ដោយ ម៉ាណេត
បាងកកៈ ងាកចេញពីសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រទេសចិនបាននិងកំពុងចាប់ដៃជាមួយអាស៊ាន និងបណ្តាប្រទេសចំនួន៦ទៀត ដើម្បីបង្កើតប្លុកសេដ្ឋកិច្ចថ្មីមួយនៅក្នុងពិភពលោក ដែលមានទំហំពាណិជ្ជកម្មតម្លៃ ១០,៣ទ្រីលានដុល្លារ ជាគោលនយោបាយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកសហរដ្ឋអាមេរិក។
រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មមកពីប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ានទាំង ១០ និងដៃគូពាណិជ្ជកម្មចំនួន៦ បានអះអាងពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនក្នុងការពន្លឿនការបញ្ចប់ការចរចាភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយក្នុងតំបន់ (RCEP) នៅចុងឆ្នាំនេះ។
លោក Jurin Laksanawisit ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានប្រាប់កាសែតបាងកកប៉ុស្តិ៍ថា រដ្ឋមន្រ្តីមកពី១៦ ប្រទេសបានឯកភាពលើកិច្ចពិភាក្សាដែលគួរតែត្រូវបានបញ្ចប់ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ ហើយលទ្ធផលនៃការចរចាដែលបានប្រកាសនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅខែ វិច្ឆិកា។
លោក Jurin បានប្រាប់សន្និសីទសារព័ត៌មាននៅថ្ងៃច័ន្ទ បន្ទាប់ពីការធ្វើជាប្រធាននៃកិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្រ្តី RCEP លើកទី៧នៅទីក្រុងបាងកកថា ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង RCEP ត្រូវបានរំពឹងថានឹងធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ២០២០។លោក Jurin ឱ្យដឹងថា គណៈកម្មាធិការចរចាពាណិជ្ជកម្ម (RCEP-TNC) នឹងតាមដានការជជែកនៅឯកិច្ចប្រជុំនៅដាណាង ប្រទេសវៀតណាមនៅថ្ងៃទី១៩-២៧ ខែកញ្ញា។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “បណ្តាប្រទេសអាស៊ាន និងដៃគូសន្ទនារបស់ពួកគេបានឯកភាពគ្នាថា មានភាពបត់បែននៅក្នុងវិស័យផ្សេងៗគ្នា រួមមានការចូលទៅកាន់ទីផ្សារសេវាកម្ម និងការវិនិយោគ ដូច្នេះកិច្ចពិភាក្សាអាចត្រូវបានបញ្ចប់”។
លោកបានបន្ថែមថា “ដោយមើលឃើញពីស្ថានភាពពាណិជ្ជកម្មសកល និងភាពមិនប្រាកដប្រជានៅពេលបង្កើតឡើងរួច កិច្ចព្រមព្រៀង RCEP នឹងជម្រុញពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ និងជំរុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព សម្រាប់ប្រទេសទាំង ១៦”។
នៅពេលត្រូវបានសួរអំពីការពិភាក្សាបន្តនៅដាណាង លោក Jurin បានឆ្លើយថា អ្នកចរចាត្រូវបានជូនដំណឹងថា រដ្ឋាភិបាលចង់អោយការចរចាបញ្ចប់។ លោកបាននិយាយថា “ដូច្នេះ ពួកគេនឹងត្រូវបានជម្រុញឱ្យមានភាពបត់បែន”។
កាលពីថ្ងៃសុក្រសប្តាហ៍មុន លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី Prayut Chan-o-cha ក៏បាននិយាយផងដែរថា អាស៊ាន និងដៃគូសន្ទនារបស់ខ្លួនគួរតែបញ្ចប់កិច្ចចរចាស្តីពី RCEP ដែលរយៈពេលយូរនៅខែ វិច្ឆិកានេះ។
