ក្រុមមន្រ្តីនិងពាណិជ្ជករលើកឡើងពីបញ្ហាលក់កសិផលនិងការ រារាំងលំហូរពាណិជ្ជកម្មរបស់វៀតណាម

ដោយៈ គង់ សូរិយា

ភ្នំពេញៈ ការមិនអាចទាញយកតម្លៃបន្ថែមពីកសិផល នាំឲ្យកម្ពុជាខាតបង់មួយចំនែក ប៉ុន្តែការធ្វើឲ្យនិតិវិធីស្មុគ្រស្មាញ ក្នុងការនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសទី៣របស់កម្ពុជា ពីសំណាក់ប្រទេសវៀតណាមបាននិងកំពុងក្លាយជាចំណោទធំមួយ។

អ្នក​នាំពា​ក្យ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជ​កម្ម ​លោក​ប៉ែន សុ​វិជាតិ បាន​ទទួល​ស្គាល់​ថា បច្ចុ​ប្បន្ននេះ​ក​ម្ពុជា​នាំចេ​ញ​កសិ​ផល​ច្រើន ​ទៅ​កាន់​ទីផ្សារ​វៀត​ណាម ​ដូចជា ​គ្រាប់​ស្វាយ​ចន្ទី ​ស្រូវ ​អង្ករ ​និង​ដំឡូង​មី​ជា​ដើម ​តែ​បែប​នេះ ​ក៏មិន​មែន​មាន​ន័យ​កម្ពុជា ​បាន​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ទីផ្សារ​វៀត​ណាម​ទាំង​ស្រុង​ដែរ​។​លោកបញ្ជាក់ថា “ថ្វីដ្បិត​តែ​​បច្ចុប្ប​ន្ននេះ​ យើង​បាន​នាំចេ​ញ​ច្រើន​ទៅ​កាន់​ទីផ្សារ​វៀតណា​ម​ក៏ពិ​ត​មែន ប៉ុន្តែ​ក៏មិន​មែន​បាន​ន័យ​ថា ​យើង​មិន​មាន​ទីផ្សារ​ផ្សេង​ទៀត​ក្រៅពី​វៀត​ណាម​ដែ​រ​”។លោកបន្តថា “​យើង​ក៏មាន​លក់​ទៅកា​ន់​ទីផ្សារ​ចិន ​ទីផ្សារ​អាស៊ា​ន​ទីផ្សារ​ នៅក្នុ​ង​ប្រទេស​អា​សិប​(RCEP) និង​ទីផ្សារ​អឺរ៉ុប​ទៅតា​ម​តម្រូវ​ការ ​នៃ​ផលិត​ផល​ផ្សេងៗ​ដែរ​”។​

លោកប​ន្តថា ចំពោះ​ប្រទេសជិ​តខាង​​គ្នា ដូ​ចជា ​វៀត​ណាម និង​ថៃ យើង​មិនអា​ច​កាត់ផ្តា​ច់​ទំនាក់​ទំនង​ទីផ្សារ ​ជា​ប្រពៃណី​ដែ​ល​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ នៃ​ប្រទេស​ជិត​ខាង​នៅតាម​តំបន់​ព្រំដែន​ ធ្វើ​កិច្ច​ការ​នេះ​ជា​មួយ​គ្នា​ទេ​ ។​ ដូច​នេះ​សូម​យល់​ឱ្យ​ច្បាស់ ​ពី​ភាព​ពឹង​ផ្អែក​ទាំង​ស្រុងឬ​ក៏​ភាព​ ដែល​មិនអា​ច​កាត់ផ្តា​ច់​បាន ​ពីចំណងទា​ក់​ទង​ដែ​ល​ធ្វើឡើង​​ក្រោមរូ​បភាព​ពាណិ​ជ្ជក​ម្ម ​ឆ្លង​កាត់​ព្រំដែន​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​សង​ខាង​។​

ជាមួយគ្នានេះ អ្នកឧកញ៉ាលឹម ហេង ​អនុ​ប្រធាន​សភាពាណិ​ជ្ជ​កម្ម​កម្ពុជា ​បាន​បង្ហាញ​ការ​យល់​ឃើញ​រប​ស់លោក​ថា វា​ជា​ការពិ​តដែល​ទី​ផ្សារ​ នៃ​ការ​នាំ​ចេញ​ និង​​នាំចូ​ល​ទំនិញ​ រវាង​ប្រទេសជិ​តខា​ង​តែងមា​ន​ទាំង​ភាព​វិជ្ជ​មាន ​និង​អវិជ្ជ​មាន​ទៅវិ​ញទៅ​មក ដែ​លនាំឱ្យ​​កើត​មាន​អរិភា​ព​នឹង​គ្នា ឬ​ការ​អាក់​អន់​ចិត្ត​នឹង​គ្នា ប៉ុ​ន្តែ​ការ​ធ្វើ​ពាណិជ្ជក​ម្ម​រវាង​កម្ពុជា ​ជា​មួយ​វៀតណា​ម ហា​ក់​មាន​សម្ទុះ​ជាង​ជាមួយប្រទេសថៃ ដោយ​សារ​វៀត​ណាម​ មាន​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ពាណិជ្ជ​កម្ម​​ឆ្លង​ដែន​ជា​មួយ​កម្ពុជាខណៈ​ថៃ​មិន​ទាន់​មាន​នៅឡើ​យ​។​លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា “​ខ្ញុំ​ថាបើ​​យើង​មាន​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ពាណិជ្ជក​ម្ម​ឆ្លងដែ​ន​ ជាមួ​យ​ថៃ​មួយទៀ​តជាការ​ល្អ​ ដើម្បី​ជៀសវាង​ការ​បិទ​ព្រំដែន​ឯក​តោភា​គី ដែ​ល​ធ្វើ​ឱ្យប៉ះ​ពាល់​ដល់​ចរន្ត​សេដ្ឋ​កិច្ច​ប្រទេស​ទាំងពីរ”​។លោកបន្ថែមថា “ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​យល់​ថា គួ​រតែ​បង្កើត​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​ជា​មួយ​ថៃ​ទៀត​កាន់​តែ​ល្អ ​ដើម្បី​ចៀស​វាង​ផល​អវិជ្ជ​មាន​ណា​មួយ​ដែល​កើត​ឡើង​ជាយ​ថាហេ​តុ​​”។​

ទោះ​ជា​យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ​ ក្នុងនាម​វិស័យ​ឯកជន ​អ្នកឧកញ៉ា​លឹម ហេ​ង មិន​ចង់​ឱ្យមា​ន​ការ​នាំចេ​ញ​ផលិត​ផល​កសិកម្ម ​ដែល​ជា​វត្ថុ​ធាតុ​ដើម​ច្រើន​ជាង​កសិផល ​ដែល​មាន​ការ​កែច្នៃ​​រួច​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​លោក​ថារា​ជរដ្ឋាភិ​បាល ​គួរ​មាន​ការ​លើក​ចិត្ត​បន្ថែម ​ចំពោះ​ការវិនិយោ​គ​លើ​ការ​កែច្នៃ​ផលិត​ផល​កសិ​កម្ម​នៅ​ក្នុង​ស្រុក តា​មរ​យៈ​ការប​ង្កើត​គោល​នយោ​បា​យ​ សម្រាប់​ផលិត​ផល​កសិកម្ម​ផ្សេង​ទៀត ដូ​ច​គោលន​យោបាយ​​ស្វាយ​ចន្ទី​ដែរ ​ដោយ​ការ​បើក​ច្រក​ទីផ្សារ​ថ្មីៗ រួមទាំ​ង​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ផ្នែក​ពន្ធដា​រ​ផង​ ទើប​អាច​ទាក់​ទាញ​អ្នក​វិ​និយោគ មកពី​ក្រៅប្រ​ទេស​បាន​និ ងជំរុញ​ឱ្យ​អ្នក​វិនិយោ​គ​ក្នុង​ស្រុក ​ចាប់​អារ​ម្មណ៍​លើ​ការ​បណ្តាក់ទុ​ន​លើ​ការកែច្នៃ​នៅក្នុង​​ស្រុក​នេះ​។​

