ដោយៈ ម៉ាលីនណា

ភ្នំពេញៈ រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និង​នេសាទ លោក ឌិ​ត ទីណា បានស្នើ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក​សិ​កម្ម​ចិន​ជួយ​សហការ​ផ្នែក​បច្ចេក​ទេស ដើម្បី​ជំរុញ​មុខទំនិញ​អា​ទិ​ភាព​ចំនួន​៣​មុខ ដូចជា អង្ករ ស្វាយចន្ទី និង​ត្រី​ចិញ្ចឹម នៅក្នុង​ច្រករបៀង​អង្ករ និង​មច្ឆា សម្រាប់​នាំចេញ​មកកាន់​ទីផ្សារ​ចិន និង​ទីផ្សារ​អន្តរជាតិ​ដទៃទៀត​។​

លោក​ឌិ​ត ទីណា បានស្នើ​បែបនេះ នៅ​អំឡុងពេល​លោក​ជួបពិភាក្សា​ការងារ​ទ្វេភាគី ​ជា​​មួយ​រដ្ឋមន្ដ្រី​ក្រសួងកសិកម្ម និង​កិច្ចការ​ជនបទ នៃ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន​កាលពី​ថ្ងៃទី ​១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ​២០២៣ នៅ​ទីក្រុង​ណាន​នី​ង​ស្តីពី ​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិ​ការ​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម​នៃ​ប្រទេស​ទាំង២​។

យោងតាម​ការប្រកាស​នៅក្នុង​ហ្វេ​ស​ប៊ុ​ក​ក្រសួងកសិកម្ម កាលពី​ថ្ងៃទី ​១៦ ខែកញ្ញា បានឱ្យដឹងថា ក្នុងជំនួប​នោះ លោកឌិ​ត ទីណា បាន​លើក​ពី​សមិទ្ធផល​ធំៗ​ជាច្រើន ដែល​សម្រេចបាន​ក្រោម​កិច្ចសហការ​រវាង​ក្រសួង​កសិកម្ម ​នៃ​ប្រទេស​ទាំង២ រួម​មាន​ ការកសាង​ហេ​ដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​រូបវន្ដ​, មន្ទីរពិសោធន៍​ផលិតផល​កសិកម្ម​ ​មជ្ឈមណ្ឌល​ជំរុញ​ផលិតផល​កសិកម្ម​កម្ពុ​ជា និង​ការកសាង​សមត្ថភាព​បច្ចេក​​ទេស​ដល់​មន្ត្រី​កសិកម្ម​។​លោក​រដ្ឋមន្ត្រី ឌិ​ត ទីណា​ ក៏បាន​បញ្ជាក់​ពី​យន្តការ​សម្រាប់​ជំរុញ​អនុវត្តន៍​ឱ្យមាន​ប្រសិទ្ធភាព និង​បានជា​ផលប្រយោជន៍​ ដល់​ភាគី​ទាំងសងខាង​នៅ​ច្រករបៀង មច្ឆា និង​អង្ករ ដែល​ភាគី​ទាំង​ ២ ​បាន​ចុះហត្ថលេខា​កាលពី​ថ្ងៃទី​១៥ ខែកញ្ញា ២០២៣ ដោយ​ត្រូវ​រៀបចំ​គណៈកម្មការ​តម្រង់​ទិស ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​អនុ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​នៃ​ក្រសួង​ទាំង​២ និង​ក្រុម​ការងារ​បច្ចេកទេស​រួម សម្រាប់​រៀបចំ​ផែនការ​សកម្មភាព​អនុវត្ត​ឱ្យ​ត្រូវ​តាម​គោលនយោបាយ ​ដែល​បាន​កំណត់ដោយ​ថ្នាក់ដឹកនាំ​កំពូល​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​២​។

លោក​ក៏បាន​លើកទឹកចិត្ត ​ដល់​អ្នក​វិនិយោគិន​ចិន ​ដែលមាន​ជំនាញ ​និង​បច្ចេកទេស​ទីផ្សារ​ល្អៗ មក​វិនិយោគ​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម​នៅ​កម្ពុជា ពិសេស​លើ​ការកែច្នៃ វេច​ខ្ចប់​ផលិតផល​កសិកម្ម ​ដែលមាន​ស្រាប់​ឱ្យទៅជា​ផលិតផល​ ដែលមាន​គុណភាព​ខ្ពស់ រសជាតិ​ឆ្ងាញ់ និង​មានឈ្មោះ​ល្បី​លើ​ទីផ្សារ​អន្តរជាតិ​។

លោកឌិត ទីណាបានបញ្ជាក់​ថា​ “​ក្រុមការងារ​របស់​ម​ជ្ឈ​មណ្ឌល​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​សេដ្ឋកិច្ច​អន្តរជាតិ (Foreign Economic Cooperation Center)​ នៃ​ក្រសួងកសិកម្ម​ និង​កិច្ចការ​ជនបទ​ចិន​ដែល​បាន​សហ​ការ​យ៉ាង​ជិតស្និទ្ធ​ ជាមួយ​មន្ត្រី​ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់​ និង​នេសាទ​កម្ពុជា បានរៀបចំ​នូវ​ផែនការ​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​អភិវឌ្ឍន៍​កសិកម្ម​កម្ពុ​ជា ២០២៤-២០២៨”។

នាឱកាស​នោះដែរ លោក Tang Renjian រដ្ឋមន្ដ្រី​ក្រសួងកសិកម្ម និង​កិច្ចការ​ជនបទ នៃ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន ក៏បាន​ថ្លែង​ការកោតសរសើរ​ ចំពោះ​ការសម្រេចបាន​នូវ​ផលិតផល​កសិកម្ម​យ៉ាង​ច្រើន​របស់​កម្ពុជា ដែល​កម្ពុជា​ធានាបាន​ទាំងស្រុង ​នូវ​សន្តិសុខ​ស្បៀង​សម្រាប់​ប្រទេស និង​បានរួម​ចំណែក​ក្នុង​ការរក្សាសន្តិសុខ​ស្បៀង​សម្រាប់​តំបន់​ផងដែរ​។

លោកTang Renjianបានបញ្ជាក់ថា “​កម្ពុ​ជាមាន​ផលិតផល​កសិកម្ម​ជាច្រើន​ ដែលមាន​គុណភាព​ល្អ រសជាតិ​ឆ្ងាញ់ ហើយ​ប្រជាជន​ចិន​ក៏​ចូលចិត្ត​ផងដែរ​”។ លោកបន្តថា “យើង​លើកទឹកចិត្ត និង​ជំរុញ​អ្នកវិនិយោគ​ចិន​ មក​វិនិយោគ​នៅ​កម្ពុជា ​ដើម្បី​បង្កើន​ពាណិជ្ជកម្ម​កសិកម្ម​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​២ ​ឱ្យ​កើនឡើង​មួយកម្រិត​ទៀត​នាពេលខាងមុខ​​៕

(តាកែវ)៖ សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ដ្រីនៃកម្ពុជា បានណែនាំឲ្យលោក កែវ រតនៈ រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល សិក្សាលទ្ធភាពក្នុងការបញ្ចុះតម្លៃអគ្គិសនីជូនរោងចក្រ សហគ្រាស ប្រមាណ២១,០០០រោងចក្រ សហគ្រាស ដើម្បីជាចំណែកជួយសម្រួលដល់និយោជក ក្នុងការពង្រីកច្រវាក់ផលិកម្ម និងជំរុញការនាំចេញ។
ក្នុងឱកាសបន្ដជួបសំណេះសំណាលជាមួយកម្មករ កម្មការិនី ជិត២ម៉ឺននាក់ នៅខេត្តតាកែវ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣នេះ សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានគូសបញ្ជាក់ថា ការសិក្សាបញ្ចុះលទ្ធភាពនេះ អាចអនុវត្តសាកល្បងចាប់ពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣នេះ រហូតដល់ដំណាច់ឆ្នាំ២០២៣។

