ដោយវុត្ថា

ភ្នំពេញៈ រដ្ឋមន្ត្រីវិនិយោគអាស៊ានបានស្វាគមន៍ ចំពោះការបញ្ចប់ទាំងស្រុងនូវការចុះហត្ថលេខាលើពិធីសារទី៤ស្តីពី វិសោធនកម្មកិច្ចព្រមព្រៀងវិនិយោគ ទូលំទូលាយអាស៊ានកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដាឆ្នាំ ២០២០ កាលពីកន្លងមកថ្មីៗនេះ។

យោងតាមកិច្ចប្រជុំលើកទី២៣ នៃក្រុមប្រឹក្សាតំបន់វិនិយោគអាស៊ាននៅថ្ងៃទី ២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២០នេះ  ដើម្បីពិនិត្យពិភាក្សាលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ វិនិយោគអាស៊ានក្នុងបរិបទ នៃភាពតានតឹងនៃពាណិជ្ជកម្មសកល និងការរាតត្បាតនៃកូវីដ១៩ បានឱ្យដឹងថា ពិធីសាទី៤នេះ បានធ្វើឱ្យមាននូវការដាក់បញ្ចូល ការហាមឃាត់ចំពោះតម្រូវកាតព្វកិច្ចបន្ថែម (TRIMS-plus PPR) ទៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងវិនិយោគទូលំទូលាយអាស៊ាន។

រដ្ឋមន្ត្រីវិនិយោគអាស៊ានបានកោតសរសើរ ចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋសមាជិកអាស៊ានទាំងអស់ ក្នុងការអនុវត្តនូវវិធានការចាំបាច់ និងគំនិតផ្តួចផ្តើមនានាសម្រា​ប់អាស៊ាន ដើម្បីរក្សបាននូវភាពរឹងមាំ បើកចំហរ និងទាក់ទាញចំពោះការវិនិយោគ ជួយវិនិយោគិន និងផ្តល់កិច្ចសម្រួលដល់ការវិនិយោគរបស់ពួកគេ នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃការប្រឈមនិងវេលាពុំធ្លាប់កើតមានពីមុនមក ដោយសារការរាត្បាតនៃកូវីដ១៩ ។

បណ្តារដ្ឋមន្ត្រីទាំងនោះ បានណែនាំដល់មន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ ឱ្យធ្វើអានុភាវូបនីយកម្មនូវគំនិតផ្តួតផ្តើមក្នុងតំបន់ ដើម្បីផ្តល់កិច្ចសម្រួលដល់ការវិនិយោគ នៅក្នុងអាស៊ាន និងត្រូវត្រៀមខ្លួនជាមុនសម្រាប់ប្រក្រតីថ្មិ ក្រោយកូវីដឥ១៩។

ពិធីសារទី២ និងពិធីសារទី៣ កាលពីកន្លងមកនេះ បានចូលជាធរមានស្តីពីវិសោធ​ន​កម្មកិច្ចព្រមព្រៀងវិនិយោគ ទូលំទូលាយអាស៊ាន (ACIA) នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២០ បន្ទាប់ពីអគ្គលេខាធិការអាស៊ាន បានទទួលបាននូវលិខិតូបករណ៍សច្ចាប័នចុងក្រោយ ។

ក្នុងចំណោមបញ្ហាផ្សេងៗពិធីសារទី២នេះ បានកែសម្រួលនិយមន័យ “រូបវន្តបុគ្គ​ល” ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងវិនិយោគទូលំទូលាយអាស៊ាន ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងប្រព្រឹត្តិទៅនៃវេសនជនអចិន្ត្រៃយ៍ ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ខណៈពិធីសារទី៣ ស្តីពីវិសោធនកម្មកិច្ចព្រមព្រៀងវិនិយោគ ទូលំទូលាយអាស៊ាន បានលុបចេញនូវកថាខណ្ឌទី ៨នៃកំណត់សម្គាល់មេ សម្រាប់បញ្ជីរក្សាសិទ្ធិនៅក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងវិនិយោគ ទូលំទូលាយអាស៊ាន ដែលបានធ្វើឱ្យមានការអនុវត្តស្មើភាពគ្នា ចំពោះវិនិយោគិននៃរដ្ឋសមាជិកអាស៊ានទាំងអស់ ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងវិនិយោគទូលំទូលាយអាស៊ាន៕