ជាមួយគ្នានេះ ​លោកស៊ិ​ន ច​ន្ធី ប្រធាន​សមាគ​ម​ភ័ស្តុ​ភារ​កម្ម​ក​ម្ពុជាបាន​ប្រាប់​ឱ្យដឹ​ង​ថា ថ្វីដ្បិ​ត​តែ​កម្ពុជា ​និង​វៀ​តណាម​មាន​ទំនាក់​ទំន​ង​ជាមួ​យគ្នា ​​ក្នុង​រ​យៈពេល​ប្រមាណ​៥០​ឆ្នាំ ក្នុងកា​រ​ដឹ​កជញ្ជូន​​ពី​កំព​ង់ផែ​ភ្នំពេញ ​ទៅកា​ន់​ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម​យ៉ាងណា​ក្តី​ តែម​កទល់​ពេល​នេះ ​នៅតែមា​ន​បញ្ហា​លំបា​ក​ច្រើន​ ដោយ​សារ​វៀត​ណាម​ហាក់​បង្ក​ការ​លំបា​ក​ច្រើន​ដល់​កម្ពុជា ​នៅ​ពេល​ដែល​កម្ពុជា​ ដឹក​ទំនិញ​ឆ្លងកា​ត់​វៀត​ណាម ទៅ​កាន់​ទីផ្សារ​ផ្សេងទៀ​ត​ដូចជា​ចិន​ជាដើ​ម​។​លោក​បានបញ្ជាក់ថា “ការ​លំបាក​​នោះ​គឺ​នៅ​ត្រង់​ថា គេ​មាន​បែប​បទ​សាំញ៉ាំ​​ច្រើន ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​លំបាក​ រហូ​តដល់​ពេល​ខ្លះ​​យើង​ត្រូវ​ការ​ការ​អន្តរា​គមន៍​ពី​រាជ​រដ្ឋាភិ​បាល ​ហើយ​គេ​នៅ​ធ្វើឱ្យ​រដ្ឋាភិបា​ល​យើង​លំបាក​ទៀត​”។លោកបន្តថា “​ការ​លំបាក​បែប​នេះ​ហើយ ​ទើប​វិនិយោគិ​ន​យើង ​ដែល​គាត់​មិន​ចង់​មាន​ភាព​ស្មុគ​ស្មាញ​ច្រើន ​សម្រេច​លក់​ឱ្យទៅ​វៀត​ណាម​តែ​ម្តង​”។

​ចំពោះ​ការ​លំបា​ក​របស់​អ្នក​វិនិយោគ ក្នុ​ងការ​នាំ​ចេញ​កសិផ​ល​ឆ្លង​កាត់​ប្រទេ​ស​វៀត​ណាម ​ឆ្ពោះទៅ​កាន់​ប្រទេស​ចិន​ ​លោកគង់ ​​វិមាន ​អ្នក​នាំពា​ក្យ​ក្រសួង​សាធា​រ​ណកា​រ​ និង​ដឹក​ជញ្ជូន​ ក៏​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ដែរ​ថា វា​ពិតជា​មាន​ការ​លំបាក​ច្រើន​មែន ​បើ​យោងទៅ​តា​ម​ការ​លើក​ឡើង​របស់​អ្នក​វិ​និយោគ​មួយ​ចំនួ​ន ដែល​ធ្លាប់បាន​ស្នើសុំ​ទៅ​កាន់​ក្រសួង​នេះ​ ឱ្យមាន​ការ​ជួយ​សម្រួល​នាពេ​ល​កន្លង​មក​។​ លោក​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា បច្ចុ​ប្បន្នក្រសួង​កំពុង​សម្រប​សម្រួល​ដោយ​រំពឹង​ជោគជ័​យ ដើ​ម្បី​ធានា​ឱ្យ​អ្នកវិ​និយោគ​ អាច​​ដឹក​ជញ្ជូន​កសិផល​ពី​កម្ពុជា ​តាម​មធ្យោ​បាយ​ផ្លូវ​គោក ​ដោយ​ឆ្លងកាត់​​ឡាវ​ឆ្ពោះ​ត្រង់​ទៅកាន់​ទីផ្សារ​ចិន​”។លោកបន្តថា “ផ្លូវ​ពាណិជ្ជក​ម្ម​ថ្មី​នេះ ត្រូវ​ចេញ​ពី​ភ្នំពេញ ដោយ​ឆ្លងកា​ត់​ខេត្ត​កំព​ង់ចាម​ ត្បូង​ឃ្មុំ​ ក្រចេះ​ និង​ខេត្ត​ស្ទឹង​ត្រែង​ ទៅកា​ន់​ប្រទេស​ឡាវ ​ហើយ​ដឹក​ជញ្ជូន​បន្ត​ពី​ឡាវ ​តាម​រយៈ​រថ​ភ្លើង​ល្បឿន​លឿនទៅ​កាន់​ប្រទេស​ចិន​តែម្ដ​ង​”។​លោក​គង់ ​វិមាន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​ខាង​ក្រុម​ហ៊ុន​ទាំង​នោះបា​ន​លើក​ឡើង​ថា ​ការដឹក​ជញ្ជូន​ទំនិញ​ឆ្លង​កាត់​ប្រទេសថៃ ​និង​វៀត​ណាម​ចំណាយ​​ច្រើន ​និង​ជួប​ការ​លំ​បាក​ក៏​ច្រើន ​ពិសេស​​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​បែប​បទ​នានា ​ប៉ុន្តែ​បើ​ដឹក​កាត់​តាម​ឡាវ​វិញ ​ថ្វីដ្បិ​តតែ​ចម្ងាយ​ផ្លូវ​ឆ្ងាយ​ជាង​បន្តិច​មែន​ តែ​ការចំ​ណាយ​ថ្លៃ​ដឹកជញ្ជូន ​និង​ការ​បំពេញ​បែប​បទ​នានា​មាន​ភាព​ងាយ​ស្រួ​ល​ជាង​ ទើប​ក្រុមហ៊ុ​ន​ទាំង​នេះ ​សម្រេច​ស្នើ​សុំ​មក​ក្រសួង​ជួយ​សម្រួល​លើ​ការងា​រ​នេះ​។​

អ្នកវិភា​គ និង​ជា​អ្នកជំនាញ​​សេដ្ឋកិ​ច្ច ​នៃ​រាជប​ណ្ឌិត្យ​សភា​កម្ពុ​ជា​ ​លោក​គី សេរី​វឌ្ឍន៍បា​នថ្លែង​ថា ចំពោះ​ទីផ្សារ​​វៀត​ណាម​នេះ​ ជាទី​ផ្សារ​ល្អ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ខ្លី ​សម្រាប់​កម្ពុជាតែ​​វា​ នឹង​ក្លាយ​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម​សម្រាប់​រយៈ​ពេល​វែង​។​លោកបញ្ជាក់ថា “ទីផ្សារ​ល្អ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ខ្លី​មានន័​យថា​ នៅពេលដែ​ល​កសិករ​យើង មិ​ន​ទាន់មា​ន​លទ្ធ​ភាព​កែច្នៃ​​ទេ វៀត​ណាម​ជាទី​ផ្សារ​មួយ ​ដែល​អាច​ជួយ​ស្រូប​យ​កកសិផ​ល​យើង ​ដែល​ផលិត​លើស​តម្រូវការ ​​ប៉ុន្តែ​វា​មាន​បញ្ហា​ប្រឈម ​សម្រាប់​រយៈ​ពេល​វែងមា​ន​ន័យថា ​នៅពេ​ល​លក់​ឱ្យ​វៀត​ណាម​ងាយ​ស្រួលហើយ​ វៀតណា​ម​មក​ទិញ​ងាយ​ស្រួល​ដែរ ​ដូច​នេះធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​វិនិ​យោគ​ក្នុង​ស្រុក​ពិបាក​ ក្នុងកា​រ​ប្រជែង​ជាមួ​យ​ឈ្មួញ​វៀតណា​ម​ទៅវិ​ញ​”។​