បើតាមប្រសាសន៍របស់សម្ដេចធិបតីនាយករដ្ឋមន្ដ្រី, ការបញ្ចុះតម្លៃអគ្គិសនីជូនបណ្ដារោងចក្រ សហគ្រាសនេះ ដើម្បីឲ្យរោងចក្រ សហគ្រាស អាចពង្រីកច្រវាក់ផលិតកម្ម ហើយប្រសិនបើរោងចក្រ សហគ្រាសពង្រីកច្រវាក់ផលិតកម្មហើយនោះ ច្បាស់ណាស់កម្មករ កម្មការិនី នឹងមានការងារធ្វើកាន់តែច្រើនបន្ថែមទៀត។ ដោយម្ខាងអាចធ្វើការថែមម៉ោង ឬម្យ៉ាងទៀត និយោជកអាចនឹងជ្រើសរើសកម្មករ កម្មការិនីថ្មីបន្ថែមទៀតផងដែរ។

សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមានប្រសាសន៍យ៉ាងដូច្នេះថា «ល្ងាចមិញខ្ញុំបានឲ្យឯកឧត្តម កែវ រតនៈ ពិនិត្យមើលលទ្ធភាពអាចសាកល្បងក្នុងរយៈពេល៣ខែនេះ ជាពិសេសចុងឆ្នាំនេះ យើងអាចពិនិត្យមើលក្នុងការអនុគ្រោះថ្លៃអគ្គិសនីក្នុងកម្រិតណាមួយ បើមិនបានគ្រប់សហគ្រាសទាំងអស់ទេ ក៏បានខ្លះ ពិសេសសហគ្រាសក្នុងឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម ដែលផលិតច្រើន ព្រោះគាត់ត្រូវការប្រើច្រើន ដើម្បីឲ្យគាត់មានលទ្ធភាពពង្រីកថែមទៀត។ ពង្រីកច្រើន នាំចេញច្រើន ការងារថែមទៀតហើយ បើមិនថែមម៉ោងអ្នកធ្វើការស្រាប់ ក៏រកបុគ្គលិកបន្ថែមដែរ»។

សម្ដេចធិបតីនាយករដ្ឋមន្ដ្រី លើកឡើងទៀតថា ប្រសិនបើការអនុវត្តសាកល្បងនេះទទួលបានជោគជ័យ រាជរដ្ឋាភិបាលអាចនឹងសិក្សាក្នុងការអនុវត្តបន្ដទៀត។ សម្ដេចគូសបញ្ជាក់ថា បើមើលទៅមួយជ្រុងច្បាស់ណាស់ថា រាជរដ្ឋាភិបាលជួយតែនិយោជក ប៉ុន្ដែប្រសិនបើនិយោជកសន្សំបានក្នុងការចំណាយទៅថ្លៃអគ្គិសនី នោះច្បាស់ណាស់នឹងបន្ថែមនូវអត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងទៀត ជូនដល់កម្មករនិយោជិតជាក់ជាមិនបានឡើយ។

ទាក់ទិនករណីនេះ លោក កែវ រតនៈ រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល ដែលជាសេនាធិការជូនរាជរដ្ឋាភិបាលលើការងារអគ្គិសនីនេះ បានប្រាប់បន្ថែមមកកាន់បណ្ដាញព័ត៌មាន Fresh News ថា ការសម្រេចរបស់សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺដើម្បីជួយលើកស្ទួយផ្នែកផលិតកម្ម ទាំងផ្នែកឧស្សាហកម្ម និងកែច្នៃផលិតកម្មកសិកម្ម ដែលជាចំណែកក្នុងការផ្ដល់ការអនុគ្រោះខ្លះ បើទោះបីស្ថានភាពលំបាកក៏ដោយ។

រដ្ឋមន្ដ្រី កែវ រតនៈ បានគូសបញ្ជាក់ទៀតថា លក្ខខណ្ឌតម្រូវផ្សេងៗ ដើម្បីទទួលបានការអនុគ្រោះនេះ ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល, អគ្គិសនីកម្ពុជា និងអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា នឹងចេញសេចក្ដីណែនាំមួយលម្អិតជូនបណ្ដាអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធទាំងអស់៕

ដោយ: គង់ លាងហួរ

ប៉េកាំងៈ ក្រុម​ហ៊ុនChina General Nuclear Power Group (CGN) បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​ឡាវ ដើម្បី​អភិវឌ្ឍន៍ ​មូលដ្ឋាន​ថាមពល​កកើត​ឡើង​វិញ ​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​ប្រទេសនេះ។ នេះ​បើ​យោង​តាម​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍ ​ដែល​ចេញ​ផ្សាយ​ដោយក្រុមហ៊ុនខាងលើកាល​ពី​ថ្ងៃ​អាទិត្យ។

មូលដ្ឋាននេះ នឹងរួមបញ្ចូលសមត្ថភាពផ្ទុក ថាមពលខ្យល់ ថាម​ពលព្រះអាទិត្យ ថាមពលវារីអគ្គិសនី ហើយនឹងបញ្ចូលទៅក្នុងខ្សែបណ្តាញថាមពលដែលមានស្រាប់ ដើម្បីផ្ទេរថាមពលដែលផលិតនៅក្នុងប្រទេសឡាវ ទៅកាន់ខេត្តយូណាននៃប្រទេសចិន។

កិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីនេះ ត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅឯពិព័រណ៍ចិន-អាស៊ានដែលប្រារព្ធឡើង នៅទីក្រុងណាននីង ក្នុងខេត្តក្វាងស៊ីភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសចិន។កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ នឹងជំរុញអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាស្តីពីមូលដ្ឋានថាមពលកកើតឡើងវិញ ដែលបានចុះហត្ថលេខារវាងក្រុមហ៊ុន CGN និងរដ្ឋាភិបាលឡាវកាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២២កន្លងទៅ។

ការនាំចេញថាមពលទៅកាន់ប្រទេសចិន បានបង្កើតជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់ នៃយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេសឡាវ ដោយក្រុមហ៊ុនចិន China Southern Power Grid Co បានកាន់កាប់ភាគហ៊ុនភាគច្រើន នៅក្នុងបណ្តាញថាមពលជាតិឡាវ ក្នុងឆ្នាំ២០២០ ដើម្បីជួយអភិវឌ្ឍវិស័យនេះ។

ប្រទេសឡាវ ដែលជាសមាជិកមួយនៃគំនិតផ្តួចផ្តើម ខ្សែក្រវ៉ាត់ និងផ្លូវ ដ៏មហិច្ឆតារបស់ប្រទេសចិន បានទទួលនូវគម្រោងវិនិយោគហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗពីប្រទេសចិន ដូចជា ផ្លូវរថភ្លើងល្បឿនលឿនតភ្ជាប់ពីប្រទេសឡាវ ទៅកាន់ទីក្រុងគុនមីង របស់ប្រទេសចិន៕

ដោយៈ គង់ ម៉ាលីនណា

        ភ្នំពេញៈ នៅក្នុង​ជំនួប​ជា​មួយ​លោក​លាវ នី​ង (Liu Ning) លេខាធិ​ការ​បក្ស​តំបន់​ស្វយ័ត​ ជនជាតិ​ជាំ​ង​ក្វាង​ស៊ីកាលពី​​ថ្ងៃទី​១៦​ ខែកញ្ញា សម្តេច​នាយ​ក​រដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន ម៉ា​ណែ​ត ​បាន​ស្នើ​ឱ្យ​តំបន់​ស្វយ័ត​ជនជាតិ​ជាំ​ង​ក្វាង​ស៊ី​វិនិយោគ ​លើ​វិស័យ​សំខាន់ៗ​ចំនួន​៧​របស់​កម្ពុជា​។​

សម្តេចធិបតី​ហ៊ុន ម៉ា​ណែ​ត បាន​ស្នើ​ឱ្យ​តំបន់​ស្វយ័ត​ជនជាតិ​ជាំ​ង​ក្វាង​ស៊ី ព​ង្រឹងនិង​ពង្រីក​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិការ​បន្ថែម​ទៀត ​ជា​ពិសេស​ពង្រឹង និង​ពង្រីក​បន្ថែមលើ​ផ្នែក​ពាណិជ្ជ​កម្ម ​ការ​វិនិ​យោគ ​ការ​ផ្ដល់​ការ​គាំទ្រ​ដល់​ផលិត​ផល​កសិ​កម្ម​កម្ពុជា ​ការ​ផ្តល់​សេវា​ថែ​ទាំ​សុខ​ភាព​សាធា​រណៈ កា​រជំរុញ​អភិវឌ្ឍ​វិស័យ​ទេស​ចរណ៍ ការ​ពង្រីក​ការបណ្តុះ​បណ្តាល​វិជ្ជា​ជីវៈ​ ការ​អប់រំ និង​កីឡា ព្រ​មទាំង​ការ​បង្កើន​ជើង​ហោះហើ​រ​ត្រង់ ​រវាង​តំបន់​ស្វយ័ត​ជនជាតិ​ជាំង​ក្វាង​ស៊ី និង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​

