ដោយៈ ចំណាន

    អាមេរិកៈ តើទីផ្សារភាគហ៊ុនសហរដ្ឋអាមេរិក ជាទីផ្សារបែបណា ? និងមានឥទ្ធិពលដល់ពិភពលោកយ៉ាងដូចម្តេច? ហើយវាមានទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីយ៉ាងរឹងមាំដូចម្តេចជាមួយសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។

សូមសិក្សាចំណុចនិមួយៗខាងក្រោមនេះ ដែលវាជាការពន្យល់ច្បាស់លាស់មួយ។

១. តើទីផ្សារភាគហ៊ុនសហរដ្ឋអាមេរិកមួយណា ដែលសំខាន់បំផុតនៅទូទាំងពិភពលោក?

① S&P 500 (សំខាន់បំផុត)

ស្ថាប័ននេះ តំណាងឱ្យក្រុមហ៊ុនធំៗចំនួន៥០០ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងគ្របដណ្តប់ប្រហែល៨០ភាគរយ នៃតម្លៃទីផ្សារសរុបរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។

ក្រុមហ៊ុនទាំង៥០០នេះ រួមបញ្ចូលក្រុមហ៊ុនយក្សសកល៖ Apple, Microsoft, Google, Amazon, Exxon, JPMorgan វាតំណាងឲ្យសូចនាករល្អបំផុត នៃសុខភាពសេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិក និងពិភពលោក។

② Dow Jones Industrial Average (DJIA)

ស្ថាប័ននេះ តំណាងឲ្យក្រុមហ៊ុនពហុជាតិសំខាន់ៗចំនួន30 ជាជានិមិត្តរូបច្រើនជាង មិនសូវទូលំទូលាយជាងS&P500 ប៉ុន្តែវាមានឥទ្ធិពលលើចិត្តវិទ្យាវិនិយោគិនទូទាំងពិភពលោក។

③ NASDAQ

ស្ថាប័នកំពូលមួយនេះផងដែរ វាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើបច្ចេកវិទ្យា និងនវានុវត្តន៍។

ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះ រកប្រាក់ចំណូលទូទាំងពិភពលោក និងមានឥទ្ធិពលជះផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំង ទៅលើវិស័យបច្ចេកវិទ្យាសកល និងទីផ្សារដែលកំពុងរីកចម្រើន។

តើទីផ្សារភាគហ៊ុនសហរដ្ឋអាមេរិក មានឥទ្ធិពលលើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកយ៉ាងដូចម្តេច?។

ក. លំហូរមូលធន

អ្នកជំនាញនិយាយថា នៅពេលដែលភាគហ៊ុនអាមេរិក កើនឡើង វិនិយោគិនសកលផ្លាស់ប្តូរប្រាក់ទៅក្នុងភាគហ៊ុន ប៉ុន្តែនៅពេលដែលភាគហ៊ុនអាមេរិកធ្លាក់ចុះ  លំហូរប្រាក់ចេញពីទីផ្សារកំពុងរីកចម្រើន (អាស៊ី អាហ្វ្រិក ឡាតាំង)។

ខ. ផលប៉ះពាល់រូបិយប័ណ្ណ

• ទីផ្សារអាមេរិករឹងមាំ នឹងធ្វើឲ្យដុល្លារអាមេរិករឹងមាំ
• ដុល្លារអាមេរិករឹងមាំប៉ះពាល់ដល់៖
• ពាណិជ្ជកម្មសកល
• តម្លៃទំនិញ (ប្រេង មាស)
• ការសងបំណុលសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍

គ. ប្រាក់ចំណូលសាជីវកម្មទូទាំងពិភពលោក

• ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកជាច្រើនរកបានចន្លោះពី៣០ ទៅ៦០ភាគរយនៃប្រាក់ចំណូលនៅបរទេស។
• ប្រសិនបើតម្រូវការសកលចុះខ្សោយ ប្រាក់ចំណូលអាមេរិកធ្លាក់ចុះ និងធ្វើឲ្យទីផ្សារធ្លាក់ចុះ៕

(ភ្នំពេញ)៖ លោក ប៉ែន បូណា រដ្ឋមន្ដ្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ដ្រី និងជាប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាល តាមរយៈសន្និសីទសារព័ត៌មាននៅព្រឹកថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានចាត់ទុកសកម្មភាពពង្រាយទូរកុងទឺន័រ រាយលួសបន្លា និងលួចសម្បត្តិប្រជាពលរដ្ឋស៉ីវិលស្លូតត្រង់របស់កម្ពុជា ពីសំណាក់ក្រុមទាហានថៃ គឺជាទង្វើខុសច្បាប់អន្ដរជាតិ និងបំពានលើខ្សែព្រំដែនអន្ដរជាតិ ដែលមិនអាចទទួលយកបានឡើយ។

អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានគូសបញ្ជាក់នូវខ្លឹមសារយ៉ាងដូច្នេះថា៖