លោកគី សិរីវឌ្ឍន៍បានពន្យល់ថា ​ផលលំបាកនោះ គឺទី១ ​បើ​យើង​កែច្នៃយើ​ង​មាន​ថ្លៃដើម​ខ្ពស់ ជា​ង​វៀត​ណាម​ ដូចនេះ​អ្នកវិ​និយោ​គ​ក្នុង​ស្រុក ​ត្រូវតែ​ទិញ​យ៉ាង​ណា​ឱ្យបាន​តម្លៃ​ទាប ​ជាង​ឈ្មួញ​វៀត​ណាម​ទើប​ចំណេញ​។ ទី​២ វៀតណាម​ អាច​ចូលម​ក​ទិញ​កសិផ​ល​យើង​ដោយ​ឱ្យ​ថ្លៃ​ខ្ពស់ ជា​ង​ឈ្មួញ​ក្នុង​ស្រុក​បន្តិច​ ហើយ​គេ​អាច​កែច្នៃ​លក់​ក្នុង​តម្លៃ​ទាប​ជាង​យើង​បាន ​ក៏​នៅតែ​ចំណេញ ​ព្រោះ​ថ្លៃដើ​ម​ផលិត​គេ​ទាប​ជាង​យើង​។​លោកបញ្ជាក់ថា កត្តា​នេះហើ​យ​ដែល​វា​រារាំង​ ដល់​ការរី​កលូ​តលាស់​ ឧស្សាហ​កម្ម​កែ​ច្នៃ​នៅក្នុ​ង​ស្រុក​យើង​។​ ដូច​នេះ​រដ្ឋាភិ​បាល​ត្រូវ​រិះរក​វិធានកា​រ ត្រូ​វធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ការ​ពារ​លំហូរ​កសិផ​ល​ចេញ និ​ង​លើក​កម្ពស់​ការ​កែច្នៃ​​ នៅក្នុង​​ស្រុក​បន្ថែម​ទៀត​​។


ទោះ​បីជា​​លោកគី សេរី​វឌ្ឍន៍ លើ​កទឹក​ចិត្ត ​និង​គាំទ្រ​ឱ្យ​មាន​ការកែ​ច្នៃ​​ក្នុងស្រុ​ក​ក៏ពិ​តមែ​ន ប៉ុន្តែ​លោក​ចង់​ឱ្យមា​ន​ភាគី​ពាក់​ព័ន្ធ ​ពិនិត្យនិង​សិក្សា​ឱ្យ​បាន​ច្បាស់​ ពី​ការ​ប្រកួត​ប្រ​ជែងមា​នន័យ​ថា នៅពេ​លដែ​ល​ បើក​រោង​ចក្រ​កែច្នៃ​កសិផ​ល​នោះ​ កម្ពុជា​នឹង​ក្លាយ​ជា​ដៃគូ​ប្រកួត​ប្រជែ​ង​ជា​មួយ​វៀ​តណាម​​។​

លោកបញ្ជាក់ថា “ដើម្បី​អាច​ប្រកួត​ប្រជែង ​​ជាមួ​យ​គេ​បានល្គឹកណា ​​ដែល​ការចំណា​យ​ថ្លៃដើម​​របស់​យើង​ទាប ​ដែ​លមាន​កត្តា​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា​តម្លៃ​អគ្គិ​សនី​ បច្ចេក​វិទ្យា​ ​ប្រាក់​ឈ្នួល​ពលក​ម្ម​អប្បបរ​មា​របស់​កម្មករ​ ​ជី​ ថ្នាំ​កសិក​ម្ម​ និង​ថ្លៃ​ដឹក​ជញ្ជូន​ជា​ដើម​​។​

រីឯ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងពា​ណិជ្ជក​ម្មលោក​ប៉ែន សុ​វិជាតិបានមានប្រសាសន៍ថា ​កន្លង​មក​វៀត​ណាមទិ​ញ​ទំនិញ​ពី​កម្ពុជា ដើ​ម្បី​យកទៅ​កែច្នៃ​បន្ថែម​ទៀត ​ហើយ​យក​ទៅល​ក់​នៅ​ទីផ្សារ​ធំៗ ​ហើយក៏​មិ​នមែន​មាន​ន័យ​ថា​យើង​(​កម្ពុជា​) នៅតែ​បន្ត​មិន​កែច្នៃ​ហើយ​ លក់​ឱ្យ​វៀត​ណាម​នោះ​ដែរ ​យើង​ក៏​ប្រឹងប្រែ​ង​ធ្វើការ​កែច្នៃ​បន្ថែម​ទៀត ដូច​ជា ស្វាយច​ន្ទីដំឡូង​​មីនិង​កសិ​ផល​មួយចំ​នួ​នទៀត​​ដែរ​។​

លោក​បញ្ជាក់ថា “​យើង​ក៏​នឹង​ខិតខំ​ពង្រឹង និ​ង​ពង្រីក​ទីផ្សារ​ផ្សេងៗ​ទៀត ​នៅក្នុង​តំបន់ និ​ង​លើ​ពិភព​លោក​ផង​ដែរ ​មិន​មែន​មាន​ន័យ​ថាយើង​ពឹង​តែ​ទីផ្សារ​ប្រទេស​ជិត​ខាង​នោះ​ទេ​”។

ទោះជា​យ៉ាង​ណាក៏ដោ​យ​លោ​ក ប៉ែន​ សុ​វិជាតិ មិន​ចង់ឱ្យ​ម្ចាស់​ហ​គ្រាស ឬ​ម្ចាស់​អាជីវកម្ម​ ​ពឹងផ្អែក​ទាំងស្រុង​លើ​អ្វី ​ដែលជា​​ជំនួយ​របស់​រដ្ឋាភិ​បាល​ទេ តែ​ក៏​មិន​មែ​ន​មានន័​យ​ថា រាជ​រដ្ឋា​ភិបា​ល​មិន​បាន​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​លើ​កសិករឬ​​ផលិតក​រ​ដែ​​រ។​

ជារួ​មមា​ន​វិធាន​ការ​ផ្សេងៗ ​ដែល​រាជ​រដ្ឋាភិ​​បាល​បាន​ខិតខំ​ប្រឹង​ប្រែង​អនុវត្តន៍​ រួមទាំង​កិច្ច​សម្រួល​ពាណិជ្ជក​ម្ម​ ដែល​ក្រសួងពា​ណិជ្ជ​កម្ម​​បា​នធ្វើ ​​ក៏មាន​ការ​គិតគូ​រ​ពី​ការ​បញ្ចេញ​ទុន តា​មរ​យៈ​ធនា​គារ​អ​ភិវឌ្ឍ​ន៍ជនប​ទ និង​កសិកម្ម​និង​ធនាគារ​SME ជាដើម​ដែរ​។​កិច្ច​សម្រួល​ផ្សេងៗ​ទៀត​ ដែល​ស្ថាប័​ន​ពាក់​ព័ន្ធ ​បានធ្វើ​រួ​មទាំង​ការ​បញ្ចុះ​ថ្លៃ​អគ្គិ​សនី​ផង​ដែរ​។​

លោក​បាន​បន្ត​ថា​ “នៅក្នុង​ការធ្វើ​កសិកម្ម ​ជា​លក្ខណៈ​គ្រួសារ​ឱ្យទៅ​ជា​ក​សិ​-​ពាណិជ្ជក​ម្ម ​ដែល​តម្រូវ​មានការ​ធ្វើ​លក្ខណៈ​ទ្រង់ទ្រា​យ​ធំ ត្រូវ​មាន​ការ​ពិនិ​ត្យ​តម្រូវ​ការ​ទីផ្សារ​ឱ្យបាន​ច្បាស់​លាស់​ និង​ត្រូវមា​ន​ការចុះ​អ​នុវត្តន៍​ដោយ​ផ្ទា​ល់ ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ការ​ចំណាយ ជាពិ​សេ​ស​លើ​បញ្ហា​ជី និង​កម្លាំង​ពល​កម្ម​។​

លោក​ប៉ែន សុ​វិជាតិ​បាន​ថ្លែងថា​  “​គេ​មិន​អាច​ធ្វើ​កសិកម្ម ដោ​យ​មិន​ប្រឡាក់​ដី គេ​មិន​អាច​ធ្វើ​កសិកម្ម ​ដោយ​មិន​ធ្វើការ​លះ​បង់​ពេល​វេលា ​គេ​​មិន​អាច​ធ្វើ​កសិកម្ម ​ដោយ​គ្មាន​ការថែរ​ក្សា​កសិផ​ល​គត់​មត់​នោះទេ។​នេះ​ជា​អ្វីដែល​អ្នក​ធ្វើ​កសិក​ម្ម​ត្រូវ​ចងចាំ​៕
​