ជា​មួយ​គ្នានេះសម្តេច ​ក៏​ស្នើឱ្យ​​លោក​លាវ នី​ង ពិនិត្យ​លទ្ធ​ភាព​ព​ន្លឿ​ន​ដំណើរ​ការ​ នៃ​ការ​រៀបចំ​នីតិវិធី​ចុះ​អនុស្ស​រណៈ ​នៃ​ការ​យោគ​យល់​គ្នា នៃ​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​រួមគ្នា​ស្តីពី ​ការ​សាង​សង់​សួន​ឧស្សា​ហ​កម្ម​កម្ពុជា​-​ចិន (Cambodia​-China Industrial Parks) ដែល​នឹង​ផ្តោត​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ ​លើ​សេដ្ឋ​កិច្ច​ឌីជី​ថល ​(digital ec​ono​my) និង​កសិ​កម្ម ​វៃឆ្លាត ​(smart agriculture) ​ផង​ដែរ​។​់

សម្តេចបានបញ្ជាក់ថា “​ការរី​កលូ​តលា​ស់ និង​ការ​វិវឌ្ឍ​សេដ្ឋ​កិច្ច​របស់​តំបន់​ស្វយ័ត ​ដែល​ប្រៀប​បីដូច​ជាចលករ ​សេដ្ឋ​កិច្ច​ដ៏​សំខាន់​មួយ​របស់​ប្រទេ​ស​ចិន​”។

តំបន់​ស្វយ័ត​ជនជាតិ​ជាំ​ង​ក្វាង​ស៊ី ​ឆ្នាំ​២០២៣​នេះ ​បាន​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់ផ្ទះ​​រៀបចំ​ពិព័រណ៍​ចិន​-​អាស៊ាន​លើក​ទី​២០​។លោក លាវ នី​ង (Liu Ning) លេខាធិ​ការ​បក្ស​តំបន់​ស្វយ័​ត​ជន​ជាតិ​ជាំ​ង​ក្វាង​ស៊ីបាន​លើក​ឡើង​ថា តំបន់​ស្វយ័ត​ជន​ជាតិ​ជាំ​ង​ក្វាង​ស៊ី​មាន​សក្ដានុ​ពល ឧត្ដម​ភាព ដោយ​ពេល​នេះ ខា​ង​តំបន់​ស្វ​យ័តកំ​ពុង​ស្វែង​រក​លទ្ធ​ភាព​បន្ថែម ​ក្នុង​ការ​ពង្រីក​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិការ ​ជា​មួយ​ប្រទេស​កម្ពុជាថែមទៀត ។

លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ “គិត​មក​ត្រឹម​ពេល​នេះ តំបន់​ស្វយ័ត​ជន​ជាតិ​ជាំ​ង​ក្វាង​ស៊ី មាន​កិច្ចស​ហប្រ​តិបត្តិ​ការ​ជាច្រើន ​​ជាមួយ​ប្រទេស​កម្ពុជាក្នុង​វិស័យ​ពាណិជ្ជ​កម្ម ​កសិកម្ម ​សុខាភិបា​ល បច្ចេ​កវិទ្យា​ ការអប់រំ​ កីឡា និ​ង​ការ​បណ្តុះ​បណ្តាល​​ធនធាន​មនុស្ស”។ លោកបន្តថា “​ចំពោះ​ពិនិត្យ​លទ្ធ​ភាព​ បង្កើន​ជើង​ហោះហើរ​ត្រង់​ ពីតំបន់​ស្វយ័ត​ជន​ជាតិ​ជាំ​ង​ក្វាង​ស៊ី ​ទៅកា​ន់​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ដោយ​ឯកឧត្តម​នឹង​ចាប់​ផ្តើម​ពិភាក្សា​ការងារ​ជាមួ​យ​ភាគី​ពាក់ព័​ន្ធ​ទាំង​នៅ​ចិន និង​ទាំង​នៅ​កម្ពុជា”។​

អនុ​ប្រធាន​សភាពា​ណិជ្ជ​កម្ម​កម្ពុជា​ អ្នកឧកញ៉ាលឹម ហេង បាន​ឱ្យដឹង​ថា ​ប្រធាន​សភា​ពាណិជ្ជ​កម្ម​កម្ពុជា​ និង​គណៈ​ប្រ​តិភូ​សភាពា​ណិជ្ជ​កម្ម​កម្ពុជា ​បាន​ចូល​រួម​ពិធី​សំណេះ​សំណា​ល ​និង​ពិសា​អាហារ​ពេល​ថ្ងៃ​ត្រង់​ ជា​មួយសហ​គ្រាស​ឧ​ស្សាហ​កម្ម ​និង​ពាណិជ្ជ​ក​ម្មកម្ពុជា​-​ចិន ​ដោយ​ពិធី​នេះភាគី​ខាង​វិស័យ​ឯកជន ​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​២​បាន​ពិភា​ក្សា​គ្នា​យ៉ាង​ច្រើន ​ទាក់ទ​ង​នឹង​ឱកាស​វិនិយោគ​នៅ​កម្ពុជា ​ជូន​ដល់​វិនិ​យោគិន​ចិន​ថ្មីៗ និង​វិនិយោ​គិន​ចិន ​ដែល​កំពុង​វិនិ​យោគ​នៅ​កម្ពុជា​ស្រាប់។​

លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​នា​ជំនួប​ជា​មួយ​នឹង​សហ​គ្រាស​ឧ​ស្សាហ​កម្ម​និង​ពាណិជ្ជក​ម្ម កម្ពុជា​-​ចិន ​សម្តេច​ធិបតី​ហ៊ុន ​ម៉ា​ណែ​ត បាន​ថ្លែង​ពី​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ផ្សេងៗ ​ដល់​អ្នក​វិនិយោគ ​ជាពិ​សេស​ការធានា​ដល់​បទ​សុវត្ថិ​ភាព ស្ថិរភាព​នយោ​បាយ​នៅ​កម្ពុជា ​និង​គ្មាន​បញ្ហា​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ពី​បញ្ហា​អសន្តិ​សុខ ​ដូច​ការ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​របស់​សារ​ព័ត៌មា​ន​បរ​ទេស​មួយ​ចំនួន​នោះ​ទេ​។​

លោក​បាន​បន្ថែម​ចំពោះ​អ្នកវិ​និយោគ ​ដែល​មាន​ស្រាប់​ដែល​បាន​ចូល​រួម​នៅក្នុ​ង​ជំនួប​នោះ​ដែរ​ មានការ​​វិនិយោគ​នៅក្នុង​វិស័យ​មួយ​ចំនួន​នៅ​តំបន់​សេដ្ឋ​កិច្ច​ពិសេស ​ជាពិសេ​ស​លើ​វិស័យ​ឡូ​ជី​ស្ទិ​ក។ក្រោយ​ជំនួប​នេះ​ហើយ ​ខាង​វិស័យ​ឯកជន​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​២ ​ក៏មាន​ជំនួប​ដាច់ដោ​យ​ឡែក​មួយ​ទៀត ​ដែល​នេះ​ជាការ​ទទួល​បាន​ជោគជ័​យ​គួរឱ្យកត់​សម្គា​ល់​។​

​របាយ​ការណ៍​ពី​ធនាគា​រជា​តិ​នៃ​កម្ពុជា ​និង​ក្រុមប្រឹ​ក្សា​អភិវ​ឌ្ឍន៍​កម្ពុជាបាន​បង្ហាញ​ថា គិត​ត្រឹម​ឆមាស​ទី​១ ឆ្នាំ​​នេះ ការ​វិនិយោគ​ផ្ទាល់​បរទេស​​នៅ​កម្ពុជា ​មាន​ទំហំ​ទឹកប្រាក់​​១៨៥,៧​ទ្រី​លាន​រៀល​កើនឡើង​​៩​ភាគ​រយ ​បើ​ធៀប​នឹង​ឆមាស​ទី​១ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២២​។ ​នៅ​ក្នុង​នោះ ​ចិន ​នៅតែ​ឈរ​លំដាប់​ទី​១ ក្នុង​នាម​ជា​ប្រទេសដែល​មាន​ទុនវិនិ​យោគ​ច្រើនជា​ងគេ​នៅ​កម្ពុជា ដោយ​មាន​ទឹក​ប្រាក់​ប្រមាណ​៨៣,៥​ទ្រី​លាន​រៀល និង​តាម​ពី​ក្រោយ​ដោយ កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង ​និង​សិង្ហ​បុរី​៕

