ដោយ Donald Lee
ភ្នំពេញៈ ប្លុកពាណិជ្ជកម្មតំបន់អាស៊ាន បានចាត់ទុកអាមេរិកជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំបំផុតទី២ បន្ទាប់ចិនក្លាយជាដៃគូធ្វើពាណិជ្ជកម្មទី១ ជាមួយបណ្តាប្រទេសអាស៊ានដែលមានទំហំទឹកប្រាក់ជាង២៩០ពាន់លានដុល្លារ នៅឆមាសទី១ឆ្នាំ២០១៩។
ទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងឆមាសទី១ឆ្នាំនេះបានបង្ហាញថា ដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំបំផុតរបស់ចិនគឺជាសហភាពអឺរ៉ុ បន្ទាប់មកគឺអាស៊ាន និងអាមេរិក។ ពាណិជ្ជកម្មរបស់ចិនជាមួយអាស៊ានបានកើនឡើង៤ភាគរយ ស្មើនឹង២៩០ពាន់លានដុល្លារ ហើយកំពុងឈានមុខលើអាមេរិកសម្រាប់រយៈពេលវេលាសេសសល់នៃឆ្នាំនេះ។
ការកើនឡើងនៃភាពលេចធ្លោរបស់អាស៊ាននៅឆ្នាំនេះ ដោយសារភាពតានតឹងពាណិជ្ជកម្មរវាងអាមេរិក និងចិនបានកើតឡើង។ សេដ្ឋកិច្ចចិនបានស្ថិតនៅលើកំពូលលើអាមេរិក បន្ទាប់ពីឆ្នាំដំបូងនៃសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្ម។ ខណៈពេលដែលការនាំចេញរបស់ចិនទៅកាន់អាមេរិកបានធ្លាក់ចុះ១៤ភាគរយ ដែលមានទឹកប្រាក់រហូតដល់១៨ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ហើយសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកមានការលំបាកបំផុត ដោយការខាតបង់កើនឡើង ៣៨ភាគរយ ដែលមានទំហំទឹកប្រាក់២៣ពាន់លានដុល្លារ ដោយសារបង្កសង្រ្គាមពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិន។
ទំហំពាណិជ្ជកម្មត្រូវបានរំពឹងថា នឹងបន្តធ្លាក់ចុះរវាងប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេទាំងពីរនៅលើពិភពលោកនេះ។ ការនាំចេញរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ទៅកាន់ប្រទេសចិន កាលពីខែមុនបានបន្តធ្លាក់ចុះជាង៣០ភាគរយ ហើយការនាំចេញពីអាមេរិកទៅចិនមានតម្លៃ៩,៣ពាន់លានដុល្លារ។ ការនាំចេញរបស់ចិនទៅកាន់អាមេរិកបានធ្លាក់ចុះ ៨ ភាគរយ ហើយការនាំចេញរបស់ចិនទៅអាមេរិកមានតម្លៃ៣៩,២ពាន់លានដុល្លារ។
ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ អាស៊ានបានទទួលអត្ថប្រយោជន៍ ពីការកើតឡើងនៃជម្លោះពាណិជ្ជកម្មនេះ។
ឧទាហរណ៍ពីខែមករាដល់ខែឧសភា គ្រឿងអេឡិចត្រូនិករបស់ចិនដែលនាំចេញទៅអាមេរិកត្រូវបានថយចុះជិត៣០ភាគរយ បន្ទាប់ពីប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក Donald Trump បានបង្កើនពន្ធដល់ ២៥ ភាគរយ។
ក្នុងអំឡុងពេលដូចគ្នានោះ ការនាំចេញគ្រឿងអេឡិចត្រូនិករបស់ចិន ទៅកាន់បណ្តាប្រទេសអាស៊ានបានកើនឡើងជិត ៤០ ភាគរយ។
និន្នាការគួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយផ្សេងទៀត អាចត្រូវបានមើលឃើញនៅក្នុងឧស្សាហកម្មគ្រឿងសង្ហារឹមរបស់ប្រទេសចិន។ បន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្កើនពន្ធលើផ្នែកផលិតកម្មរបស់ចិនរហូតដល់២៥ភាគរយ កាលពីខែកញ្ញាឆ្នាំមុន។
ការនាំចេញទៅកាន់អាមេរិកបានធ្លាក់ចុះ១១ភាគរយ ស្មើនឹង៣,៧ពាន់លានដុល្លារ នៅក្នុងឆមាសទីមួយនៃឆ្នាំ ២០១៩ ។ ក្នុងអំឡុងពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំនេះ ការនាំចេញទៅកាន់បណ្តាប្រទេស អាស៊ានបានកើនឡើង៣០ភាគរយសើ្ម នឹង១ពាន់លានដុល្លារ។
គួរកត់សំគាល់បំផុតគឺប្រទេសវៀតណាម បានកើនឡើងយ៉ាងគំហុកនៃការនាំចេញពីប្រទេសចិនដោយកើនឡើង១៤ភាគរយ។ ក្រុមហ៊ុនផលិតរបស់ចិនកំពុងផ្លាស់ប្តូរទីតាំងវិនិយោគទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាមដើម្បីចូលរួមពន្ធពីអាមេរិក។
អ្វីគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍គឺថា ប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលផលប្រយោជន៍ពីការកើនឡើងនូវទំហំពាណិជ្ជកម្មពីសហរដ្ឋអាមេរិកនិងចិនក្នុងឆ្នាំកន្លងមក។
ប៉ុន្តែមិនមែនសមាជិកអាស៊ានទាំងអស់ សុទ្ធតែទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីភាពតានតឹងពាណិជ្ជកម្មរវាងអាមេរិក និងចិននោះទេ។
តួលេខសេដ្ឋកិច្ចចុងក្រោយរបស់អាជ្ញាធរសឹង្ហបូរី បានបង្ហាញពីកំណើនទាបនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ដោយអត្រាការដែលនឹងនាំឱ្យប្រទេសធ្លាក់ចុះទៅជាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។ យោងតាមក្រុមអ្នកវិភាគបានឱ្យដឹងថា ការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចដែលបានកំណត់ថាជាការធ្លាក់ចុះពីរត្រីមាសជាប់ៗគ្នា បើធៀបនឹងត្រីមាសមុន។
សេដ្ឋកិច្ចសឹង្ហបូរីបានធ្លាក់ចុះជាង៣ភាគរយ ដែលជាសញ្ញាមួយប្រមានទៅកាន់ប្រទេសបណ្តាប្រទេសដទៃ ខណៈប្រទេសនេះ អាចក្លាយទៅជាជនរងគ្រោះដំបូងនៃសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក និងចិន៕