 

លោកបណ្ឌិតហ៊ុន ម៉ាណែតៈគុណភាពធនធានមនុស្សនឹងនៅតែជាអាទិភាពចំបងក្នុងនិតិកាលទី៧

        ដោយៈ ជេស៊ីកា

        ភ្នំពេញៈ លោកបណ្ឌិតម៉ា ណែត នៅព្រឹកថ្ងៃទី៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣នេះ តាមរយៈ Facebook និង Telegram ផ្លូវការ បានបង្ហោះនូវវិដេអូខ្លីមួយ ដោយលើកឡើងថា សមិទ្ធផលធំបំផុតរបស់ប្រទេសជាតិយើង គឺធនធានមនុស្ស។

លោកបញ្ជាក់ថា “ដូច្នេះការវិនិយោគ ដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំនៅកម្ពុជា នឹងនៅបន្តជាអាទិភាពចម្បង របស់រាជរដ្ឋាភិបាលនីតិកាលទី៧ នៃរដ្ឋសភា”។

លោកបណ្ឌិតហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់ថា “ការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស ជាសមិទ្ធផលដើម្បីចែករំលែក ក្នុងប្រទេសរបស់យើង ដែលខ្ញុំថាជាសមិទ្ធផលធំសំខាន់បំផុត គឺធនធានមនុស្សដែលមានសមត្ថភាព មានគុណធម៌ សីលធម៌ សម្រាប់ពង្រឹងប្រទេសជាតិយើង”។

លោកបន្តថា និស្សិតដែលបញ្ចប់ការសិក្សា ប្រៀបដូចជាសសរសម្រាប់ប្រទេសជាតិ ហើយប្រទេសជាតិត្រូវកាសសរ ដែលរឹងមាំ ទាំងសុខភាព សមត្ថភាព និងចំណេះដឹង ហើយសសរដែលបណ្តុះបណ្តាលជំនាន់ក្រោយៗ កាន់តែរឹងមាំថែមទៀត ដើមទ្រនូវប្រទេសរបស់យើងឱ្យកាន់តែរឹងមាំ។

រាជរដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញ នូវយុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណចំនួន៤ ដំណាក់កាលរួចមកហើយ។ នៅក្នុងគ្រប់ដំណាក់កាលនីមួយៗ រាជរដ្ឋាភិបាល តែងកំណត់យកការអំប់រំធនធានមនុស្ស ជាវិស័យអាទិភា​ពបំផុតមួយ ដោយផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ លើការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស ការបង្កើតការងារ និងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ៕

 

តើAIដើរតួនាទីជំនួសមនុស្សបែបណាក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យ និងស្ថាបត្យកម្ម

ដោយៈ ជេស៊ីកា
 ភ្នំពេញៈប្រាជ្ញាសិប្បនិម្មិត ឬArtificial Intelligence គឺសំដៅទៅលើប្រាជ្ញារបស់ម៉ាស៊ីន ឬកុំព្យូទ័រ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ដោយយកត្រាប់តាមប្រាជ្ញារបស់មនុស្ស។

វាជាProgram ឬSystemមួយ ដែលមានសមត្ថភាពធ្វើឲ្យម៉ា​ស៊ីនមានរបៀបគិតបានដូចមនុស្ស ដើ​ម្បីឲ្យវាអាចធ្វើការងារជាច្រើនបាន ដូចដែលប្រាជ្ញាមនុស្សធ្លាប់ធ្វើ មានន័យថា គេបង្កើតវាឡើង ដើម្បីជាដំណោះស្រាយ ទៅលើបញ្ហាមួយចំនួន ក៏ដូចជា ដើម្បីឲ្យវាធ្វើកិច្ចការទាំងឡាយកន្លងមក ជំនួសមនុស្សវិញផងដែរ។

២. ប្រភេទនៃ AI
AI អាចត្រូវបានបែងចែកជា២ប្រភេទផ្សេងៗពីគ្នាដូចជា: AI ខ្សោយ និងAI ខ្លាំង។
Weak Al ឬ AI ខ្សោយ អាចបង្កប់នូវប្រព័ន្ធ ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីអនុវត្តការងារជាក់លាក់មួយ។  ប្រព័ន្ធនេះ រួមបញ្ចូលទាំងហ្គេមវីដេអូ Alexa របស់ Amazon និង Siri របស់ Apple ដែលអាចឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរ ឬពាក្យបញ្ជារបស់យើងបាន។

ចំណែក Strong Al ឬAI ខ្លាំង គឺជាប្រព័ន្ធដែលអនុវត្តន៍ការងារដែលមានភាពស្មុគស្មាញជាង។  Strong Al អាច​ដោះស្រាយ​ស្ថានការណ៍​ដោយ​មិន​ចាំបាច់ ​មាន​មនុស្ស​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍។  ប្រភេទនៃប្រព័ន្ធទាំងនេះ អាចរកបាននៅក្នុងកម្មវិធី ដូចជា រថយន្តដែលបើកបរដោយខ្លួនឯង ឬនៅក្នុងបន្ទប់ប្រតិបត្តិការនៅមន្ទីរពេទ្យ។៣. សារៈសំខាន់នៃ Al ក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យ

ដូចគ្នាទៅនឹងពិភពធុរកិច្ចដទៃទៀតដែរ ឧស្សាហកម្មអចលនវត្ថុក៏កំពុងទទួលយកអំណាចរបស់បច្ចេកវិទ្យាAl ។ គ្រប់អាជីវកម្មណាក៏ដោយ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងទិន្នន័យ ជាគោលដៅដ៏ល្អមួយសម្រាប់Al។

ការលក់(Disposal) និងការធ្វើទីផ្សារម៉ាឃីតធីងchatbot ដើរដោយថាមពលAI បានធ្វើសកម្មភាពនានា ដូចជា ជំនួយការនិម្មិតដើ​ម្បីជួយអតិថិជន ក្នុងការស្វែងរកអចលនទ្រព្យដែលពួកគេចង់បាន។

AI មិនត្រឹមតែមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការនាំមុខប្រកបដោយសក្តានុពល លើការសាកសួរអំពីចំណូលចិត្ត របស់អតិថិជនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងវិភាគព័ត៌មាន ដែលពាក់ព័ន្ធដើម្បីស្គាល់ពួកគេឱ្យកាន់តែច្បាស់ សម្រាប់ធ្វើយុទ្ធនាការទីផ្សារ នាពេលអនាគត និងធ្វើឱ្យផែនការអ្នកទីផ្សារ កាន់តែប្រសើរឡើង ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបស់អតិថិជន។

ការគ្រប់គ្រង​អចលនទ្រព្យ
ប្រតិបត្តិការ HVAC ដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងការសន្សំសំចៃថាម​ពលបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ ពីម្ចាស់អចលនទ្រព្យ វិនិយោគិន ឈ្មួញកណ្តាល និងអ្នកជួលផងដែរ។

ប្រព័ន្ធកម្មវិធីនេះជួយប៉ាន់ប្រមាណ ពេលវេលាថែរទាំអចលនទ្រព្យ កំណត់អត្តសញ្ញាណវត្ថុក្នុងអចលនទ្រព្យ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ខុស និងជូនដំណឹងអំពីការខូចខាត ដើម្បីការពារបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ។  បច្ចេកវិទ្យាAl នេះក៏អាចកែតម្រូវពន្លឺ និងសីតុណ្ហភាពក្នុងអាគារផងដែរ ដើម្បីសន្សំសំចៃការប្រើប្រាស់ថាមពល និងធ្វើអោយកម្រិតកាបូននៃអគារកាន់តែប្រសើរឡើង។

ការវិភាគទីផ្សារ

ដំណើរការទាំងមូល រាប់ចាប់ពីការកំណត់តម្លៃទីផ្សារ នៃអចល​នទ្រព្យទាំងអស់ដោយដៃ រហូតដល់វិធីសាស្រ្តប្រៀបធៀបការលក់ អាចចំណាយពេលច្រើន។  ជាមួយនឹងការរួមបញ្ចូលគ្នា ដ៏ត្រឹមត្រូវនៃជំនាញរបស់មនុស្ស រួមទាំងការវិភាគ និងការព្យាករដោយផ្អែកលើទិន្នន័យ។