ទី១៖ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅតែបន្តការតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុតប្រឆាំងនឹងការបន្តឈរជើង និងកាន់កាប់ជាក់ស្តែងដោយកងកម្លាំងយោធាថៃលើទឹកដីកម្ពុជា នៅតំបន់មួយចំនួនតាមបណ្តោយព្រំដែន ដែលជាអំពើខុសច្បាប់ និងគ្មានមូលដ្ឋានទាល់តែសោះក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ។ ចំណែកការកាន់កាប់ និងបន្តកាន់កាប់តាមរយៈការគំរាមកំហែង និងការប្រើប្រាស់កម្លាំង គឺផ្ទុយទៅនឹងគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋាន និងមិនអាចបដិសេធបាននៃច្បាប់អន្តរជាតិទាំងស្រុង។

ទី២៖ ការគ្រប់គ្រងទឹកដី សកម្មភាពរដ្ឋបាល ឬការអនុវត្តសិទ្ធិអំណាចដែលកើតចេញពីទង្វើបែបនេះគ្មានតម្លៃតាមផ្លូវច្បាប់និងមិនអាចបង្កើតសិទ្ធិស្របច្បាប់ណាមួយបានឡើយ។ សកម្មភាពរបស់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបែបនេះ ផ្ទុយស្រឡះទៅនឹងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ថៃ ក្នុងការដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធីក្រោមស្មារតី នៃសេចក្តីប្រកាសរួម នៃកិច្ចប្រជុំពិសេសរបស់គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ក៏ដូចជាស្មារតី នៃកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានកាលពីពេលកន្លងមក។ ចំណែកឯការដាក់ពង្រាយទូរកុងតឺន័រ ការរាយបន្លាលួស ឬដោតទង់ជាតិ គឺជាសកម្មភាពបំពានលើខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដែលមិនអាចទទួលយកបានឡើយ។

ទី៣៖ ទាហានថៃបាននិងកំពុងបន្តបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលនៅលើទឹកដីកម្ពុជាឥតឈប់ឈរ។ ការបំផ្លិចបំផ្លាញនេះបានធ្វើឡើងដោយការវាយប្រហារសំដៅគោលដៅស៊ីវិល កាលពីក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមពេញបន្ទុកចន្លោះពីថ្ងៃទី៧ ដល់២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ផង និងបន្តបំផ្លាញដោយកម្លាំងគ្រឿងចក្រនិងកម្លាំងមនុស្សក្រោយពេលបទឈប់បាញ់ចូលជាធរមាន។

លើសពីនេះ ទាហានថៃថែមទាំងបានព័ទ្ធយកដីធ្លី និងផ្ទះសម្បែងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើន ហើយបាននិងកំពុងបំផ្លាញចោលជាបន្តបន្ទាប់ និងបានលួច ប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ យ៉ាងអនាធិបតេយ្យបំផុត។ អំពើនេះបានធ្វើឱ្យបាត់បង់ និងខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរដល់ទ្រព្យសម្បត្តិនិងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល និងបង្កការរាំងស្ទះដល់ការវិលត្រឡប់វិញរបស់ជនស៊ីវិលភៀសសឹក ទៅកាន់លំនៅឋានរបស់ពួកគេវិញ ដែលផ្ទុយពីស្មារតីនៃសេចក្តីប្រកាសរួមថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ត្រង់ចំណុចទី៤។

ទី៤៖ អ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សូមប្រកាសថ្កោលទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបំផុតចំពោះសកម្មភាពបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ និងច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ និងអំពើរំលោភសិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ព្រមទាំងអំពើប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរពីសំណាក់ទាហានថៃ និងទាមទារឱ្យថៃបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវរាល់សកម្មភាពយោធាប្រកបដោយអរិភាពបែបនេះ និងសូមភាគីថៃ គោរពអាណត្តិរបស់គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក នៃប្រទេសទាំងពីរ ក្នុងការកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែនដោយផ្អែកលើកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់ និងច្បាប់អន្តរជាតិ។

ទី៥៖ កម្ពុជាប្រកាន់ជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ក្នុងការការពារខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិកម្ពុជា-ថៃ ដែលបន្សល់ទុកដោយគណៈកម្មការព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ដោយគោរពគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ គោលការណ៍ខ្សែព្រំដែនមិនកែប្រែ (Uti Possidetis Juris) គោរពអនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ផែនទី និងកំណត់ហេតុបោះបង្គោលព្រំដែនរបស់គណៈកម្មការបោះបង្គោលព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ព្រមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀង និងឯកសារពាក់ព័ន្ធនានាដែលភាគីទាំងពីរបានឯកភាពគ្នានាពេលកន្លងមក និងសូមបញ្ជាក់ជូនដែរថា កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់នូវការកែប្រែខ្សែព្រំដែនណាមួយ ដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់កម្លាំងនោះឡើយ។

