ដោយៈ គង់ សូរិយា

    ភ្នំពេញៈ ការបញ្ចប់ ឬទប់ស្កាត់សង្គ្រាមរវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជា ជាធម្មតានឹងពាក់ព័ន្ធនឹងជំនួយ ពីអ្នកសម្របសម្រួលក្នុងតំបន់ និងអន្តរជាតិ មិនមែនគ្រាន់តែប្រទេសទាំងពីរនេះនោះទេ។

តើអ្នកណាអាចជួយសម្របសម្រួល និងបញ្ចប់នូវសង្រ្គាម ដែលឈ្លានពានពីប្រទេសថៃ មកលើកម្ពុជា?

១. អាស៊ាន (សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍)

ប្លុកសមាគមប្រចាំតំបន់នេះ ជាអ្នកសម្របសម្រួលដ៏សំខាន់ និងសមស្របបំផុត ពីព្រោះទាំងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាសុទ្ធតែជាសមាជិក។

ជាពិសេសអាស៊ានលើកកម្ពស់ការសន្ទនា អហិង្សា និងការចរចាដោយសន្តិវិធី ប៉ុន្តែរហូតមកទល់ពេលនេះ ការខិតខំរបស់ប្រធានអាស៊ាន ពីលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីម៉ាឡេស៊ី អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម គ្មានប្រសិទ្ឋភាពទេ។

២. អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN)

អង្គការសហប្រជាជាតិអាចគាំទ្រសន្តិភាពតាមរយៈ៖

• ការសម្របសម្រួលការទូត
• ការពិភាក្សារបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ
• អ្នកសង្កេតការណ៍ ឬបេសកកម្មគាំទ្រសន្តិភាព (ប្រសិនបើភាគីទាំងពីរយល់ព្រម)។
• អង្គការសហប្រជាជាតិ លើកទឹកចិត្តដំណោះស្រាយ ដោយផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ មិនមែនកម្លាំងទេ។

៣. មហាអំណាចក្នុងតំបន់

ប្រទេសទាំងនេះ ច្រើនតែជួយដោយស្ងាត់ៗនៅពីក្រោយឆាចដូចជា ប្រទេសចិន មានទំនាក់ទំនងរឹងមាំជាមួយប្រទេសទាំងពីរ ហើយជារឿយៗដើរតួនាទី ធ្វើឱ្យមានស្ថិរភាពនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ចំណែកសហរដ្ឋអាមេរិក គាំទ្រស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ និងដំណោះស្រាយដែលដឹកនាំដោយអាស៊ាន។

ប្រទេសជប៉ុន ជាដៃគូអព្យាក្រឹតដ៏គួរឱ្យគោរព ជារឿយៗគាំទ្រការចរចាសន្តិភាព និងជំនួយអភិវឌ្ឍន៍។

៤. តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ)

ប្រសិនបើជម្លោះនេះទាក់ទងនឹងជម្លោះព្រំដែន ឬទឹកដី ប្រទេសទាំងពីរ អាចយល់ព្រមដោះស្រាយវាតាមផ្លូវច្បាប់ តាមរយៈICJ ជំនួសឱ្យការប្រយុទ្ធគ្នា។

៥. ការសន្ទនាដោយផ្ទាល់រវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជា

នៅទីបំផុត មានតែរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរទេ ដែលអាចបញ្ចប់ជម្លោះបានយ៉ាងពេញលេញ។

• ឧបករណ៍រួមមាន៖
• កិច្ចចរចាទ្វេភាគី
• ការទំនាក់ទំនងយោធាទៅយោធា
• វិធានការកសាងទំនុកចិត្តតាមបណ្តោយព្រំដែន។

ទោះជាយ៉ាងណា សង្រ្គាមរយៈពេលមួយសប្តាហ៍មកនេះ មិនមានស្ថាប័នខាងលើណាធ្វើការមានប្រសិទ្ឋភាពនោះទេ ព្រោះពួកគេបានគិតតែពីផលប្រយោជន៍ ដោយបើកភ្នែករង់ចាំមើលប្រទេសក្រីក្រ និងទន់ខ្សោយរងទុក្ខ។ ពិសេសស្ថាប័នខាងលើគ្មានយុត្តិធិការណាមួយ អាចដាក់គំនាប ឬបង្ខំប្រទេសថៃឲ្យគោរពបទឈប់បាញ់នោះឡើយ៕

