅតែអាចធ្វើទៅបាន ប៉ុន្តែពិបាកជាងបន្ទាប់ពីជំងឺកូវីដ-១៩៕