កម្មវិធី Al អាចប្រើប្រាស់ទិន្នន័យ អចលនទ្រព្យបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីវាយតម្លៃទៅលើតម្លៃនាពេលអនាគត ពីការវាយតម្លៃនៃកត្តារាប់រយដែលអាចប៉ះពាល់ដល់តម្លៃអចលនទ្រព្យ។

តាមរយៈការប្រើប្រាស់ថាមពល នៃការវិភាគទស្សន៍ទាយ ក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្ម អាចធ្វើការសម្រេចចិត្ត ដែលមានការយល់ដឹងកាន់តែច្រើន កាត់បន្ថយហានិភ័យ និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពយុទ្ធសាស្រ្ត ដើម្បីដើរបន្តទៅមុខ ក្នុងទីផ្សារប្រកបដោយភាពប្រកួតប្រជែង។

ស្ថាបត្យកម្ម និងអ្នករចនា

ឧបករណ៍Al អាចធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវភាពត្រឹមត្រូវ នៃការរចនាដោយកំណត់អត្តសញ្ញាណគុណវិបត្តិ នៃការរចនាដែលអាចពិបាកនឹងរកឃើញដោយភ្នែកមនុស្ស។

ជាឧទាហរណ៍ ក្បួនដោះស្រាយ AI អាចរកឃើញស្ពានកម្ដៅ ឬចំណុចខ្សោយ នៅក្នុងអ៊ីសូឡង់របស់អគារ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យបាត់បង់ថាមពល និងកាត់បន្ថយដំណើរការរបស់អគារ។

វាគឺជាកម្មវិធីរៀបចំផែនការនៃជាន់អគារ ដ៏ឆ្លាតវៃដែលអាចជួយស្ថាបត្យករ និងអ្នករចនា ដើម្បីបង្កើតផែនការរបស់ជាន់របស់អគារដោយលម្អិត និងត្រឹមត្រូវ៕

 

Asean turns to UK, Russia Bloc aiming to step up economic talks

Asean is ramping up talks with the United Kingdom and Russia, with the aim of pushing forward economic cooperation.

Auramon Supthaweethum, director-general of the Trade Negotiations Department, said
Duangarthit Nidhi-u-tai, deputy director-general of the department, had been assigned to participate in the 4th Asean-UK senior economic officials meeting (SEOM); the 15th Asean-Russia senior economic officials meeting; and the 31st Asean-Europe trade commissioner’s meeting held during July 14-16 in Surabaya, Indonesia.

The purpose was to discuss and monitor the progress of economic, trade and investment cooperation plans, as well as prepare for the Asean-UK, Asean-Russia and Asean-Europe economic ministers’ meetings in August.

Mr Duangarthit said during the Asean-UK SEOM, the two parties reviewed the progress of cooperation plans between 2022-23, focusing on enhancing economic relations, trade and investment through 11 areas of cooperation, such as Asean-UK supply chain connectivity, market opening, digital innovation and the development of micro, small and medium enterprises (MSMEs).Additionally, they discussed projects aimed at promoting public-private partnerships, financial services and sustainable growth.

The outcomes of these discussions will be presented to the Asean-UK economic ministers for consideration in August.

Regarding the Asean-Russia SEOM, the participants discussed plans for trade and investment cooperation between Asean and Russia and the economic cooperation plan between Asean and the Eurasian Economic Commission.Source: Bangkok Post

សម្តេចតេជោ ៖ «ការចាកចេញពីតំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់ខ្ញុំពេលនេះ គឺដើម្បីធានាសុខសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍរយៈពេលវែងរបស់កម្ពុជា»

(ភ្នំពេញ)៖ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃកម្ពុជា បានអះអាងថា ការសម្រេចចាកចេញពីតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រី ក្នុងអាណត្តិទី៧នេះ ដើម្បីឱ្យអ្នកជំនាន់ក្រោយឡើងមកដឹកនាំ គឺដើម្បីធានាសុខសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍរយៈពេលវែងរបស់កម្ពុជា។

ការលើកឡើងនេះ បានធ្វើឡើង ក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ប្រើប្រាស់ផ្លូវក្រវាត់ក្រុងទី៣ នៅខេត្តកណ្តាល នាព្រឹកថ្ងៃទី០៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣នេះ ដោយសម្តេចបានបញ្ជាក់ថា៖ «នេះគឺជាការលះបង់ ដើម្បីភាពសុខសាន្តរយៈពេលវែង គឺធានានូវសន្តិភាព និងធានាដល់ការអភិវឌ្ឍ»។

សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានរំលឹកថា សម្តេចធ្លាប់បានលះបង់យកជីវិតធ្វើដើម្បីទុនដើម្បីរំដោះប្រទេស ធ្លាប់បានយកជីវិតធ្វើដើមទុនដើម្បីបង្រួបបង្រួមជាតិ ដែលមិនចេះចប់មិនចេះហើយ ព្រមទាំងយកជីវិតនយោបាយរបស់សម្តេច ធ្វើជាដើមទុន នៃកំណែទម្រង់នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជាជាដើម។«ខ្ញុំបានលះបង់ហើយ ឥឡូវខ្ញុំចង់លះបង់សារជាថ្មីម្តងទៀត ដើម្បីសេចក្តីសុខរយៈពេលវែងរបស់ប្រជាជន យ៉ាងហោចមានមូលហេតុ៤យ៉ាង ដែលខ្ញុំគួរតែជម្រាបជូនចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ»។ នេះជាការបញ្ជាក់បន្ថែមរបស់ សម្តេចតេជោ។

កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ បន្ទាប់ពីមានការផ្សព្វផ្សាយនូវលទ្ធផលបោះឆ្នោតបណ្តោះអាសន្ន ដែលបង្ហាញថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ទទួលបានជ័យជំនះក្នុងការបោះឆ្នោត រហូតដល់ជាង៦.៣លានសំឡេង, សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានប្រកាសថា សម្តេចមិនបន្តកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រី សម្រាប់រាជរដ្ឋាភិបាល អាណត្តិទី៧នោះទេ ដោយផ្ទេរទៅឱ្យ លោកបណ្ឌិត ហ៊ុន ម៉ាណែត ជាបេក្ខជនមួយទៀត ដែលសម្រេចដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។

សម្តេចបានលើកឡើងថា ការផ្ទេរឱ្យយុវជនពេលនេះ មានស្ថិរភាពជាងពេលដែលសម្តេច ក៏ដូចជាមានមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា កាន់តំណែងរហូតដល់ចាស់ស្លាប់។ សម្តេចបានចោទសួរថា តើមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីប៉ុន្មាននាក់ ដែលធ្លាប់បានលះបង់អំណាចដូចសម្តេច ក្នុងពេលដែលខ្លួនមានលទ្ធភាព ធ្វើនាយករដ្ឋមន្ត្រីបាន ៥ ទៅ១០ឆ្នាំទៀត ប៉ុន្តែមិនមែនវាជារឿងល្អទេ នៅពេលដែលកាន់តំណែងរហូតដល់ចាស់ស្លាប់។

កាលពីឆ្នាំ២០១៥ មានការចោទជាសំណួរដោយ លោក ស៊ិនស៊ូ អាបេ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុនថា «ក្រោយហ៊ុនសែន ជានរណា?» ដែលសំណួរនេះ ធ្វើឱ្យសម្តេចមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង។ សម្តេចបានរំលឹកថា បញ្ហាមិនតូចទេ ក្រោយហ៊ុនសែន ជានរណា? វាជាបញ្ហាដ៏ធំ។ សម្តេចបានដាក់ចេញជាសំណួរថា ប្រសិនបើស្លាប់ថ្ងៃនេះ ឬថ្ងៃស្អែក តើនឹងមានរឿងអ្វីកើតឡើង បើយើងមិនបានត្រៀមរៀបចំអ្នកបន្តវេន។ សម្តេចគោរពយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះព្រះរាជតម្រិះ ព្រះមហាវីរក្សត្រ ដែលព្រះអង្គបានដាក់រាជ្យពេលនោះ ហើយរៀបចំឱ្យព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គបច្ចុប្បន្ន គ្រងរាជ្យ គឺ៨ឆ្នាំមុនពេលព្រះអង្គសោទិវង្គត។ នេះជាព្រះរាជតម្រិះដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះវររាជបិតាជាតិយើង។

សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានរំលឹកថា ទាក់ទងនឹងការរៀបចំការដឹកនាំនេះ មានសេនារីយ៉ូពីរ ធ្លាប់បានលើកឡើង ក្នុងនោះទីមួយ មានការគិតគូរថា ក្រុមអាចចាស់បន្តដឹកនាំរាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងអាណត្តិថ្មី ១ឆ្នាំ ឬ២ឆ្នាំទៀត ហើយបានចាកចេញរួចប្រគល់ជូនអ្នកជំនាន់ក្រោយ ហើយសេនារីយ៉ូទី២ គឺឱ្យអ្នកបន្តវេនចាប់ផ្តើមពីដើមអាណត្តិតែម្តង។សម្តេចបានបញ្ជាក់ថា «យោងទៅលើលក្ខខណ្ឌ និងលក្ខណៈសម្បត្តិ ក៏ដូចជាសភាពការណ៍អំណោយផល គណៈអចិន្រ្តៃយ៍គណបក្សបានសម្រេចជ្រើសរើស សេនារីយ៉ូទី២ គឺឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីនេះ ចេញដំណើរពីដើមទីតែម្តង ដោយមិនចាំបាច់មានអន្តរកាលមួយដោយអ្នកចាស់ទេ ធ្វើយ៉ាងនេះដើម្បីយើងផ្តល់អំណាចពេញលេញឱ្យអ្នកបន្តវេន គេមានលទ្ធភាពធ្វើកិច្ចការរបស់គេពេញមួយអាណត្តិតែម្តង»។

សម្តេចតេជោ បានបន្ថែមទៀតថា នេះជាការធានាធំបំផុត នៅពេលដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីចាស់ ធ្វើការមិនកើត ឬមានគ្រោះថ្នាក់ ឬរហូតដល់ស្លាប់ នោះគឺធានាថាមិនមានរឿងអ្វីកើតឡើងទេ។ សម្តេចបញ្ជាក់ថា «អ្នកជំនាន់ក្រោយ ដែលចូលមកដឹកនាំ គឺពួកគេបានរៀបចំខ្លួនយ៉ាងល្អ ពួកគេមកទទួលអំរែកពីពួកយើង សម្រាប់ដំណើរការរយៈពេលវែងរបស់ពួកគេ»។

សម្តេចបានបន្ថែមទៀតថា «ហើយពួកគេមិនមែនជាក្មេងទៀតទេ បើប្រៀបធៀបជាមួយខ្ញុំ គឺខ្ញុំកាន់អំណាចនៅពេលចូលធ្វើនាយករដ្ឋមន្ត្រី គឺមានអាយុត្រឹម៣២ឆ្នាំតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែពេលនេះនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី មានអាយុដល់ទៅ៤៦ឆ្នាំ គឺមានអាយុលើសខ្ញុំ១៤ឆ្នាំ ហើយក្រុមនេះបានហ្វឹកហាត់ល្មមគ្រប់គ្រាន់ហើយ ដែលមួយចំនួនទៀត បានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលយូរហើយ»។

លោកបណ្ឌិត ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺជាអគ្គមេបញ្ជាការរង នៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ និងជាមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោក។ លោកជាប្រធានក្រុមការងារយុវជនគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ លោកបណ្ឌិត គឺជាជនជាតិកម្ពុជាដំបូងគេ ដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាលាបណ្ឌិតយោធា West Point ដែលជាសាលាយោធាដ៏ល្បីរបស់ សហរដ្ឋអាមេរិក។ លោកក៏បញ្ចប់ថ្នាក់អនុបណ្ឌិតសេដ្ឋកិច្ច នៅសាកលវិទ្យាល័យ New York សហរដ្ឋអាមេរិក និងសិក្សាបញ្ចប់ថ្នាក់បណ្ឌិតនៅសាកលវិទ្យាល័យ Bristol នៃចក្រភពអង់គ្លេសផងដែរ៕

តំបន់អាស៊ានកំពុងងាកទៅរកប្រទេសរុស្ស៊ី និងចក្រភពអង់គ្លេសដើម្បីជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច

ដោយ: គង់ លាងហួរ
អន្តរជាតិ: បណ្តាមេដឹកនាំតំបន់អាស៊ាន ​កំពុង​បង្កើន​កិច្ច​ពិភាក្សា​ជាមួយ​ចក្រភព​អង់គ្លេស និង​ប្រទេសរុស្ស៊ី ក្នុង​គោល​បំណង​ ដើម្បីជំរុញ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។

លោកស្រី Auramon Supthaweethum អគ្គនាយកនៃនាយកដ្ឋានចរចាពាណិជ្ជកម្មបានលើកឡើងថា លោក Duangarthit Nidhi-u-tai អគ្គនាយករងនៃនាយកដ្ឋាននេះ ត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំ មន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ចជាន់ខ្ពស់អាស៊ាន -ចក្រភពអង់គ្លេសលើកទី៤ (SEOM) កិច្ចប្រជុំមន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ចជាន់ខ្ពស់អាស៊ាន- រុស្ស៊ីលើកទី១៥ និងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការពាណិជ្ជកម្មអាស៊ាន -អឺរ៉ុបលើកទី៣១ ដែលធ្វើឡើងក្នុងអំឡុងថ្ងៃទី១៤-១៦ ខែកក្កដា នៅទីក្រុង Surabaya ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។គោលបំណងគឺដើម្បីពិភាក្សា និងតាមដានវឌ្ឍនភាពនៃផែនការសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគ ក៏ដូចជាការរៀបចំសម្រាប់កិច្ចប្រជុំ រដ្ឋមន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន-អង់គ្លេស អាស៊ាន-រុស្ស៊ី និងអាស៊ាន-អឺរ៉ុប នាខែសីហានេះផងដែរ។

លោក Duangarthit បានមានប្រសាសន៍ក្នុងអំឡុងកិច្ចប្រជុំអាស៊ាន-អង់គ្លេស(SEOM)ថា ភាគីទាំងពីរបានពិនិត្យវឌ្ឍនភាព នៃផែនការសហប្រតិបត្តិការរវាងឆ្នាំ ២០២២-២០២៣ ដោយផ្តោតលើការពង្រឹងទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ តាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការចំនួន១១ ដូចជា ការតភ្ជាប់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់អាស៊ាន-ចក្រភពអង់គ្លេស ការបើកទីផ្សារ ការច្នៃប្រឌិតឌីជីថល និងការអភិវឌ្ឍសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (MSMEs)។

លើសពីនេះទៀត ភាគីទាំង២ក៏បានពិភាក្សាគ្នា អំពីគម្រោងដែលមានគោលបំណង លើកកម្ពស់ភាពជាដៃគូសាធារណៈ និងឯកជន សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ និងកំណើនប្រកបដោយចីរភាពផងដែរ។ លទ្ធផល​នៃ​ការ​ពិភាក្សា​ទាំងនេះ ​នឹង​ត្រូវ​បង្ហាញ​ជូន​រដ្ឋមន្ត្រី​សេដ្ឋកិច្ច​អាស៊ាន​-​អង់គ្លេស ​ដើម្បី​ពិចារណា​ក្នុង​ខែសីហា​។

ទាក់ទងទៅនឹង កិច្ចប្រជុំ ASEAN-Russia SEOM អ្នកចូលរួមបានពិភាក្សាអំពីផែនការ សម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគរវាងអាស៊ាន និងរុស្ស៊ី និងផែនការសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចរវាងអាស៊ាន និងគណៈកម្មការសេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ាស៊ី៕