​

ដោយៈ តែម សុខុម

ប៉េកាំង: ទិន្នន័យចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃសុក្រ សប្ដាហ៍មុនបង្ហាញថា សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចក្នុងប្រទេសចិន ហាក់មានភាពប្រសើរឡើងក្នុងខែសីហា ដោយស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចចាប់ផ្ដើមមានលំនឹងហើយ។

ទោះជាយ៉ាងណា ដំណឹងអាក្រក់បន្ថែមទៀត អំពីវិស័យអចលនទ្រព្យរបស់ប្រទេស ដែលជាសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតទី២ របស់ពិភពលោកនេះ បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាប្រឈម ដែលនៅតែមានក្នុងពេលខាងមុខ។

យោងតាមការិយាល័យជាតិស្ថិតិជាតិ (NBS) នៃប្រទេសចិន បង្ហាញថា ផលិតកម្មឧស្សាហកម្ម ដែលវាស់វែងទិន្នផលពីវិស័យនានាដូចជាផលិតកម្ម និងការជីកយករ៉ែជាដើម បានកើនឡើង៤,៥%ក្នុងខែសីហា បើធៀបនឹងឆ្នាំមុន ដោយកើនឡើងពីកំណើន៣,៧%ក្នុងខែកក្កដា។

ការលក់រាយដែលវាស់វែង ការប្រើប្រាស់បានកើនឡើង៤,៦%ពីឆ្នាំមុន បើធៀបនឹងកំណើន២,៥%ក្នុងខែកក្កដា។ទោះជាយ៉ាងណា មានភ័ស្ដុតាងបន្ថែមទៀតបង្ហាញថា វិបត្តិដែលបានអូសបន្លាយពេល២ឆ្នាំ ក្នុងវិស័យអចលនរបស់ប្រទេសចិន នឹងបន្តអូសបន្លាយពេលវែងតទៅទៀត។

ក្រុមហ៊ុន Sino-Ocean ដែលជាក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍អចលនទ្រព្យដ៏ធំ ដែលគាំទ្រដោយរដ្ឋបានអះអាងថា ខ្លួននឹងផ្អាកការទូទាត់បំណុលនៅបរទេសរបស់ខ្លួន ហើយនេះជាសញ្ញាបង្ហាញថា វិបត្តិអចលនទ្រព្យ អាចនឹងបន្តរារាំងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។

ទិន្នន័យពីការិយាល័យជាតិស្ថិតិជាតិ (NBS)បានបង្ហាញថា ការវិនិយោគលើទ្រព្យសកម្មថេរ រួមទាំងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការសាងសង់ផងបានកើនឡើង៣,២% ក្នុងរយៈពេល៨ខែដើមឆ្នាំនេះពីមួយឆ្នាំមុន បើធៀបនឹងកំណើន៣,៤% ក្នុងពេល៧ខែដើមឆ្នាំ២០២៣។ ការលក់អចលនទ្រព្យ គិតជាផ្ទៃក្រឡាបានធ្លាក់ចុះ៧,១%។

ក្រុមហ៊ុនវាយតម្លៃហានិភ័យអាមេរិកMoody’s បានបន្ទាបទស្សនវិស័យរបស់ខ្លួន សម្រាប់វិស័យអចលនទ្រព្យ ទាំងមូលរបស់ប្រទេសចិន កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ សប្ដាហ៍មុន ដោយលើកឡើងពីការធ្លាក់ចុះការលក់លំនៅឋាន និងការព្រួយបារម្ភអំពីសុខភាព នៃឧស្សា​ហកម្មនេះ៕ CNN៕

ដោយៈ ស៊ីវ ម៉េង

        ភ្នំពេញៈ ថ្នាក់ដឹកនាំសមាគម​អ្នកវាយតម្លៃ និង​ភ្នាក់ងារ​អចលនវត្ថុ​កម្ពុជា ​(CVEA) នឹងចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​លើក​ទី​២៥ នៃ​សមាជ​សមាគម​អ្នកវាយតម្លៃ​អាស៊ាន (AVA) ក្នុង​គោល​បំណង​ផ្លាស់ប្តូរ​ព័ត៌​មាន​ពាក់ព័ន្ធ​ក្នុង​វិស័យ ​ដែល​កំពុង​ប្រឈម​នឹង​ការធ្លាក់ចុះ ​ដោយ​​សារ​តែ​ការ​ថមថយ​សេដ្ឋកិច្ច នៅ​ក្នុង​តំបន់ និង​ពិភពលោក​។​
កិច្ចប្រជុំនេះ នឹងធ្វើឡើងនៅ​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី ចាប់ពី​ថ្ងៃទី​ ១៨-២០ ខែកញ្ញា។

ប្រធានសមាគមអ្នកវាយតម្លៃ និងភ្នាក់ងារអចលនវត្ថុកម្ពុជា លោកសន សៀ​ប បាន​ដឹកនាំ​គណៈ​​ប្រតិភូ​ទៅ​ចូលរួម​ក្នុង​សមាជ​នេះ បាន​មានប្រសាសន៍ថា សមាជ​នេះ​គឺ​តែង​ធ្វើ​ឡើងជា​រៀងរាល់ឆ្នាំ ​ក្នុងការ​ផ្តល់ព័ត៌មាន​ឱ្យ​គ្នា​ទៅវិញទៅមក ជាពិសេស​គឺ​ការផ្លាស់ប្តូរ​បទ​ពិសោធន៍​ពាក់ព័ន្ធ​ នឹង​ការ​វាយ​តម្លៃ​អចលនវត្ថុ និង​ការពង្រឹង​ធនធានមនុស្ស​។​

លោក​បញ្ជាក់ថា “​យើង​ចូល​​រួម​កិច្ចប្រជុំ​របស់ AVA ដោយ​សារ​យើង​គឺជា​សមាជិក ខណៈ​សមាគម​នេះ ​ត្រូវបាន​បង្កើត​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​ ១៩៨១ ដោយមាន​ទិស​ដៅ​ក្នុង​ការលើកតម្លៃ​ ដល់​អ្នក​វាយតម្លៃ​អចលនទ្រព្យ ​ដែលមាន​សមត្ថភាព ​ក្នុងការ​វាយតម្លៃ​អចលនទ្រព្យ​ប្រកបដោយ​វិជ្ជា​ជីវៈ និង​ដើម្បី​លើកកម្ពស់​ធន​​ធាន​មនុស្ស ​តាមរយៈ​ការផ្តល់​ចំណេះដឹង និង​បទពិសោធន៍​ល្អៗ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន​”​។​

លោក​បន្តថា ​គោលបំណង​ដែល​យើង​ទៅ​ចូលរួម គឺ​ដើម្បី​ចែករំលែក​បទពិសោធន៍​នៅ​កម្ពុជា ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការវាយតម្លៃ​វិស័យ​អចល​នទ្រព្យ​។ យើង​ក៏​ទៅ​រៀនសូត្រ​ពី​គេ​ផងដែរ ដោយ​សារ​កិច្ចប្រជុំ​នេះ​គឺធ្វើឡើង​រៀង​​រាល់​ឆ្នាំ។ ដូច្នេះ​សម្រាប់​ប្រទេស​ណា ​ពុំទាន់​មានបទពិសោធន៍​គ្រប់គ្រាន់ គឺមាន​ឱកាស​រៀន​សូត្រ ​ដើម្បី​យកទៅអនុវត្តន៍​ក្នុងប្រទេស​របស់​ពួកគេ​។​