ដោយ ហ្សូលី

ភ្នំពេញៈ មហាអំណាចទាំងពីរ មិនត្រឹមតែប្រជែងគ្នាលើភូមិសាស្រ្តនយោបាយ និងឥទ្ឋិពលលើបណ្តាប្រទេសនានាក្នុងពិភពលោកនោះទេ ប៉ុន្តែប្រទេសទាំងពីរកំពុងប្រកួតប្រជែងគ្នាយ៉ាងស្រួចស្រាវលើសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ។

ប្រទេសដែលមានទំនោរ និងដើរលើទស្សនវិជ្ជាខុសគ្នានេះ បាននិងកំពុងត្រូវគេមើលឃើញថា កំពុងមានភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំង ខណ

ៈមានការព្យាករណ៍ជាច្រើនរួចហើយថា ចិននឹងវ៉ាអាមេរិកនៅកំពុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ខាងមុខ ស្របពេលអាមេរិកកំពុងដាក់ចេញនូវយុទ្ឋវិធីជាច្រើន ដើម្បីទប់ដំណើរឆ្ពោះទៅមុខដ៏លឿនស្លេវ របស់មហាយក្សចិន។

វិបត្តិជំងឺCovid-19 បានធ្វើឲ្យពិភពលោកជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏អាក្រក់ ហើយស្ថានការណ៍នេះមានសភាពអាក្រប់ជាងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុសាកលកាលពីឆ្នាំ២០០៨ ទៅទៀត។

យ៉ាងណាក៏ដោយ សេដ្ឋកិច្ចចិនបានត្រឡប់មករកសភាពដើម បន្ទាប់ពីជោគជ័យនៅលើការគ្រប់គ្រងជំងឺរាតត្បាតCovid-19 ខណៈដែលអាមេរិក “កំពុងវឹកវរ” ចំពោះការគ្រប់គ្រងមេរោគ និងបញ្ហានយោបាយ។ កត្តាទាំងនេះបានធ្វើឱ្យសេដ្ឋវិទូនៅពិភពលោកប៉ាន់ស្មានថា គម្លាតសេដ្ឋកិច្ចចិននិងអាមេរិកហាក់ដូចជានៅប្រកៀកគ្នា។

ជំនួញជាច្រើននៅទូទាំងប្រទេសចិនដូចជា ភោជនីយដ្ឋាន កន្លែងហាត់ប្រាណ ផ្សារទំនើប សួនកម្សាន្ត មានភាពអ៊ូអរ រីឯចរាចរណ៍នៅតាមដងផ្លូវ ជើងយន្តហោះនៅអាកាសយានដ្ឋាន ព្រមទាំងខ្សែរថភ្លើងក្នុងស្រុក កំពុងស្ថិតក្នុងភាពមមាញឹកជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ក្រុមសេដ្ឋវិទូរបស់ធនាគារពិភពលោក (World Bank) និងតាមស្ថាប័នជាច្រើនទៀត បានតម្លើងការព្យាករណ៍សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសចិនជាបន្តបន្ទាប់ ដែលថាសេដ្ឋកិច្ចចិនប្រាកដជាមានកំណើននៅចុងឆ្នាំនេះ។

ការស្តារសេដ្ឋកិច្ចមកវិញនេះ បានស្រោចស្រង់មុខមាត់មហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចលើពិភពលោកលំដាប់ទី២ យ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលអាចនឹងតាមទាន់សហរដ្ឋអាមេរិក ខណៈពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសនេះ បានដាំក្បាលចុះដល់ទៅ៨ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ២០២០។

ទំហំពាណិជ្ជកម្មសរុបរបស់ចិន គិតចាប់ពីខែមករា រហូតមកដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២០នេះ មានប្រមាណជាង២៤៤ពាន់លានដុល្លារ ធ្លាក់ចុះ៤.៥៧ភាគរយ បើប្រៀបធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន។ ទំហំប្រើប្រាស់ទុនបរទេសជាក់ស្តែងនៅទូទាំងប្រទេសមានដល់ទៅ៦៣,៤៧ពាន់លានយ័ន កើនឡើង១៥.៨ ភាគរយ បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ហើយចិនសម្រេចបាននូវកំណើនវិជ្ជមាន នៃការគៀងគរ ទុនបរទេស ក្នុងរយៈពេលតែមួយខែក្នុងរយៈពេល៤ខែជាប់ៗគ្នា។