ពលរដ្ឋហុងកុងសម្រុកទៅប្រទេសថៃ ដើម្បីទិញផ្ទះតម្លៃថោកៗសម្រាប់ពួកគេរស់នៅ

ដោយ: គង់ លាងហួរ

អន្តរជាតិ: កត្តាតម្លៃរស់នៅទាប និងរបៀបរស់នៅដ៏ល្អប្រសើរ កំពុងទាក់ទាញពលរដ្ឋហុងកុង កាន់តែច្រើនឱ្យផ្លាស់ទីលំនៅទៅកាន់អ្វី ដែលពួកគេហៅថា ទឹកដីនៃស្នាមញញឹម នៅក្នុងប្រទេសថៃ។

លោក David Chan ដែលមានវ័យ៣១ឆ្នាំ បានផ្លាស់ទីលំនៅទៅប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ហើយពេលនេះ លោកកំពុងធ្វើការជាភ្នាក់ងារអចលនទ្រព្យម្នាក់។ លោកបានជួយដល់ពលរដ្ឋហុងកុងផ្សេងទៀត ក្នុងការស្វែងរកអចលនទ្រព្យ និងតាំងទីលំនៅក្នុងប្រ​ទេស​ថៃ។

លោកបានបន្តថា “ប្រពន្ធរបស់ខ្ញុំដែលជាជនជាតិថៃ មិនសប្បា​យចិត្តនឹងការរស់នៅ ក្នុងទីក្រុងហុងកុងនោះទេ។ ដូច្នេះហើយ នៅពេលដែលភាពចលាចលនយោបាយ ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ បានផ្ទុះឡើង ពួកយើងបានសម្រេចចិត្ត ផ្លាស់ទៅកាន់ទីក្រុងបាងកក”។ លោកបញ្ជាក់ទៀតថា “ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ខ្ញុំបានសង្កេតឃើញអំពី ការហក់ឡើងរហូតដល់ទៅ៣០ភាគរយ នៃតម្រូវការ និងការសាកសួរពីប្រជាជនហុងកុង ដែលចង់ផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅរបស់ពួកគេមកកាន់ប្រទេសថៃ”។

លោក Chan បានអះអាងថា តម្លៃផ្ទះនៅប្រទេសថៃស្មើប្រហែ​លនឹង១ ភាគ៤នៃតម្លៃផ្ទះនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង ហើយចំពោះគ្រួសារដែលមានកូនតូចៗ គឺពួកគេអាចស្វែងរកកន្លែងសិក្សា នៅតាមសា​លា​អន្តរជាតិបានយ៉ាងងាយស្រួលផងដែរ។

លើសពីនេះទៀត ពលរដ្ឋហុងកុងជាច្រើនបាន និងកំពុងប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្នាក់នៅផ្សេងៗរបស់ប្រទេសថៃ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេអាចស្នាក់នៅរយៈពេលវែងបាន នៅក្នុងប្រទេសនេះ រួមជាមួយនឹងសមាជិកគ្រួសាររបស់ពួកគេផងដែរ។

កម្មវិធីទាំងនោះរួមមាន គម្រោងទិដ្ឋាការស្នាក់នៅរយៈពេលវែង ដែលរដ្ឋាភិបាលថៃ បានដាក់ចេញកាលពីឆ្នាំមុន ដើម្បីទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគ ដែលមានទ្រព្យស្តុកស្តម្ភចំនួន១លាននាក់ ឬជនបរទេស ដែលមានទេពកោសល្យខ្ពស់ ឱ្យចូលមកកាន់ប្រទេសថៃ ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំ៕

លោកឧកញ៉ាបណ្ឌិតគីម ហ៊ាងៈបុរីវិមានសំណាងកំពុងវិវត្តន៍ទៅមុខក្នុងសញ្ញាវិជ្ជមាន

        ដោយៈ ស៊ីវ ម៉េង

        ភ្នំពេញៈ ការសាងសង់ និងការលក់បុរីវិមានសំណាងបាននិងកំពុងដំណើរការជាវិជ្ជមាន។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់ឲ្យដឹងពីលោកឧកញ៉ាបណ្ឌិតគីម ហ៊ាងប្រធានKW Cambodia និងជាអ្នកអភិវឌ្ឈន៍បុរីវិមានសំណាង។

លោកឧកញ៉ាបណ្ឌិតបានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹង តាមបណ្តាញតេឡេក្រាមកាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២ សីហានេះថា ជាមួយនឹងល្បឿននៃការសាងសង់ និងការលក់ចេះតែបន្តទៅមុខ ក្នុងសញ្ញាវិជ្ជមាន បុរីវិមានសំណាង ដែលសាងសង់វីឡាសម្រាប់អភិជន បាននិងកំពុងសម្រេចបានវឌ្ឍនភាពយ៉ាងប្រសើរ។

បុរីវិមានសំណាង មានទីតាំងពិសេសមួយ ដែលមានព្រែកធម្មជាតិហូរកាត់ប្រវែង១០០០ម៉ែត្រ និងសាងសង់ឡើងតាមរចនាបទបែ​បសហសម័យ ជាមួយបរិស្ថានរស់នៅជាមួយធម្មជាតិ។ ផ្ទះនិមួយៗ​សាងសង់ឡើងដោយប្រើឥដ្ឋ២០ និងរៀបចំចាក់បេតុងលើជាន់ដំបូ​ល ដើម្បីការពារជម្រាបទឹក និងផ្តល់សេវាកម្មជាច្រើនទៀតសម្រា​ប់អតិថិជន។លោកឧកញ៉ាបណ្ឌិតគីម ហ៊ាងបានបន្តថា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋ ផ្ទះគំរូ​ និងផ្ទះសម្រាប់អតិថិជន ដែលបានទិញនៅក្នុងបុរីនេះ បាននិងកំពុងធ្វើឡើង ដែលចំណាយពេលត្រឹម១៨ ទៅ២៤ និងរយៈពេល៣២ខែ។លោកបន្តថា រហូតមកទល់ពេលនេះ ផ្ទៃដីទំហំ២៥ហិកតាក្នុងគំរោងនេះ បាននិងកំពុងរៀបចំឡើង និងសាងសង់ផ្ទះតាមតម្រូវ​ការរបស់អតិថិជន។

លោកឧកញ៉ាបានបន្តថា ការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ច សង្គមបានធ្វើឲ្យចំនួនអ្នកមានជីវភាពធូរធារកើនឡើង ស្របពេលនិន្នាការរស់នៅ​របស់ក្រុមអភិជន បានងាកមកកាន់ភាគខាងជើងរាជធានីភ្នំពេញ ដោ​យសារតំបន់នេះ មានមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មធំៗច្រើន ដូចជា ផ្សារទំនើបAEON Mallសែនសុខ ផ្សារទំនើបMAKRO, The Global House និងមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មជាច្រើនទៀត។

ពិសេសបច្ចុប្បន្នមានក្រសួង មន្ទីរនានារបស់រដ្ឋាភិបាលបានផ្លាស់ប្តូរមកកាន់តំបន់នេះ ដូចជា ក្រសួងសាធារណៈការ និងដឹកជញ្ជូន ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ ផ្សារដើមគរថ្មីជាដើម៕

ដំណឹងល្អៈ អ្នកធុរកិច្ចចិន សឹង្ហបុរី និងកូរ៉េកាន់តែច្រើនមកស្វែង រកឱកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជា

        ដោយៈ ជេស៊ីកា

        ភ្នំពេញៈ ក្រោយលទ្ឋផលឆ្នោតបញ្ចប់ និងត្រៀមបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មី សញ្ញាវិជ្ជមានបានកើតមានឡើង ដោយអ្នកវិនិយោគអន្តរជាតិ ពិសេសពីប្រទេសចិន សឹង្ហបុរី និងកូរ៉េបានមកស្វែងរកុំឱកាសធ្វើធុរកិច្ចនៅកម្ពុជា។

ប្រតិភូសហព័ន្ធធុរកិច្ចសិង្ហបុរី និង​តំណាងក្រុមហ៊ុននានាចំនួន ២៣រូប​ទៀត ​បានមកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជា ​ដើម្បីស្វែងយល់អំពីសក្តានុពលទីផ្សារ និងការវិនិយោគ ជាពិសេសស្វែងរកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងកាលានុវត្តភាពធុរកិច្ចនៅកម្ពុជា​ ​បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ត នីតិកាលទី៧នៃរដ្ឋសភា។

