ដោយ: គង់ លាងហួរ
អន្តរជាតិ: ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវអាមេរិកអះអាងថា ប្រទេសវៀតណាមបាន និងកំពុងបង្កើនការបូមខ្សាច់ និងពន្លឿនការចាក់ដីបំពេញនៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដោយបង្កើតបានជាកោះថ្មីមួយ ដែលមានទំហំស្ទើរតែដូចកាលពី២ឆ្នាំមុន។
គិតចាប់តាំងពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣រហូតមកទល់ពេលនេះ វៀតណាមបានបង្កើតដែនដីថ្មី ឬកោះដែលមានទំហំចំនួន២៨០ហិកតា បើប្រៀបធៀបនឹងកោះ ទំហំ១៦៣,៥ហិកតា ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ក្នុងរយៈពេល១១ខែដំបូងនៃឆ្នាំ២០២៣ និងកោះទំហំ១៤០,៤២ហិកតាក្នុងឆ្នាំ២០២២។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍ថ្មីមួយពីមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់ការសិក្សាយុទ្ធសាស្ត្រ និងអន្តរជាតិនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមតម្លាភាពដែនសមុទ្រអាស៊ី។
-->
ប្រទេសចិន ដែលបាននិងកំពុងសាងសង់ កោះសិប្បនិម្មិតរបស់ខ្លួននៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៣ បានទាមទារអធិបតេយ្យភាព លើដែនទឹកដ៏ធំនៅក្នុងតំបន់នេះ រួមទាំងតំបន់ ដែលវៀតណាមកំពុងសាងសង់កោះផងដែរ។
សមុទ្រចិនខាងត្បូង គឺជាផ្លូវទឹកមួយក្នុងចំណោមផ្លូវទឹក ដែលមានការប្រកួតប្រជែងខ្លាំងបំផុត នៅលើពិភពលោក ខណៈកប៉ាល់ពាណិជ្ជកម្ម ដែលមានទំហំទឹកប្រាក់ជាង៣ទ្រីលានដុល្លារ ត្រូវធ្វើចរាចរណ៍ឆ្លងកាត់ផ្លូវទឹកនេះក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ សកម្មភាពទាំងនេះ បានបង្កើនការភ័យខ្លាចថា តំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូងនេះ កំពុងក្លាយជាចំណុចក្តៅ ដែលអាចផ្តល់ផលវិបាកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ នៅក្នុងកិច្ចការពិភពលោក។
យោងតាមរបាយការណ៍ខាងលើបានឱ្យដឹងទៀតថា វៀតណាមបានកាន់កាប់ថ្មប៉ប្រះទឹក Barque Canada ដែលមានទំហំ១៦៦ហិកតា នៅប្រជុំកោះ Spratlys ខណៈប្រទេសចិនកាន់កាប់កោះសិប្បនិម្មិតដ៏ធំបំផុត គឺថ្មប៉ប្រះទឹក Panganiban ដែលមានទំហំ៦០៨ហិតា ដែលចិនបានរឹបអូសយកពីហ្វីលីពីនក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥។
លោក Jay Batongbacal អ្នកជំនាញខាងដែនសមុទ្រហ្វីលីពីន បានលើកឡើងថា “ការកសាងកោះរបស់វៀតណាម សំដៅពង្រឹងការការពាររបស់ខ្លួន បន្ទាប់ពីទីតាំងឈរជើងរបស់ខ្លួន នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ត្រូវបានគំរាមកំហែងដោយចិន ខណៈទីក្រុងហាណូយបានខិតខំប្រឹងប្រែងរុករក និងអភិវឌ្ឍន៍ប្រេងនៅទីនោះ”។
លោក Batongbacal ដែលជាប្រធានវិទ្យាស្ថានកិច្ចការសមុទ្រ និងច្បាប់សមុទ្រ នៃសកលវិទ្យាល័យច្បាប់ហ្វីលីពីនCollege of Law បានអះអាងថា ប្រទេសវៀតណាមបានបង្ខំចិត្ត លុបចោលកិច្ចសន្យាប្រេង និងត្រូវបង់ប្រាក់សំណងចំនួន១ពាន់លានដុល្លារ ដល់ក្រុមហ៊ុនចម្រាញ់ប្រេងនានា ចំពោះការលុបចោលគម្រោងរបស់ខ្លួន ដោយ សារតែការគំរាមកំហែង សងសឹកពីប្រទេសចិន ៕ប្រភព: Reuters ៕