(ភ្នំពេញ)៖ សម្តេចមហាប​វរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃកម្ពុជា តាមបណ្តាញសង្គម នៅល្ងាចថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥នេះ បានប្រកាសស្វាគមន៍គំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក អានវ៉ា អ៉ីប្រាហ៉ីម ដែលស្នើឱ្យមាន «បទឈប់បាញ់ជាបន្ទាន់» នៅម៉ោង១០យប់នេះ។

តាមបណ្តាញសង្គម សម្តេចបវរធិបតី បានប្រកាសទាំងស្រុងដូច្នេះថា៖ «កម្ពុជាស្វាគមន៍និងគាំទ្រគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ឯ.ឧ Anwar Ibrahim នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី សម្រាប់ការឈប់បាញ់នាយប់នេះ ដោយមានការតាមដានត្រួតពិនិត្យដោយ ក្រុមត្រួតអ្នកសង្កេតការអាស៊ាន (AOT) និងចូលរួមដោយសហរដ្ឋអាមេរិក»។

សម្ដេចតេជោផ្ដល់អនុសាសន៍ផ្អាកការធ្វើដំណើរនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែន

(ភ្នំពេញ)៖ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន​ សែ​ន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា នៅថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥នេះ បានផ្តល់យោបល់ឱ្យផ្អាករាល់ការធ្វើដំណើររបស់ប្រជាជនកម្ពុជានិងប្រជាជនថៃឆ្លងកាត់ព្រំដែន ដោយសារកងទ័ពថៃបានឈ្លានពានវាយប្រហារ និងសម្លាប់ប្រជាជនដោយគ្មានការរើសមុខ និងរើសទីកន្លែង។

ដោយៈ ចំណាន

    ភ្នំពេញៈ អគ្គលេខាធិការរងគណៈកម្មាធិការវិនិយោគកម្ពុជា លោកលឹម វិសាល បានទទួលជួបពិភាក្សាការងារជាមួយគណៈប្រតិភូធុរកិច្ចដឹកនាំដោយក្រុមហ៊ុនCambodia Securities Plc។

ក្នុងជំនួបនោះ លោកលឹម វិសាល អគ្គលេខាធិការរងគណៈកម្មាធិការវិនិយោគកម្ពុជាបានទទួលជួបពិភាក្សាការងារជាមួយជាមួយគណៈប្រតិភូធុរកិច្ចដឹកនាំដោយក្រុមហ៊ុន Cambodia Securities Plc ដែលអញ្ជើញមកកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងយល់បន្ថែមអំពីបរិយាកាស និងកាលានុវត្តភាពវិនិយោគ។

សមាសភាពគណៈប្រតិភូធុរកិច្ចនេះ មានតំណាងក្រុមហ៊ុនដែលមានសកម្មភាពក្នុងវិស័យមួយចំនួន ដូចជា វាយនភ័ណ្ឌ ថាមពល វេជ្ជសាស្ត្រ មូលបត្រ និងសេវាហិរញ្ញវត្ថុ។

លោកលឹម វិសាលបានសម្តែងនូវការកោតសរសើរ ចំពោះគណៈប្រតិភូ បើទោះបីស្ថានភាពនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបាននិងកំពុងមានភាពតានតឹងក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ក៏គណៈប្រតិភូនៅតែអញ្ជើញមកកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងរកកាលានុវត្តភាពវិនិយោគ ដែលការណ៍នេះបាងបង្ហាញនូវការជឿជាក់ និងផ្តល់នូវទំនុកចិត្តខ្ពស់ដល់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការដឹកនាំ និងការរក្សាបាននូវប្រក្រតីភាពនៃបរិស្ថានវិនិយោគ។

នៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សា ឯកឧត្តមអគ្គលេខាធិការរងបានជម្រាបជូនគណៈប្រតិភូអំពីបរិស្ថានវិនិយោគជារួមនៅកម្ពុជា និងវឌ្ឍនភាពសំខាន់ៗមួយចំនួន ដែលកម្ពុជាខិតខំសម្រេចបាន ដូចជា ស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច កំណើននៃរំហូរវិនិយោគវឌ្ឍនភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃការអភិវឌ្ឍតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស។ល។