ប្រធាន​ក្រុមហ៊ុន​អចលនទ្រព្យ CPL លោកឧកញ៉ាចេង ខេង ដែល​បាន​ចូលរួម​សមាជ​ផងដែរ​នោះបាន​និយាយថា សមាជ​នេះ​គឺមាន​សារៈសំខាន់​ណាស់ ​ដែល​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​ទាំងអស់ អាច​លើកយក​បញ្ហា​នានា និង​ចែក​​រំលែក​វិធីសាស្ត្រ​ដោះស្រាយ ​ពេល​មាន​វិបត្តិ​ណាមួយ​កើត​ឡើង​នាពេលខាងមុខ​។​

លោក​បាន​ថ្លែងថា​ “​ខ្ញុំ​យល់​ឃើញថា​ សម្រាប់​តំបន់​អាស៊ាន​យើង​នេះ គឺមាន​មោទនភាព​ដែល​យើង​មាន AVA ដែលជា​សមាគម​ប្រចាំ​តំបន់​ដើរតួនាទី​យ៉ាងសំខាន់ ​ក្នុងការ​ភ្ជាប់​ទំនាក់​ទំនង​បណ្តា​ប្រទេស​ទាំងអស់​ក្នុង​អាស៊ាន ​ដើម្បី​ចែករំលែក​បទពិសោធន៍ ​នៃ​ការវាយតម្លៃ​អចលនវត្ថុ​របស់​ប្រទេស​រៀងៗ​ខ្លួន ​សំដៅ​ធ្វើយ៉ាងណា​ឱ្យ​ការ​វាយតម្លៃ​របស់​ពួកយើង​ មាន​គោលការណ៍​ច្បាស់លាស់ និង​ប្រកបដោយ​វិជ្ជាជីវៈ​ដើម្បី​ធ្វើ​ការរួម​គ្នា​លើ​វិស័យនេះ​”​៕

        ដោយៈ គង់ សូរិយា

        ភ្នំពេញៈ ចាប់ពីថ្ងៃទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤តទៅ រដ្ឋនឹងអនុវត្តពន្ធ លើចំណេញមូលធន២០ភាគរយ លើអ្នកដែលលក់អចលនទ្រព្យចំណេញ។ការអនុវត្តក្នុងការប្រមូលពន្ធ លើចំណេញមូលធននេះ បន្ទាប់ពីរាជរដ្ឋាភិបាល បានពន្យាពេលអនុវត្តរយៈពេល៣ឆ្នាំ ដោយសារវិបត្តិកូវីដ-១៩។

រដ្ឋមន្រ្តីប្រតិភូអមនាយកមន្រ្តី ទទួលបន្ទុកអគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ លោក គង់ វិបុល បានគូសបញ្ជាក់ឱ្យដឹងបែបនេះ កាលពីចុងសប្តាហ៍មុន ស្តីពីការយល់ដឹងអំពីពន្ធដារ ដោយលោកអះអាងថា បើគ្មានអ្វីប្រែប្រួល រដ្ឋនឹងចាប់ផ្តើមអនុវត្តពន្ធ លើចំណេញមូលធននៅដើមឆ្នាំ២០២៤។

លោក គង់ វិបុល បានបញ្ជាក់ថា “ប្រជាពលរដ្ឋដែលលក់អចល​នទ្រព្យខាតឬក៏ត្រឹមរួចខ្លួន គឺអត់ជាប់ពន្ធលើចំណេញ មូលធន២០ភាគរយនោះទេ ពោលរដ្ឋប្រមូលពន្ធលើម្ចាស់អចលនទ្រព្យ ដែលលក់អចលនទ្រព្យ បានទទួលប្រាក់ចំណេញតែប៉ុណ្ណោះ”។លោកគង់ វិបុលបញ្ជាក់ថា “យើងខ្ញុំ(រដ្ឋ) យកតែ២០ភាគរយ បន្ទាប់ពីការកាត់កង ដែលរដ្ឋអនុញ្ញាតឱ្យកាត់កង៨០ភាគរយហើយ”។

អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ពន្យល់ដូច្នេះថា ច្បាប់ និងបទបញ្ញត្តិបានអនុញ្ញាតថា ឥឡូវលក់១លាន(ដុល្លារ) កាត់កង៨០ម៉ឺន(ដុល្លារ)ចេញ ទុក២០ម៉ឺន(ដុល្លារ)គុណជាភាគរយទៅ វាស្មើនឹង៤ម៉ឺន(ដុល្លារ)។ អ៊ីចឹងលក់(ផ្ទះបាន)១លានដុល្លារ អ៊ីចឹងត្រូវបង់ពន្ធ៤ម៉ឺនដុល្លារ។ ការធ្វើនេះគឺស្លូតបូត ហើយសម្រួលមែនទែន សម្រាប់វិស័យអចលនទ្រព្យ និងបងប្អូនពលរដ្ឋរបស់យើង។លោក គង់ វិបុលបានបញ្ជាក់ថា “ការអនុវត្តពន្ធលើចំណេញមូលធននេះ គឺមិនប៉ះពាល់ដល់វិស័យ អចលនទ្រព្យនៅកម្ពុជានោះទេ”។

លោកបានបន្តថា នេះជាវិធានការមួយ ក្នុងចំណោមវិធានការដទៃទៀត ក្នុងការកៀរគរចំណូលពន្ធចូលរដ្ឋ ឱ្យសម្រេចតាមផែនការ ហើយក៏ជាគោលការណ៍ នៃការពង្រឹងអនុលោមភាព និងភាពស្មើគ្នាក្នុងការបង់ពន្ធ៕

        ដោយៈ គង់ សូរិយា

        ខេត្តកែបៈ ក្រុមហ៊ុនYoungsia Real estateបានបើកដំណើរការអាហារដ្ឋាន ជាមួយម្ហូបបង្កងទឹកសាបយ៉ាងពិសេស នៅក្នុងគំរោងឆ្នេរសមុទ្រកោងកាង ស្ថិតនៅក្នុងសង្កាត់អូរក្រសារ ក្រុងកែប ខេត្តកែប។

លោកCooler Tanអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនYoungsia Real estate​បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹង កាលពីចុងសប្តាហ៍មុនថា ការបើកដំណើរការអាហារដ្ឋានសមុទ្រកោងកាង ដើម្បីផ្តល់ភាពងាយស្រួ​លដល់ម្ចាស់ដីលំហែរ ដែលបានមកលេងកំសាន្ត ក៏ដូចជា អ្នកសាងសង់ផ្ទះលំហែរនៅតំបន់នេះ មានអាហារសម្រាប់ញាំ និងលេងកំសាន្តបានជាមួយកូនៗ ឬមិត្តភ័ក្តិរបស់ពួកគេ។លោកបន្តថា “អាហារដ្ឋាននេះ បានបើកសម្ភោធដាក់ឲ្យដំណើរការនៅថ្ងៃទី១៦ កញ្ញាកន្លងមកនេះ”។ លោកបន្តថា “ភ្ញៀវទេសចរណ៍ អាចជិះអូរប័រ ជិះកាយ៉ាក់ពីគំរោងទៅកាន់ឆ្នេរសមុទ្រខាងក្រៅ ចេញពីគំរោងឆ្នេរសមុទ្រកោងកាង និងអាចត្រលប់មកញាំអាហារដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់នៅក្នុងអាហារដ្ឋានរបស់យើង”។

មុខម្ហូបពិសេសនៅអាហារដ្ឋានឆ្នេរសមុទ្រកោងកាង គឺបង្កងលិឌដៃ ដែលមានរសជាតិពិសេសឆ្ងាញ់រហូតដល់លិឌដៃ មានបង្កបអប់ប័រ បង្កងអប់ទឹកដោះគោ និងមុខម្ហូបដទៃទៀត ពិសេសគ្រឿងសមុទ្រស្រស់ៗ ដែលទើបយកចេញពីទូកនេសាទមកដល់ថ្មីៗ សម្រាប់ធ្វើម្ហូបជូនភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិ អន្តរជាតិ និងអ្នករស់នៅ ឬអ្នកទៅលំហែរ នៅក្នុងគំរោងឆ្នេរសមុទ្រកោងកាង។

លោកCooler Tanបានបន្តថា គំរោងឆ្នេរសមុទ្រកោងកាងបាននិងកំពុងឈានទៅបញ្ចប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋនានា ពិសេសគំរោងនេះមានស្ពានឈើប្រវែង២០០០ម៉ែត្រ សាងសង់កាត់ដើមកោងកាងជាប់នឹងឆ្នេរសមុទ្រដ៏ស្រស់ស្អាត បញ្ចប់ការរៀបចំសួនច្បារ ដាំដើមដូងប្រមាណ​៥០០ដើម និងគំរោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋជាច្រើនទៀត។