គំនិតផ្តួចផ្តើម RCEP ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១២ ក្នុងគោលបំណងបង្កើតកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចស៊ីជម្រៅ ក្នុងចំណោមប្រទេសអាស៊ានទាំង១០ និងដៃគូចំនួន៦របស់ខ្លួនគឺចិន ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង អូស្ត្រាលី ឥណ្ឌា និងញូវហ្សេឡែន។
;បច្ចុប្បន្ននេះអ្នកចរចាមកពីប្រទេស ដែលចូលរួមទាំងអស់បានបញ្ចប់ការពិភាក្សាលើមាត្រាចំនួន៧ ពីមាត្រា២០ ដែលរួមមានការសម្របសម្រួលគយ និងពាណិជ្ជកម្ម លទ្ធកម្មរបស់រដ្ឋ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកទេស និងសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម។
មាត្រា១៣ ដែលនៅសល់ទាក់ទងនឹងបញ្ហាជាច្រើន ពីពាណិជ្ជកម្មតាមអេឡិចត្រូនិចរហូតដល់ការប្រកួតប្រជែង សិទ្ធិកម្មសិទ្ធិបញ្ញា ទូរគមនាគមន៍ និងការពង្រីកទីផ្សារសម្រាប់ទំនិញសេវាកម្ម និងការវិនិយោគ។
ការចរចាបានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជិត៧ឆ្នាំ តាមរយៈកិច្ចពិភាក្សាជាច្រើនជុំ។ កិច្ចពិភាក្សានេះត្រូវបានរារាំង ដោយកង្វះកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងដៃគូមួយចំនួនដូចជាចិន-ជប៉ុន ឥណ្ឌា-ចិន និងឥណ្ឌា-អូស្ត្រាលី-ញូរហ្សេលឡែន។
នៅពេលដែល RCEP ត្រូវបានបញ្ចប់ប្រទេសទាំង១៦ នឹងបង្កើតជាប្លុកពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ដ៏ធំមួយ ដែលមានប្រជាជនប្រមាណ៣.៥៦ពាន់លាននាក់ ហើយស្មើនឹងប្រមាណ១ ភាគ៣នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ពិភពលោក។
ទំហំពាណិជ្ជកម្មរួមគ្នារវាងប្រទេសហត្ថលេខី នឹងលើសពី១០,៣ ទ្រីលានដុល្លារអាមេរិក ស្មើនឹង២៩ភាគរយនៃពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។
ជាមួយគ្នានេះដែរ លោកស្រី Oramon Sapthaweetham អគ្គនាយកនៃនាយកដ្ឋានចរចាពាណិជ្ជកម្មថៃបាននិយាយថា កិច្ចប្រជុំលើកទី៥១ នៃរដ្ឋមន្រ្តីសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន (AEM) បានទទួលស្គាល់បញ្ហាចំនួន៤ដែលត្រូវបានជំរុញទៅមុខ រួមទាំងការជំរុញសម្រាប់ការពង្រីកពាណិជ្ជកម្ម នៅក្នុងតំបន់អាស៊ានដល់ ១,១៨ទ្រីលានដុល្លារនៅឆ្នាំ២០២៥ ក្រោមបដិវត្តឧស្សាហកម្មទី៤។
លោកស្រីបាននិយាយថា កិច្ចប្រជុំនេះក៏បានតាមដានលើបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចចំនួន ១៣ ដែលស្នើឡើងដោយប្រទេសថៃក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន និងគ្រប់គ្រងដើម្បីឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងលើបញ្ហាចំនួន៧។
លោកស្រីបន្តថា បញ្ហាដែលនៅសេសសល់ រួមមានការពង្រីកប្រព័ន្ធច្រកចេញចូលតែមួយអាស៊ាន ដើម្បីបញ្ចូលប្រទេសអាស៊ានទាំង១០ និងផែនការសកម្មភាពក្រោមវេទិកាឌីជីថលនេះត្រូវបានរំពឹងថានឹងត្រូវបញ្ចប់ មុនពេលអាណត្តិរបស់ប្រទេសថៃជាប្រធានអាស៊ានបញ្ចប់។
ដោយឡែកសម្រាប់ប្រព័ន្ធច្រកចេញចូលតែមួយអាស៊ាន ឥឡូវនេះប្រទេសប្រ៊ុយណេ និងកម្ពុជាបានភ្ជាប់ទៅនឹងប្រព័ន្ធនេះ ដែលធ្វើឱ្យចំនួនសមាជិកអាស៊ានសរុបផ្លាស់ប្តូរវិញ្ញាបនប័ត្រប្រភពដើមឌីអេឡិចត្រូនិចដល់ទៅ៧ប្រទេស។
ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ឡាវ និងហ្វីលីពីនត្រូវរំពឹងថានឹងចូលរួមនៅចុងឆ្នាំនេះ៕