បន្ថែមលើនេះ លោកអគ្គលេខាធិការរងក៏បានលើកឡើងពីរបបលើកទឹកចិត្តវិនិយោគ ដែលពោរពេញដោយភាពទាក់ទាញ កត្តាគន្លឹះនៃការទាក់ទាញវិនិយោគមកកម្ពុជា កិច្ចសម្រួលនិងការថែទាំវិនិយោគ ព្រមទាំងវិធានការគាំទ្រផ្សេងៗ ដែលរាជរដ្ឋាភិបាលបានបន្តដាក់ចេញសម្រាប់លើកកម្ពស់ភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់។

ទន្ទឹមនេះ គណៈប្រតិភូក៏បានលើកឡើងនូវសំណួរមួយចំនួនពាក់ព័ន្ធនឹងការវិនិយោគក្នុងវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ថាមពលកកើតឡើងវិញ និងវាយនភ័ណ្ឌ៕

ដោយៈ គង់ សូរិយា

    ភ្នំពេញៈ រជ្ជកាលវីរស្ថាបត្យករវណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ បានបិទទំព័រហើយ បន្ទាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៩ ដោយស្ថាបត្យករអន្តរជាតិជំនាន់ក្រោយ បានបង្ហា​ញស្នាដៃជំនួស សម្រាប់ស្ថាបត្យកម្មនៅទីក្រុងភ្នំពេញ។

ជាទិដ្ឋភាពទូទៅ និងភាពច្បាស់លាស់ នៃស្ថាបត្យកម្មសំខាន់ៗ និងមានឥទ្ធិពលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា បន្ទាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៩ ដោយផ្តោតលើអគារ ស្ថាបត្យករ និងនិន្នាការគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងសម័យកាល បន្ទាប់ពីសម័យខ្មែរក្រហម និងរហូតដល់សម័យសហសម័យ។

១ ស្នាដៃ និងចលនាស្ថាបត្យកម្មសំខាន់ៗនៅកម្ពុជាបន្ទាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៩

វិទ្យាស្ថានស្លឹករឹត (ភ្នំពេញ) អគារសម្គាល់សហសម័យ (រចនាឡើងកាលពីឆ្នាំ២០១៤ គម្រោងទំនើបដ៏សំខាន់មួយ នៅក្នុងរាជធានី ដែលត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យរក្សាទុក ជាបណ្ណសារអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ការស្រាវជ្រាវ កន្លែងអប់រំ និងវិមាន។

វាត្រូវបានរចនាឡើងដោយក្រុមហ៊ុនល្បីឈ្មោះ លើពិភពលោក Zaha Hadid Architects ដោយនាំមកនូវចក្ខុវិស័យស្ថាបត្យកម្មសហសម័យដ៏ល្បីល្បាញលើពិភពលោក មកកាន់រចនាសម្ព័ន្ធទីក្រុងរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។

រួមបញ្ចូលគ្នានូវគោលការណ៍រចនាសកល ទំនើបជាមួយនឹងឯកសារយោងទៅលើបេតិកភណ្ឌកម្ពុជា និងទម្រង់អង្គរ។

ស្ថាបត្យកម្មនេះ តំណាងឱ្យអនាគតស្ថាបត្យកម្មរបស់កម្ពុជា និងការផ្សះផ្សាជាមួយអតីតកាលរបស់ខ្លួន។

ខណៈពេលដែលអគារនេះ មិនទាន់បានបញ្ចប់ការសាងសង់ និងត្រូវបានរចនាឡើងដោយការអនុវត្តអន្តរជាតិ សារៈសំខាន់របស់វានៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មកម្ពុជាក្រោយឆ្នាំ 1979 ត្រូវបានគេកត់សម្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយ។

២. អគារវឌ្ឍនៈ កាពីតាល់ (ភ្នំពេញ) អគារខ្ពស់កប់ពពកពាណិជ្ជកម្មទំនើប(២០១៤)