លោកHomi Kharas អតីតប្រធានសេដ្ឋវិទូប្រចាំតំបន់អាស៊ី នៃធនាគារពិភពលោកបានមានប្រសាសន៍ថា ចិននឹងបង្ហាញពីភាពរឹងមាំកាន់តែខ្លាំង នៅពេលឆាប់ៗនេះ ក្នុងនាមជាប្រទេស ដែលមានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេ ក្នុងចំណោមប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ។

ចិនមានការជម្រុញចិត្ត នៅក្នុងការបង្កើតបណ្តាញទំនាក់ទំនង នៅក្នុងតំបន់នាំចូលថាមពលពីគ្រប់ប្រភពចម្រុះ ការពារទឹកដីភាគខាងលិចរបស់ខ្លួន និងបណ្តាក់ទុនយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ទៅលើគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់អាស៊ីកណ្តាល។

ជាក់ស្តែងគម្រោងខ្សែក្រវ៉ាត់មួយផ្លូវមួយ បានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ២០១៣ បានប្រែក្លាយទៅជាសសរស្តម្ភយ៉ាងលេចធ្លោ នៃអំណាចរបស់ចិនក្នុងតំបន់។

ជំងឺរាតត្បាត Covid-19 ស្ទើរតែបញ្ចប់សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសជាច្រើន និងបានផ្តល់ឱកាសឱ្យចិន វាយតម្លៃយុទ្ធសាស្រ្តរបស់ខ្លួនសារជាថ្មី។ ផែនការរបស់ចិនសម្រាប់តំបន់អាស៊ីកណ្តាលក្រោយជំងឺនេះបានបញ្ចប់ នឹងត្រូវការមិនត្រឹមតែសមត្ថភាព នៅក្នុងការជម្រុញគម្រោងខ្សែក្រវ៉ាត់មួយ ផ្លូវមួយ តែមួយមុខឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវវាយបកនឹងឧបសគ្គដែលមករារាំងការរីកចម្រើន របស់ប្រទេសនៅក្នុងរយៈពេលថ្មីៗនេះ។

កត្តាទាំងនេះ បាននិងកំពុងជួយពង្រីកអំណាចសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសចិន បើប្រៀ​បធៀបជាមួយបណ្តារប្រទេសអភិវឌ្ឍដទៃដូចជា រុស្សី ជាដើម។

ទោះយ៉ាងណាក៏មានអ្នកជំនាញ មកពីស្ថាប័នផ្សេងៗបានលើកឡើងពីទស្សនៈផ្ទុយគ្នានឹងការលើកឡើងនេះផងដែរ។ ជាក់ស្តែង ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុនស្រាវជ្រាវដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងញ៉ូវយ៉ក Rodium Groupបានឱ្យដឹងថា បំណុលនៅក្នុងប្រទេសចិនបានកើនឡើង កំណើនសេដ្ឋកិច្ចទូទាំងប្រទេសមានភាពមិនច្បាស់លាស់ និងប្រព័ន្ធធនា​គារកំពុងស្ថិតក្នុងបញ្ហា។

លោកបន្តថា “លើសពីនេះចិន បានផលិតនូវផលិតផលជាច្រើន ដែលគ្មានមនុស្សទិញ ដូច្នេះការកើនឡើងនៃសេដ្ឋកិច្ចចិន នៅពេលនេះគឺបណ្តោះអាសន្នតែប៉ុណ្ណោះ”។

ការផ្គត់ផ្គង់សម្ភារៈ និងការនាំចេញទំនិញ ប្រហែលមួយភាគប្រាំនៃទិន្នផលសេដ្ឋកិច្ចពឹងផ្អែកទៅលើការបញ្ជាទិញ របស់សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៉ឺរ៉ុប។ ចំណែកផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ក្នុងប្រទេសចិនបាន១០,៨០០ដុល្លារ ដែលជាចំនួនទាបជាងខាងបស្ចឹមប្រទេស ស្របពេលដែលផលិតផលសរុបក្នុងស្រុកសរុប (GDP)សម្រាប់មនុស្សម្នាក់មានចំនួន ប្រមាណ២០,២៣៤ក្នុងឆ្នាំ២០២០។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានអាមេរិក The Wall Street Journal។