លោកបន្តថា រហូតមកទល់ពេលនេះ ការលក់គំរោងនេះបានសម្រេចជិត៧០ភាគរយហើយ ដោយការលក់របស់យើងនៅតែទទួ​ល​បានការគាំទ្រពីអតិថិជន ព្រោះគំរោងរបស់យើងអភិវឌ្ឍន៍ពិតប្រាកដ ធ្វើពិតប្រាកដ និងផ្តល់ជូនអតិថិជន លើសពីអ្វីដែលពួកគាត់ស្រម៉ៃចង់បាន៕    

ដោយៈ ជេស៊ីកា

        ភ្នំពេញៈ របាយការណ៍បានបង្ហាញថា កម្ពុជាមានបំណុលសាធារណៈជាង១០ពាន់លានដុល្លារ ប៉ុន្តែជាចំនួនល្អប្រសើរ និងស្ថិតក្នុងការគ្រប់គ្រងបាន។នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ។

តើធៀបជាមួយផលទុនជាតិសរុប បំណុលកម្ពុជាស្ថិតនៅលេខរៀងណាទីប៉ុន្មាន បើធៀបជាមួយបណ្រាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន?។

យោងតាមរបាយការណ៍​ដដែលបានបង្ហាញថា បំណុល​សរុប​របស់រ​ដ្ឋា​ភិ​បាល​បាន​ព្យាករ​ណ៍ថា នឹង​កើន​ឡើងដល់៣៧,៥​ភាគរយ ធៀបនឹង​ផលិតផល​ ឬផលទុនជាតិសរុបស្រុក​សរុប​ក្នុង​ឆ្នាំ២០២៣ ​ទាប​ជាង​ប្រទេស​ឡាវ ​ដែល​បាន​ព្យាករ​ក្នុង​ចំនួន១២៣​ភាគរយ។ ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា៦១,៣ភាគរយ​ សិង្ហ​បុរី១៣៤,៥ ​ភាគរយ​ ប្រទេសថៃ៦១ភាគរយ​ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី៦៧​ភាគ​​រយ​ ឥណ្ឌូនេស៊ី ៣៩,១​ភាគរយ ប្រទេស​ហ្វីលីពីន៥៦,៧ ភាគរយ ប៉ុន្តែ​ខ្ពស់ជាង​ប្រទេស​វៀតណាម​បន្តិច ដែលមាន៣៦,៣ភាគរយ ខណៈ​ប្រទេស​​ប្រ៊ុយណេ​គ្មាន​បំណុល​សាធារណៈនោះឡើយ។

អ្នកជំនាញ​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​រាជបណ្ឌិត្យ​​សភា​កម្ពុជា លោកបណ្ឌិតហុង វណ្ណៈ បាន​មានប្រសាសន៍ឲ្យដឹង​ថា ឥណទាន​របស់​រដ្ឋាភិបាល គឺ​បាន​ដើរតួនាទី​សំខាន់​ សម្រាប់​ជួយ​ឱ្យ​រដ្ឋា​ភិ​បាល​ នៃ​ប្រទេស​នីមួ​យៗ​យកទៅ​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេសជាតិ ដោយ​គ្រាន់តែ​ឥណទាន​របស់​រដ្ឋា​ភិ​បាល​ប្រទេស​ខ្លះ​តិច និង​ប្រទេស​ខ្លះ​ច្រើន​ប៉ុណ្ណោះ​។

លោក​បន្តថា “ក្នុងនាម​ជា​ប្រទេស​កំពុងអភិវឌ្ឍន៍ កម្ពុជា​តែង​ទទួលបាន​ឥណទាន ​នៅក្នុង​អត្រា​ការ​ប្រាក់​ទាប​ ពី​ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ​អន្តរជាតិ​នានា ព្រមទាំង​ដៃគូ​ផ្សេងៗ​ផងដែរ​”។​លោកបណ្ឌិតហ៊ុង វណ្ណៈបាន​បញ្ជាក់ថា ​ការទទួលបាន​ឥណទាន​ជា​បន្តបន្ទាប់​នេះ គឺ​ដោយ​​សារ​តែ​ប្រទេស​ /​ដៃគូ​ដែល​ផ្ត​ល់ឥណ​​ទាន​ទាំងអស់នោះ មើលឃើញ​ពី​ប្រ​​សិទ្ធ​ភាព​ នៃ​ការប្រើប្រាស់​ឥណទាន​ចំ​គោលដៅ និង​សមត្ថភាព ព្រមទាំង​ភាពច្បាស់លាស់​នៃ​ការសង​ត្រឡប់​​ទៅវិញ​ផងដែរ​។

របាយការណ៍​របស់​មូ​ល​និ​ធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ ​(IMF)​ ដែល​ចេញផ្សាយ​កាលពី​ថ្ងៃទី​១២ ខែមេសា ឆ្នាំ ​២០២៣ បាន​ព្យាករ​ថា បំណុល​ទូទៅ​សរុប​របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ​នឹង​កើន​ដល់៣៧,៥ ​ភាគរយ​នៃ​ផលិតផល​ក្នុងស្រុក​សរុប ​(GDP)​ នៅ​ឆ្នាំ​២០២៣នេះ ដោយ​កើន​ពី៣៦,៥ភាគរយ​ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២២ ដែលជា​អត្រា​មួយ​ទាប​ជាង​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​ជាច្រើន​ទៀត​៕

From Prof.Dr. Sang Won PARK
Founder &Chairman of Korea ASEAN Forum Association

ភ្នំពេញ: ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ តំបន់អាស៊ានបាន និងកំពុងរង់ចាំការបោះជំហានទៅមុខថ្មី ជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់។ ដូច្នេះហើយ ចំណាប់អារម្មណ៍របស់ពិភពលោក នៅក្នុងតំបន់នេះ បានពង្រីកយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយសកម្មភាពវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេសគឺមានភាពសកម្មបំផុត។

បើក្រឡេកមើលចំនួនសរុបនៃលំហូរ FDI នៅទូទាំងពិភពលោក គេបានរកឃើញថា ផលវិបាកនៃជំងឺកូវីដ១៩ បានធ្វើឱ្យលំហូរ FDI សកលធ្លាក់ចុះពី១,៤៧៨ទ្រីលានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ដល់១,២៩៥ពាន់ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០២២។ នេះបើយោងតាមរបាយ​ការណ៍វិនិយោគពិភពលោក ឆ្នាំ២០២៣របស់អង្គការ UNCTAD។ ទោះជាយ៉ាងណាក្តី លំហូរ FDI ចូលទៅកាន់តំបន់អាស៊ានបានកើនឡើងបន្តិចពី២១៣ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ដល់២២៣ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០២២។បើគិតពីចំនួនគម្រោងវិនិយោគ បានកើនឡើង១៣,៩% ពី១៧.៧០១ ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ដល់២០.១៦២ ក្នុងឆ្នាំ២០២២។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចំនួននៃគម្រោងវិនិយោគ ដែលហូរចូលតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បានកើនឡើង៣០,៩% ពី១.០០០ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ដល់១.៣០៩ ក្នុងឆ្នាំ២០២២។

តំបន់អាស៊ានមានចំណែក១៧,២% នៃលំហូរFDIសកលក្នុងឆ្នាំ២០២២ ហើយប្រភពលំហូរFDI កំពូលទាំង១០របស់តំបន់អាស៊ានគឺសហរដ្ឋអាមេរិក សិង្ហបុរី ហុងកុង  ជប៉ុន ចិន និងកូរ៉េខាងត្បូង តាមលំដាប់លំដោយ។លំហូរវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស ពីបណ្តាប្រទេសកំពូលទាំង១០នេះ មានទំហំទឹកប្រាក់សរុបចំនួន១០៣,៦ពាន់លានដុល្លារ ដែលស្មើនឹង៧៥,៤% នៃលំហូរ FDI សរុបរបស់តំបន់អាស៊ាន។ទន្ទឹមនឹងនេះ លំហូរFDIទាំងនេះ កំពុងរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មរបស់អាស៊ាន ហើយឧស្សាហកម្ម ដែលទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើនជាងគេ គឺឧស្សាហកម្មធានារ៉ាប់រងហិរញ្ញវត្ថុ និងឧស្សាហកម្មផលិតកម្ម។