អគារខ្ពស់កប់ពពកមួយ ក្នុងចំណោមអគារខ្ពស់កប់ពពកខ្ពស់បំផុត និងអាចស្គាល់បានបំផុតរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលរចនាដោយ TFP Farrells (ចក្រភពអង់គ្លេស) និងបានសាងសង់បញ្ចប់នៅឆ្នាំ២០១៤។ វាលាយបញ្ចូលគ្នានូវការរចនាអគារខ្ពស់ទំនើប ជាមួយនឹងធាតុផ្សំក្នុងស្រុកជានិមិត្តរូប ដូចជា រូបនាគ និងនាគ។

វឌ្ឈនកាពីតាល់ ជានិមិត្តរូបនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជា និងអគារខ្ពស់កប់ពពកទំនើប។

៣.ការអនុវត្តកម្ពុជាសម័យទំនើប (ឈុតឆាកសហសម័យ)

នៅក្នុងទេសភាពស្ថាបត្យកម្មដែលកំពុងវិវត្តន៍ នៃប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិជាច្រើនកំពុងបង្កើតការងារសាងសង់ថ្មីៗ និងកំពុងដំណើរការ។

បញ្ជីឧស្សាហកម្មថ្មីៗរបស់ក្រុមហ៊ុន ដែលធ្វើការនៅទីក្រុងភ្នំពេញរួមមានក្រុមហ៊ុនBloom Architecture ការរចនាសហសម័យ និងផ្តោតលើមនុស្ស។

ក្រុមហ៊ុន CORE-ELEMENTS រួមបញ្ចូលធាតុផ្សំខ្មែរ ក្រុមហ៊ុនFive Arc Architect គួរឱ្យកត់សម្គាល់សម្រាប់គម្រោង ដែលផ្តោតលើព័ត៌មានលម្អិត។ ក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀតរួមមាន Artelia Cambodia, DeArch 21, Dezole Architects, G Holdings ជាដើម។

ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះ តំណាងឱ្យការអនុវត្តស្ថាបត្យកម្មសហសម័យដែលកំពុងរីកចម្រើនរបស់កម្ពុជា ទោះបីជាមិនទាន់សម្រេចបានឋានៈជានិមិត្តរូប របស់អ្នករចនាដ៏ល្បីល្បាញលើពិភពលោក ដូចជា Hadid ឬឋានៈប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់លោក Vann Molyvann ក៏ដោយ។

៤.បរិបទនៃស្ថាបត្យកម្មក្រោយឆ្នាំ 1979 នៅកម្ពុជា

បន្ទាប់ពីសម័យខ្មែរក្រហម បានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ១៩៧៩ កម្ពុជាបានប្រឈមមុខ នឹងការកសាងឡើងវិញរាប់ទសវត្សរ៍ ការលំបាកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងការកសាងឡើងវិញយឺតៗនៃវិស័យវិជ្ជាជីវៈ រួមទាំងស្ថាបត្យកម្មផងដែរ៕

ដោយៈ គង់ សូរិយា

    ភ្នំពេញៈ ទិន្នន័យបានបង្ហាញថា ​ក្នុង​រយៈ​ពេល១១ខែ​នៃ​ឆ្នាំ​២០២៥ ​ក្រុម​ហ៊ុន/​សហគ្រាសចំនួនជាង១០,០០០ បានទទួល​ជោគជ័យ​លើការចុះបញ្ជីរអាជីវកម្មតាមប្រព័ន្ឋអនឡាញ។

ប៉ុន្តែបើគិតចាប់តាំងពីដំណើរការសេវាកម្មនេះមក កម្ពុជាបានចុះប្ញជីរក្រុមហ៊ុនជាតិ អន្តរជាតិ សហគ្រាស​​ប្រមាណ​៥,២ម៉ឺន​បាន​​ទទួល​ជោគ​ជ័យ​ តាមរយៈថ្នាលបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន​​(Single Portal)។