យ៉ាងណាក៏ដោយការនាំមុខរបស់ចិនលើអាមេរិក អាចជារឿងមុននិងក្រោយនិងភាពបត់បែនរបស់មេដឹកនាំាំចិន ប៉ុន្តែអ្វីៗពិតជាត្រូវការពេលវេលា ខណៈសង្រ្គាមត្រជាក់កំពុងធ្វើឲ្យទំនាក់ទំនងរវាងមហាអំណាចទាំងពីរ កាន់តែមានសភាពអាក្រក់ឡើងពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ៕

ដោយវុត្ថា

ភ្នំពេញៈ ជប៉ុនដែលជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ដ៏សំខាន់របស់កម្ពុជា បានជួយកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាដ៏សំខាន់ចំនួន៣ ដើម្បីជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងលើកកម្ពស់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដឹកជញ្ជូនកម្ពុជាឱ្យកាន់តែប្រសើរថែមទៀត។

លោកវ៉ា ស៊ីម សូរិយា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន នៅថ្ងៃទី ២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២០នេះបានឱ្យដឹងថា កន្លងមកនេះជប៉ុនបានជួយកម្ពុជាច្រើនទាំងកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងគម្រោងផ្សេងៗ ដូចជាគម្រោងតភ្ជាប់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ៗ ទៅកាន់ព្រំដែននិងកំពង់ផែទឹកទឹកជ្រៅ។

លោកបន្តថា “ជប៉ុនបានសាងសងផ្លូវជាតិលេខ១ពីភ្នំពេញ ទៅកាន់ច្រកព្រំដែននៃប្រទេសវៀតណាម ដែលជាច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចខាងកើត ដើម្បីបង្កភាពងាយស្រួល ចំពោះការដឹកជញ្ជូនទំនិញផ្សេងៗ ដែលមានស្ពានអ្នកលឿងផងដែរ”។ លោកបន្ថែមថា “ជាមួយគ្នានេះ ជប៉ុនក៏បានជួយកសាងផ្លូវជាតិលេខ៥ ឆ្លងកាត់ខេត្តមួយចំនួនឆ្ពោះទៅកាន់ព្រមដែនថៃ ដែលជាច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចភាគខាងលិច ដ៏សំខាន់របស់កម្ពុជាក្នុងការដឹកជញ្ជូនទំនិញ និងធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយខេត្តជាប់ព្រំដែន”។

ក្រៅពីហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវគោក ក៏ជប៉ុនតាមរយៈទីភ្នាក់ងារសហ​ប្រតិបត្តិកអន្តរជាតិជប៉ុន (ចៃកា) ក៏បានជួយលើការសិក្សា និងអភិវឌ្ឍន៍កំពង់ផែទឹកជ្រៅក្រុងព្រះសីហនុ (ច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចតាមផ្លូវសមុទ្រ) ដើម្បីអាចមានលទ្ធភាពឱ្យនាវាធំៗចូលចតបាន ខណៈបច្ចុប្បន្ននេះ កំពង់ផែនេះមានទំហំតូច និងមិនលទ្ធភាព ឱ្យនាវាធុនយក្សចូលចតបាន។

លោកវ៉ា ស៊ីមសូរិយាបានបញ្ជាក់ថា ច្រកល្បៀងសេដ្ឋកិច្ចទាំង៣របស់កម្ពុជានេះ គឺជាច្រករបៀងដ៏សំខាន់ ក្នុងជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចសង្គមឱ្យមានការរីកចំរើន តាមរយៈការដឹកជញ្ជូនទំនិញនានាចូលកម្ពុជា និងចេញពីកម្ពុជាទៅកាន់ប្រទេសជិតខាង និងទៅកាន់ប្រទេសអន្តរជាតិនានា។

រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសជប៉ុន លោកម៉ូតេហ្គី តូស៊ីមីសឺ ក្នុងដំណើរបំពេញទស្សកិច្ចមកកាន់កម្ពុជាកាលពីកន្លងមកថ្មីៗ នេះក៏បានបញ្ជាក់ពីការជួយកម្ពុជា ក្នុងការជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចសង្គម តាមរយៈការកសាងហេដ្ឋរចនាសម្ព័ន្ធតភ្ជាប់របៀងសេដ្ឋកិច្ច ទៅកាន់ព្រំដែននៃប្រទេសកម្ពុជា និងកំពង់ផែទឹកជ្រៅក្រុងព្រះសីហនុនផងដែរ៕

ដោយ ៖ រ៉ាណេត

បន្ទាយមានជ័យ ៖ ក្រោយការទទួលបានសេចក្ដីសម្រេច និងការអនុញ្ញាតពីរាជរដ្ឋភិបាល ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នឹងមានស្ថានីយផលិតថាមពលអគ្គិសនីកើតឡើងវិញដើរដោយពន្លឺព្រះអាទិត្យ មានអនុភាព ៣០មេហ្គាវ៉ាត់ ដែលគ្រោងនឹងដាក់ដំណើរការប្រើប្រាស់នៅត្រឹមអំឡុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ ខាងមុខនេះ ដើម្បីជួយកាត់បន្ថយការទិញអគ្គិសនីពីប្រទេសថៃ។

តាមរយៈសេចក្ដីប្រកាសរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២០នេះបានបញ្ជាក់ថា ក្រុមហ៊ុន RAY POWER SUPPLY CO., LTD នឹងបង្កើតស្ថានីយផលិតអគ្គិសនីដើរដោយថាមពលព្រះអាទិត្យ អានុភាព ៣០មេហ្គាវ៉ាត់ ដែលមានទីតាំងវិនិយោគស្ថិតនៅភូមិឫស្សីខាងនិងភូមិសំរោងធំ ឃុំឈ្នួរមានជ័យ ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មានទុនវិនិយោគប្រមាណ ៣៩,៨លានដុល្លារអាមេរិក។

ជាមួយនឹងគម្រោងនៃការបង្កើតស្ថានីយផលិតថាមពលអគ្គិសនីខាងលើនេះ លោក អ៊ុ រាត្រី អភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បានមានប្រសាសន៍បញ្ជាក់ថា “បច្ចុប្បន្ន បរិមាណថាមពលសម្រាប់ប្រើប្រាស់នៅទូទាំងខេត្តបន្ទាយមានជ័យគឺមានរហូតដល់១០០មេហ្គាវ៉ាត់ ដែលមានការផ្គត់ផ្គង់២ប្រភពផ្សេងគ្នា គឺប្រភពក្នុងស្រុក (បណ្តាញជាតិ) និងប្រភពពីប្រទេសថៃ ដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ណអគ្គិសនីចំនួន២៣ ផ្គត់ផ្គង់ចំនួន ៦៤៥ភូមិ ស្មើនឹងប្រមាណ៩៨ភាគរយនៅទូទាំងខេត្ត”។

លោកអភិបាលខេត្តបានបន្តទៀតថា “ជាមួយនឹងការបើកដំណើរការប្រើប្រាស់ និងផ្គត់ផ្គង់ថាមពលអគ្គិសនីរបស់រោងចក្រផលិតថាមពលកើតឡើងវិញនេះ ក្រុមហ៊ុននឹងលក់ទៅឱ្យអាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជា (EDC) ដើម្បីធ្វើការចែកចាយនៅក្នុងតំបន់តាមរយៈសេវាកររបស់ខ្លួនដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ណត្រឹមត្រូវ និងស្ថិតនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃច្បាប់ដែលបានកំណត់”។

បច្ចុប្បន្ននេះ នៅក្នុងបរិមាណថាមពលអគ្គិសនីដែលមានតម្រូវការនៅក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យសរុបប្រមាណ១០០មេហ្គាវ៉ាត់ បានចែកចាយទៅដល់អតិថិជនគោលដៅដែលកំពុងប្រើប្រាស់មានចំនួន ១៣៧ ៧៣៩ គ្រួសារ ក្នុងចំណោម ១៩១ ៧២៣គ្រួសារសរុបនៅទូទាំងខេត្ត ស្មើនឹងប្រមាណ ៧២ភាគរយ៕