បណ្តាប្រទេសអាស៊ាន មានភាពងាយស្រួល ក្នុងការចូលទៅកាន់ទីផ្សារនៅតំបន់អាស៊ីធំៗ ដូចជា កូរ៉េខាងត្បូង ចិន និងជប៉ុន ហើយតម្លៃនៃការនាំចូលវត្ថុធាតុដើម សម្រាប់ផលិតផលឧស្សាហកម្មត្រូវបានកាត់បន្ថយ ដែលធ្វើឱ្យតំបន់នេះ កាន់តែមានភាពងាយស្រួលក្នុងការបង្កើតខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់។វិស័យផលិតកម្មអាស៊ាន ក៏កំពុងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង នូវខ្សែសង្វាក់តម្លៃទៅកាន់កម្រិតបន្ទាប់ផងដែរ តាមរយៈការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឧស្សាហកម្ម 4.0។

ជាក់ស្តែង ប្រទេសសិង្ហបុរី ម៉ាឡេស៊ី និងវៀតណាម បានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធពង្រាងកម្រិតខ្ពស់បំផុត ក្នុងចំណោមបណ្តាប្រទេសអាស៊ានផ្សេងទៀត។  ជាមួយនឹងផែនទីផ្លូវឧស្សាហកម្មផ្ទាល់ខ្លួន និងផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ បណ្តាប្រទេសទាំងនេះ កំពុងវិនិយោគលើវិស័យនានាដូចជា រោងចក្រឆ្លាតវៃ អ៊ីនធឺណែត វត្ថុ គ្រឿងយន្តទំនើបៗ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រCloud។

ជាឧទាហរណ៍ មនុស្សយន្តជាង៦ពាន់គ្រឿង ត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មរបស់ក្រុមហ៊ុន Samsung នៅទីក្រុង Bac Ninh ប្រទេសវៀតណាម។  លើសពីនេះ ក្រុមហ៊ុន Hyundai Motor Group គ្រោងនឹងដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាAl និង Industrial Internet of Things (JoY) ទៅក្នុងដំណើរការផលិតរថយន្តរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី។

ថ្មីៗនេះ និន្នាការដ៏ធំនៃចលនាមូលធន នៅក្រៅប្រទេសបាននិងកំពុងផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងប្រទេសចិន នេះគឺដោយសារតែការវិនិយោគនៅក្នុងប្រទេសលោកខាងលិច ដូចជា G7 របស់ប្រទេសចិនកំពុងថយចុះ ហើយថ្មីៗនេះ FDI កំពុងហូរចូលទៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងតំបន់អាមេរិកឡាទីន។

ម្យ៉ាងវិញទៀត ការវិនិយោគក្នុងប្រទេស G7 បានឈានដល់ទឹកប្រាក់៨៤ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ដែលស្មើនឹងពាក់កណ្តាលនៃការ  វិនិយោគនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ប៉ុន្តែវាធ្លាក់ចុះយ៉ាងឆាប់រហ័ស មកត្រឹម៧,៥ពាន់លានដុល្លារវិញក្នុងឆ្នាំ២០២២។

ជាក់ស្តែង លំហូរFDI របស់ប្រទេសចិន មានត្រឹមតែ២៧ពាន់លានដុល្លារប៉ុណ្ណោះ ក្នុងឆ្នាំ២០០២ ប៉ុន្តែវាបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងដល់៥៥៩,១ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ក្នុងអំឡុងពេលមានវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោក។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេសរបស់ចិនបានកើនឡើងដល់ ទំហំទឹកប្រាក់១,៩៦១៥ពាន់ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១៦។

ប៉ុន្តែដោយសារតែផលវិបាកនៃកូវីដ និងការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ ទំហំនៃការវិនិយោគផ្ទាល់ពីក្រៅប្រទេសបានថយចុះជាបណ្តោះអាសន្ន មកត្រឹម១៣៦,៩ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ជាពិសេស ស្របពេលដែលគម្រោងគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវ៉ាត់ និងផ្លូវ (BRI) របស់ប្រទេសចិន បានឈានចូលដល់ដំណាក់កាលអនុវត្តនៅឆ្នាំ២០១៩។

ចលនាមូលធននៅក្រៅប្រទេស បានចាប់ផ្តើមកើនឡើងតាមលំដាប់លំដោយ ដោយផ្តើមពីប្រទេសសិង្ហបុរី ឥណ្ឌូនេស៊ី សហព័ន្ធរុស្ស៊ី សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ ម៉ាឡេស៊ី អារ៉ាប់រួម កាហ្សាក់ស្ថានថៃ វៀតណាម និងកម្ពុជា។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ការវិនិយោគនៅក្រៅប្រទេស ដើម្បីធានាបាននូវខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សំខាន់ៗ នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអាមេរិកឡាទីន បានចាប់ផ្តើមកើនឡើងវិញយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ចំណែកការវិនិយោគរបស់ចិន ក្នុងតំបន់អាស៊ានមានសកម្ម​ភាពយ៉ាងខ្លាំង ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ដោយកើនឡើងប្រហែល៦៥% ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ។

ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ២០១១-២០១៥ លំហូរវិនិយោគផ្ទាល់របស់ចិនចូលមកកាន់តំបន់អាស៊ាន មានទំហំទឹកប្រាក់ជាមធ្យមចំនួន៦,៩ពាន់លានដុល្លារ  ហើយចំណែកភាគហ៊ុនរបស់ចិន ក្នុងតំបន់អាស៊ានបានកើនឡើងដល់១១,៥ពាន់លានដុល្លារប្រចាំឆ្នាំ បើគិតចន្លោះពីឆ្នាំ២០១៦ដល់ឆ្នាំ២០២០។

គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២១ ស្ថានភាពលំហូរ FDI របស់ប្រទេសចិននៅតាមបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន ដូចជា នៅសិង្ហបុរីមានចំនួន៨,៤១ពាន់លានដុល្លារ នៅឥណ្ឌូនេស៊ីមានចំនួន៤,៣៧ពាន់លានដុល្លារ នៅវៀតណាម មានចំនួន២,២១ពាន់លានដុល្លារ នៅម៉ាឡេស៊ីមានចំនួន១,៣៤ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ និងនៅ​ឡាវមានចំនួន១,២៨ពាន់​លាន​។

ក្នុង​ចំណោម​ក្រុមហ៊ុន​ពហុជាតិ​កំពូល​ទាំង១០០ (MNEs) ដែល​ប្រតិបត្តិការ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន ក្នុងនោះ ក្រុមហ៊ុនចិន​មាន​ចំនួន​ច្រើន​លើសលប់​រហូតដល់ទៅ៦៥ក្រុមហ៊ុន ខណៈក្រុមហ៊ុនជប៉ុនមានចំនួន២៧។ ក្រុមហ៊ុន​កូរ៉េមានចំនួន៧  និង​ក្រុមហ៊ុន​អូស្ត្រាលីមានចំនួន១។

ដោយឡែកចំពោះប្រទេសចិនវិញ ក្រុមហ៊ុនចំនួន៤៦ ក្នុងចំណោ​ម៦៥ក្រុមហ៊ុននេះ គឺជាក្រុមហ៊ុនគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋ ហើយវិស័យវិនិយោគស្នូលរួមមាន វិស័យអចលនទ្រព្យ សេវាកម្មអាជីវកម្ម និងសំណង់។ជាការពិត ប្រមាណ២២% នៃ​កិច្ច​សន្យា​ទាក់​ទាញ​ការ​វិនិយោគ​បរទេស​ នៅ​តំបន់អាស៊ាន​នៅចន្លោះ​ឆ្នាំ២០១៧ និង​ឆ្នាំ ២០១៩ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន ជា​ពិសេស​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ ក្រុមហ៊ុនចម្រុះជាតិសាសន៍របស់ចិន មានភាពលេចធ្លោយ៉ាងខ្លាំង ហើយក្រុមហ៊ុនទាំងនេះ បានប្រមូលផ្តុំគ្នាវិនិយោគនៅក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូន ថាមពល និងទូរគមនាគមន៍។  កិច្ចសន្យាវិនិយោគទាំងនេះភាគច្រើន ទាក់ទងនឹងអាជីវកម្មផ្លូវមួយខ្សែក្រវ៉ាត់មួយ (BRI)។