ប្រព័ន្ធ​ចុះ​បញ្ជី​អាជីវ​កម្ម ​តាម​ថ្នាល​បច្ចេក​វិទ្យា​ព័ត៌មាន​ដំណាក់​កាល​ទី១ ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​ប្រកាស​ដាក់​ឱ្យ​ដំណើរ​ការ ​កាល​ពី​ថ្ងៃទី​១៥ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០២០ ដែល​រួម​មាន​ក្រសួង-​ស្ថាប័ន​រដ្ឋ​ចំនួន ៦ចូល​រួម គឺ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ចនិង​ហិរញ្ញ​វត្ថុ ក្រសួង​ពាណិជ្ជ​កម្ម, ក្រសួង​ការងារនិង​បណ្ដុះ​បណ្ដាល​វិជ្ជាជីវៈ អគ្គ​នាយក​ដ្ឋាន​ពន្ធដារ និង​ក្រុម​ប្រឹក្សា​អភិវឌ្ឍន៍​កម្ពុជា​។

ក្រោយ​មក​រដ្ឋាភិ​បាល​ ក៏​បាន​ប្រកាស​ដាក់​ឱ្យ​ដំណើរ​ការ ​ដំណាក់​កាល​ទី​២ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០២១ និង​ដំណាក់​កាល​​ទី​៣ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០២៣ ដោយ​បាន​បន្ថែម​ក្រសួង​-ស្ថាប័ន​មួយ​ចំនួន​បន្ថែម​ទៀត។

យោងតាមរបាយការណ៍​វឌ្ឍនភាព នៃប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីអាជីវកម្ម​តាមថ្នាលបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន Single Portal របស់​ Online Business registration Service ចេញ​ផ្សាយ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី​៨ ខែ​ធ្នូ បង្ហាញ​ថា គិតចាប់ពី​ថ្ងៃទី១៥ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០២០ រហូតដល់​ថ្ងៃទី៣០ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០២៥ ​ក្រុមហ៊ុន/សហគ្រាស​​ ដែល​ទទួល​​ជោគជ័​យ​លើ​ការ​​ចុះបញ្ជីអាជីវកម្ម តាមថ្នាល​បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន​មាន​ចំនួនសរុប​៥២,៤៩៨ ជាមួយ​នឹង​ដើមទុនចុះបញ្ជី​សរុប​​​៨៥,៩៦ ទ្រី​លាន​រៀល ឬស្មើនឹង​២១ពាន់​លាន​ដុល្លារ​។

ក្នុង​ចំណោមក្រុមហ៊ុន/សហគ្រាសទាំង៥២,៤៩៨ គឺមាន​១៩, ១០០ ឬ​ស្មើ​នឹង៣៦,៣៨% ដែល​មាន​ម្ចាស់​ជា​ស្រ្តី។

ប្រធាន​សមាគម​បច្ចេក​វិទ្យា​ឌីជីថល​នៃ​កម្ពុជា លោក ឈិន កេន បាននិយាយ​ថា ការ​ពង្រឹង​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​អាជីវកម្ម​ ការ​សម្រួល​នីតិវិធី​ចុះ​បញ្ជី​ដែល​មាន​ភាព​ងាយ​ស្រួល និង​ចំណេះ​ដឹង​ផ្នែក​បច្ចេក​វិទ្យា​ព័ត៌មាន​របស់​ម្ចាស់​អាជីវកម្ម គឺ​បាន​ជួយ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឱ្យ​ម្ចាស់​អាជីវកម្ម ​កាន់​តែ​ច្រើន​នាំ​គ្នា​ទៅ​ចុះ​បញ្ជី។

លោកបញ្ជាក់ថា “នៅ​ពេល​គ្រប់​អាជីវកម្ម​សុទ្ធ ​តែ​បាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ពី​អាជ្ញាធរ វា​នឹង​ជួយ​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ មាន​តម្លាភាពជាង​មុន​”។

លោក​បានបន្តទៀតថា ​នៅ​ពេល​គ្រប់​អាជីវកម្ម​ទាំង​អស់ ​បាន​ចុះ​បញ្ជី វានឹង​ផ្តល់​ផល​ចំណេញ​ច្រើន​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល និង​ផ្នែក​ឯកជន ហើយ​ជា​មួយ​គ្នា​នេះ ​វា​ក៏​នឹង​ជួយ​កាត់​បន្ថយ​ការ​លក់​បង្ខូច​ថ្លៃ ​ពី​សំណា​ក់​ម្ចាស់​អាជីវកម្ម​មិន​ស្រប​ច្បាប់​មួយ​ចំនួន ​ដែល​រក​ស៊ី​ដោយ​មិន​បង់​ពន្ធ​ផង​ដែរ​”៕