ទី៦៖ ការដាក់ពង្រាយទូរកុងតឺន័រ និងរាយបន្លាលួស ក៏ដូចជាការដោតទង់ជាតិក្នុងតំបន់ដែលកងកម្លាំងថៃបំពានកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីអំពើរំលោភបំពានដែនអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ខណៈដែលការវាយកម្ទេចផ្ទះសម្បែងប្រជាពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ គឺជាការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ។ កាន់តែអាក្រក់ជាងនេះទៅទៀត ភស្តុតាងបានបង្ហាញថា យោធាថៃបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសលួច ប្លន់ ទ្រព្យសម្បត្តិជនស៊ីវិលកម្ពុជានៅក្នុងតំបន់ដែលខ្លួនបានហ៊ុមព័ទ្ធ ដែលជាសកម្មភាពអមនុស្សធម៌មិនអាចទទួលយកបាន និងត្រូវបានហាមឃាត់នៅក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ៕

ដោយៈ គង់ សូរិយា

    អាមេរិកឡាទីនៈ ការចាប់ខ្លួនដ៏គួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល លើប្រធានាធិបតី ប្រទេសអាមេរិកឡាទីន នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ ពីសំណាក់អាមេរិក បន្ទាប់ពីប្រតិបត្តិការដូចផ្លេកបន្ទោរ បានធ្វើឲ្យមេដឹកនាំពិភពលោកមានភាពស្រឡាំងកាំង។

មិនផ្តោតលើនយោបាយការបរទេស ឬជានិន្នាការនៃវដ្តប្រែប្រួលពិភពលោកនោះទេ ប៉ុន្តែPropertyarea.asia សូមលើកយកស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច និងទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសនេះ ជាមួយសហអាមេរិក ចិន និងរុស្ស៊ី។

ប្រទេសវេណេហ្សូអេឡា មានប្រជាជនសរុបជាង២៨,៥លាននាក់ និងយោងតាមការព្យាករណ៍របស់IMF ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេសនេះ មានចំនួនប្រហែល៨២,៨ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។

ប្រាក់ចំណូលប្រចាំឆ្នាំ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបក្នុងមនុស្សម្នាក់ក្នុងឆ្នាំ 2025 របស់IMFបានបង្ហាញថា ប្រជាជនម្នាក់មានចំណូល៣១០០ដុល្លារក្នុងមនុស្សម្នាក់។

១ ទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាមេរិក

ស្ថានភាពពាណិជ្ជកម្មរបស់វេណេស៊ុយអេឡា ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្នាំ២០២៥ទិន្នន័យដំបូងបង្ហាញថា ពាណិជ្ជកម្មរវាងវេណេស៊ុយអេឡា និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានធ្លាក់ចុះប្រហែល៤% ក្នុងឆមាសទីមួយនៃឆ្នាំនេះ ដែលមានចំនួនសរុបប្រហែល៤,៤៦ ពាន់លានដុល្លារក្នុងការជួញដូរទំនិញ។

ការនាំចេញរបស់វេណេស៊ុយអេឡា ទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយប្រេងឆៅ និងផលិតផលប្រេងកាត។ ថាមពលជាប្រវត្តិសាស្ត្រ មានចំណែកធំបំផុត នៃការនាំចេញរបស់វេណេស៊ុយអេឡាទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រហែលចន្លោះពី៨៥-៩០%នៃតម្លៃ។

២ ពាណិជ្ជកម្មជាមួយប្រទេសចិន

តួលេខផ្លូវការបង្ហាញថា ពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា និងចិន បានឈានដល់ប្រហែល៦,៨ ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតមួយក្នុងកំណត់ត្រា។

ការនាំចូលពីប្រទេសចិន រួមមាន គ្រឿងចក្រ គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច និងទំនិញប្រើប្រាស់។ ការនាំចេញពីប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា តាមប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយប្រេង។

ទោះជាយ៉ាងណា មានការវាយតម្លៃពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗគ្នា ទាក់​ទងពាណិជ្ជកម្មប្រទេសទាំងពីរ ប្រភពអាជីវកម្មមួយចំនួនបានព្យាករ​ណ៍ថា ពាណិជ្ជកម្មអាចនឹងកើនឡើងចន្លោះពី៥ ទៅ២០ភាគរក ប្រសិ​នបើការធ្វើពិពិធកម្ម និងកិច្ចព្រមព្រៀងសេដ្ឋកិច្ចទទួលបានផ្លែផ្កា។

៣ ពាណិជ្ជកម្មជាមួយរុស្ស៊ី

ការផ្លាស់ប្តូរពាណិជ្ជកម្ម រវាងប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា និងរុស្ស៊ីក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ មានប្រហែល ២០០ លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ កើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ពីឆ្នាំមុនៗ ទោះបីជាមានទណ្ឌកម្មពីភាគីទាំងពីរក៏ដោយ។ ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីបានកើនឡើង ក្រោមយន្តការទូទាត់ជារូបិយប័ណ្ណជាតិដូចជាប្រាក់រូល និងប្រាក់បូលីវ៉ា។

អាជ្ញាធររុស្ស៊ីបានកត់សម្គាល់ឃើញកំណើន នៃការនាំចូលពីប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា ដោយរបាយការណ៍មួយចំនួនបង្ហាញថា ការនាំចេញរបស់ប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា ទៅកាន់ប្រទេសរុស្ស៊ីបានកើនឡើងបីដងនៅឆ្នាំ ២០២៥ និងគ្រោងបង្កើនដល់៤០០លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំនៅឆ្នាំ២០៣០៕