នៅក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូន ក្រុមហ៊ុនចិនChina Railway Group Consortium កំពុងវិនិយោគ៦ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងគម្រោងសាងសង់ផ្លូវដែកចិន-ឡាវ ហើយក្រុមហ៊ុនដូចគ្នានេះ ក៏កំពុងដាក់ទុនវិនិយោគ៦ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងគម្រោងសាងសង់ផ្លូវរថភ្លើងល្បឿនលឿនហ្សាការតា-បានឌុង របស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីផងដែរ។

នៅក្នុងវិស័យស្លរដែក ក្រុមហ៊ុនឧស្សាហកម្ម Jiangsu Delong Nickel របស់ប្រទេសចិន និងក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗទៀត បានបណ្តាក់ទុនចំនួន១០,៥ពាន់លានដុល្លារ ទៅក្នុងគម្រោងរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ដើម្បីសាងសង់រោងចក្រចម្រាញ់ដែកអ៊ីណុក។

លើសពីនេះទៀត នៅក្នុងវិស័យថាមពលកកើតឡើងវិញ ក្រុមហ៊ុនChina National Machine Industry និងក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀតកំពុងដាក់ទុនវិនិយោគ៣៩០លានដុល្លារ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយក្រុមហ៊ុន China Tian Ying កំពុងដាក់ទុនវិនិយោគ១៩០លានដុល្លារនៅប្រទេសវៀតណាម។

ក្រុមហ៊ុនពហុជាតិរបស់ប្រទេសចិន កំពុងវិនិយោគយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងឧស្សាហកម្មជាច្រើន រាប់ចាប់តាំងពីវិស័យអចលនទ្រព្យ និងការផលិត រហូតដល់វិស័យសេវាកម្ម ដូចជា ហិរញ្ញវត្ថុ ពាណិជ្ជកម្មលក់ដុំ និងលក់រាយ ពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក និងសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩ ក្រុមហ៊ុនចិនចំនួន៥.៦០០ក្រុមហ៊ុន បាននិងកំពុងអនុវត្តគម្រោងប្រភេទ projet លំដាប់អន្តរជាតិផ្សេងៗនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន។

ទំហំនៃគម្រោងកិច្ចសន្យាអន្តរជាតិរបស់ចិន នៅជុំវិញពិភពលោកបានកើនឡើង៧៧,៧% ពីអត្រាជាមធ្យមប្រចាំឆ្នាំចំនួន១៤៤ពាន់លានដុល្លារ នៅចន្លោះឆ្នាំ២០១០ និងឆ្នាំ២០១២ ដល់អត្រាជាមធ្យមប្រចាំឆ្នាំ ចំនួន២៥៦ពាន់លានដុល្លារ នៅចន្លោះឆ្នាំ២០១៧ និងឆ្នាំ២០១៩។

ក្នុងចំណោមគម្រោងទាំងនោះ ការបញ្ចូលគម្រោងទៅក្នុងតំបន់អាស៊ានបានកើនឡើង១៤៧% ពីអត្រាជាមធ្យម២៣ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំនៅចន្លោះ ឆ្នាំ២០១០ និងឆ្នាំ២០១២ ដល់អត្រាជាមធ្យម៥៥៧ពាន់លានក្នុងមួយឆ្នាំ នៅចន្លោះឆ្នាំ២០១៧ និងឆ្នាំ២០១៩ ដែលនេះសបង្ហាញឱ្យឃើញថា គម្រោងប្រភេទ Projet របស់ចិនបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង នៅក្នុងតំបន់អាស៊ានជាងបណ្តាតំបន់ផ្សេងទៀត។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមហ៊ុនពហុជាតិរបស់ចិនភាគច្រើនកំពុងបោះទុនវិនិយោគ លើគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសំណង់នៅតំបន់អាស៊ានដោយមិនមានសមធម៌។

ថ្មីៗនេះ សេដ្ឋកិច្ចចិនបានធ្លាក់ចូលវិបត្តិបរិត្តផរណា គួបផ្សំដោ​យការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃទំនិញ និងការធ្លាក់ចុះនៃផលិតកម្ម ឧស្សាហកម្ម ហើយសន្ទស្សន៍តម្លៃអ្នកប្រើប្រាស់ និងសន្ទស្សន៍តម្លៃអ្នកផលិត បានបង្ហាញសញ្ញាអវិជ្ជមាន ដោយសារតែការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក ការវិនិយោគ និងការនាំចេញបានដាំក្បាលចុះ។

លើសពីនេះទៀត ភាពយ៉ាប់យ៉ឺននៃទំនាក់ទំនង រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន កំពុងបន្ថែមការលំបាក ដល់ការផ្គត់ផ្គង់សម្រាប់ផ្នែកសំខាន់ៗ និងវត្ថុធាតុដើម ដែលនេះជាកត្តាហានិភ័យរបស់ប្រទេសចិន ហើយវាកាន់តែអាចជះផលប៉ះពាល់ ដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។

ក្នុង​ពេល​ដំណាលគ្នា ក្រុមហ៊ុនJungneung Trust ដែលជាក្រុម​ហ៊ុ​នគ្រប់គ្រងឯកជន ដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសចិន និងក្រុមហ៊ុន Biguyuan ដែលជាក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រព្យធំជាងគេទី៥ របស់ប្រទេសចិន កំពុងស្ថិតក្នុងវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារតែការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃអចលនទ្រព្យ ដែលបានក្លាយទៅជានិន្នាការពិភពលោក ចាប់តាំងពីផ្ទុះជំងឺកូវីដ-១៩។ ជាការពិត វិស័យអចលនទ្រព្យ ដែលជាសរស្តម្ភមួយក្នុងចំណោ​មសសរស្តម្ភសំខាន់ៗ ដែលធ្លាប់បានជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចចិនកំពុងស្ថិតក្នុងវិបត្តិ។

ប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យ របស់ប្រទេសចិនបែបនេះ ផលប៉ះពាល់ទៅលើសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន ក៏ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងមានទ្រង់ទ្រា​យធំផងដែរ។  ជា​ដំបូងបង្អស់ ឥទ្ធិពលនៃការផ្អាកលំហូរមូលធនរបស់ប្រទេសចិន ចូលទៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន ក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយអាចត្រូវបានគេរំពឹងទុករួចជាស្រេច។

បន្ថែមពីលើ ការបញ្ចូលមូលនិធិ ទៅក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យនៅតំបន់អាស៊ាន ការបញ្ចូលមូលនិធិទៅក្នុងវិស័យផ្សេងទៀត ដូចជា ឧស្សា​ហកម្មផលិតកម្ម និងហិរញ្ញវត្ថុ ក៏ត្រូវបានគេរំពឹងថា នឹងធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកផងដែរ។ក្រុមអ្នកវិភាគលើកឡើងថា ការធ្លាក់ចុះនៃសេដ្ឋកិច្ចចិននាពេលថ្មីៗនេះ នឹងជះផលប៉ះពាល់ដល់ការធ្លាក់ចុះ នៃចំនួនទុនបម្រុងរូបិយប័ណ្ណបរទេស និងការដាំក្បាលចុះនៃអត្រាប្តូរប្រាក់។

ក្នុង​ចំណោម​បញ្ហាទាំងនោះ វា​នឹង​ជះផលប៉ះពាល់​ថែមទៀតដល់​គម្រោង FDI នៅ​តំបន់អាស៊ានផងដែរ។ លើសពីនេះ ទីផ្សារនាំចេញរបស់បណ្តាប្រទេសអាស៊ាន ត្រូវបានគេរំពឹងថា នឹងទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីសេដ្ឋកិច្ចចិន ដែលកំពុងធ្លាក់ចុះ ហើយនេះ​ក៏​ព្រោះ​តែ​បណ្តាប្រទេស​អាស៊ាន ​ពឹង​ផ្អែក​យ៉ាង​ខ្លាំង​លើ​ប្រទេស​ចិន​ មិន​ត្រឹម​តែ​សម្រាប់​មូលធន​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ក៏​សម្រាប់​លំហូរ​នាំចេញផលិត​ផល​ផងដែរ៕