ប្រតិភូសហព័ន្ធធុរកិច្ចសិង្ហបុរី និង​តំណាងក្រុមហ៊ុន​របស់សិង្ហបុរីទាំងនេះ បានចូលជួបពិភាក្សាការងារ ជាមួយអគ្គបណ្ឌិតសភាចារ្យ អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ នាព្រឹកថ្ងៃទី១ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៣​ ដើម្បីជម្រាបជូនពីបេសកកម្មបំពេញការងារ ពិសេសការស្វែងរកកាលានុវត្តភាពវិនិយោគ និងធុរកិច្ចនៅកម្ពុជា។លោកអគ្គបណ្ឌិតសភាចារ្យ អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ មានប្រសាសន៍ថា ​ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ បានគូសបញ្ជាក់អំពីការទុកចិត្ត មកលើភាពចាស់ទុំផ្នែកនយោបាយរបស់​កម្ពុជា និងប្រជាជនកម្ពុជា ដែលបានប្តេជ្ញាការពា​រ សុខសន្តិភាព ការអភិវឌ្ឍន៍ និងប្រជាធិបតេយ្យ ក្នុងខណៈដែលកម្ពុជា ទើបបានរៀបចំការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ត ដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ យុត្តិធម៌ និងអនុលោមតាមច្បាប់ជាធរមាន ដោយអត្រាប្រជាជនចេញទៅបោះឆ្នោតខ្ពស់ រហូតដល់៨៤.៥៨% លើសពីការបោះឆ្នោត៤ដងកន្លងមក គិតតាំងពីឆ្នាំ ២០០៣ ។

លោកអូ​ន ព័ន្ឋមុនីរ័ត្នបានបន្តថា ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រតិភូសហព័ន្ធធុរកិច្ចសិង្ហបុរីនេះ គឺជាសញ្ញាវិជ្ជមានសម្រាប់ ធុរជន និងវិនិយោគិនសិង្ហបុរី អំពីប្រទេសកម្ពុជា ដែលកម្ពុជាបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងល្អនូវការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ-១៩ និងបើកឱកាសឱ្យវិនិយោគិន និងភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ ត្រឡប់ចូលកម្ពុជាវិញ សម្រាប់ចូលរួមក្នុងការស្តាសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ។

ជាមួយគ្នានេះ កាលពីចុងខែ កក្កដា ប្រតិភូអ្នកធុតរកិច្ចកូរ៉េមួយក្រុមបានមកសិក្សាលទ្ឋភាព និងឱកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជាផងដែរ។

ជំនួបនោះ បានធ្វើឡើងរវាងរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍ ជាមួយអ្នកធុរកិច្ចកូរ៉េមួយក្រុម ដែលចង់វិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗទាក់ទងនឹងវិស័យទូរគមនាគមន៍។ប្រតិភូកូរ៉េ ក៏បានសិក្សាពីលទ្ឋភាពវិនិយោគ លើវិស័យកសិកម្ម ទេសចរណ៍ សំណង់ និងអចលនវត្ថុផងដែរ។

អ្វីកាន់តែគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍បន្ថែមទៀត លោកជា វុទ្ធី អគ្គលេខាធិការរងគណៈកម្មាធិការវិនិយោគកម្ពុជា (គ.វ.ក.) និងគណៈកម្មាធិការតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសកម្ពុជា (គ.ស.ព.) សមាគមពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា-ណឹងប៉ បានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការចូលរួមចំណែកដុសខាត់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការត្បូងពេជ្រកម្ពុជា-ចិន តាមរយៈការវិនិយោគក្នុងវិស័យ (១) ឧស្សាហកម្ម (២) កម្មន្តសាល ជាពិសេស ការផលិតក្រណាត់ និងអំបោះ (៣) បច្ចេកវិទ្យា (៤) ពាណិជ្ជកម្ម និង (៥) អចលនទ្រព្យ។លោក Boris Xue ប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មក្រុងណឹងប៉ ដែលដឹកនាំគណៈប្រតិភូវិនិយោគ១៥ក្រុមហ៊ុន មកបំពេញទស្សនៈកិច្ចនៅកម្ពុជា។ក្រុមវិនិយោគិនចិន នៅក្រុងណឹងប៉ ឱ្យមកសិក្សាស្វែងយល់អំពីបច្ចុប្បន្នភាពច្បាប់ និងបទប្បញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធនឹងការវិនិយោគ, កាលានុវត្តភាព និងបរិយាកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជា។

លោកជា វុទ្ឋីបានបញ្ជាក់ថា នេះជាគណៈប្រតិភូវិនិយោគិនចិនទីមួយដែលក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ទទួលជួបបន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី៧ បានបញ្ចប់ដោយរលូន សន្តិភាព មានយុត្តិធម៌ និងតម្លាភាព។លោកបានបង្ហាញជំនឿចិត្តថា គណៈប្រតិភូ នឹងច្បាមយកកាលានុវត្តភាពជាអតិបរមា ពីការវិនិយោគលើវិស័យគន្លឹះនានា ដែលកម្ពុជាមានសក្តានុពល តាមរយៈរូបភាពវិនិយោគដោយផ្ទាល់ ឬដោយចូលហ៊ុន ជាមួយសហគ្រាសក្នុងស្រុក ឬភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋនិងវិស័យឯកជន  ដើម្បីចាប់យកទីផ្សារ ដែលពោរពេញដោយថាមវន្ត និងរួមចំណែក ដល់ការពង្រឹងចំណងមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិន ដែលថ្នាក់ដឹកនាំនៃប្រទេសទាំងពីរ បានលើកកម្រិតដល់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការត្បូងពេជ្រ។លោក Boris Xue ប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មក្រុងណឹងប៉ បានសម្តែងនូវសុទិដ្ឋិនិយម ចំពោះបរិយាកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជា ហើយបានជម្រាបជូនថា ក្រុមហ៊ុនប្រមាណជាង៤០ទៀត នឹងមកស្វែងយល់ពីសក្តានុពល វិនិយោគជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជា ក្នុងពាក់កណ្តាលខែសីហានេះ៕

 

សម្តេចតេជោៈនាយករដ្ឋមន្រ្តីថ្មីនឹងចូលរួមសម្ភោធព្រលាន យន្តហោះខេត្តសៀមរាប

ដោយៈ ជេស៊ីកា

        កណ្តាលៈ សម្តេចតេជោហ៊ុន សែននាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃកម្ពុជាបានថ្លែងថា នាយករដ្ឋមន្រ្តីថ្មី ហ៊ុន ម៉ាណែតនឹងចូលរួមសម្ភោធព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ ក្នុងខេត្តសៀមរាប នៅខែតុលាខាងមុខនេះ។

សម្តេបាននិងកំពុងថ្លែងក្នុងពិធីសម្ភោធឲ្យ ដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ផ្លូវក្រវ៉ាត់ក្រុងទី៣​នាព្រឹកថ្ងៃទី៣ សីហានេះថា នេះជាលើកចុងក្រោយ ដែលសម្តេចអញ្ជើញថ្លែងសុន្ទរកថា ក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្រ្តី ហើយលោកហ៊ុន ម៉ាណែតត្រូវបានអញ្ជើញ ចូលរូមសម្ភោធជាផ្លូវការ នូវព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ ខេត្តសៀមរាបនាពេលខាងមុខ។

សម្តេចបានបញ្ជាក់ថា “សម្តេចមិនទៅណា មិនរត់ចោលប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ ប៉ុន្តែសម្តេចនឹងនៅពីក្រោយនាយករដ្ឋមន្រ្តីថ្មី”។ ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ ខេត្តសៀមរាប គ្រោងសម្ភោធបើកឲ្យដំណើរការនៅថ្ងៃទី១៦ តុលាខាងមុខ។ ព្រលាននេះ បានសាងសង់ឡើងលើផ្ទៃដី១៥០០ហិកតា ដែលបានចំណាយទុនវិនិយោគប្រមាណ​១១០០លានដុល្លារអាមេរិក។ ជាព្រលានប្រភេទ4E ដែលមានសមត្ថភាពទទួលយន្តហោះចុះចតគ្រប់ធុន៕