ដោយ ហ្សូលី

ភ្នំពេញៈ ការិយាល័យរួម (Co-Working Space) ដែលជាកន្លែងធ្វើការសម្រាប់សហគ្រិនឯករាជ្យវ័យក្មេង ឬជាក្រុមមានសមាជិកតិច ដែលមានបំណងបើកអាជីវកម្មផ្តួចផ្តើមថ្មី បច្ចុប្បន្នវាកំពុងទាក់ទាញ និងមានភាពពេញនិយមច្រើន ដោយសារកត្តាចំបងមួយចំនួន។

អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រព្យអន្តរជាតិ Century21 Fortuna Investment លោក វ៉ា វីរៈ នៅរសៀលថ្ងៃទី ២០ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២០ បានបញ្ជាក់ថា “ការិយាល័យរួមមានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើន ដោយមានផ្តល់បរិក្ខារពេញលេញដូចជា គ្រឿងសង្ហារឹម បណ្តាញអ៉ិនធឺណែត ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ដោយមិនចាំបាច់រៀបចំខ្លួនឯងនោះទេ”។

លោកពន្យល់ថា ក្រុមហ៊ុនតូចៗ ឬសហគ្រិនវ័យក្មេង មិនចាំបាច់ជួលការិយាល័យធំៗផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ ព្រោះទីនោះមានតម្លៃថ្លៃ ដូច្នេះការិយាល័យរួមនឹងផ្តល់ឱ្យនូវតម្លៃសមរម្យ ដែលអាចផ្តល់ជាការបង់ប្រចាំខែគិតទៅតាមម៉ែត្រការ៉េឬតុ។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នទីផ្សារគិតជាតុច្រើនជាង អាចអង្គុយបាន៣ ទៅ៤នាក់ រីឯតម្លៃវិញមានចាប់ពី៣០០ដុល្លារឡើងទៅ តាមចំនួនតុ។

មិនតែប៉ុណ្ណោះ កត្តាគួរឱ្យទាក់ទាញមួយទៀតនោះ លោក វ៉ា វីរៈ បានលើកឡើងថា “ក្រុមហ៊ុនឬអាជីវកម្មផ្តួចផ្តើមថ្មី អាចកំណត់ទីតាំងរបស់ការិយាល័យរួមបាន ឧទា​ហរណ៍ នៅពេលមានការទម្លាក់ទំនិញ ផ្ញើសំបុត្រ ឯកសារនានា ព្រមទាំងរបស់របរចាំបាច់ផ្សេងៗនោះបានដោយមិនចាំបាច់ព្រួយបារម្ភច្រើន”។

ទន្ទឹមនេះលោកសង្កត់ធ្ងន់ថា សហគ្រិនអាចមានឱកាសជួបមនុស្សច្រើន នៅទីនោះ អាចប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នា ចែករំលែកបទពិសោធន៍ និងជួយសហការគ្នាទៅវិញទៅមក ព្រោះភាគច្រើនការិយាល័យរួមច្រើន តែស្ថិតនៅតំបន់ទីប្រជុំជន ងាយស្រួលជួបពិភាក្សាជាមួយអតិថិជនផងដែរ។

អ្នកជំនាញមួយរូបដែលជាអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន ERA Cambodia លោក ខន គង្គាបានមានប្រសាសន៍ប្រាប់គេហទំព័រ Property Area Asiaថា  កត្តាមានច្រើនដែលធ្វើឲ្យ​ការិយាល័យរួមមានភាពទាក់ទាញ។ កត្តាទាំងនោះមានដូចជា ការិ​យាល័យរួម អនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនតូចៗអាចធ្វើការមានវិជ្ជាជីវៈ ហើយមួយទៀតនោះបើពួកគាត់ ទៅជួលការិយា​ល័យធំៗ អាចនឹងមិនមានលទ្ធភាពជួល ដូច្នេះការិយាល័យរួមនេះនឹងផ្តល់ឱកាសឱ្យពួកគាត់បាន។

ជាការពិតការិយាល័យរួម មិនទាន់មានការរីកដុះដាល ទូទាំងប្រទេសកម្ពុជានៅឡើយទេ ដោយឡែកមានច្រើនតំបន់គួរសមក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ដូចជា ម្តុំបឹងកេងកង ទួលទំពួង បឹងព្រលឹត និងទួលគោកជាដើម។

យ៉ាងណាមិញ អ្នកវិនិយោគលើវិស័យការិយា​ល័យរួមសម្រាប់ជួល ឬហៅថា Co-working Space នេះ ចាប់ផ្តើមលូតលាស់បន្តិចម្តងៗ ព្រោះថាកម្ពុជាកំពុងមានការកើនឡើងខ្លាំងនូវសហគ្រិន ឬអ្នកដែលចង់រកស៊ីមុខជំនួញផ្សេងៗ៕

ដោយៈ រ៉ាណេត

ភ្នំពេញៈ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈបានអះអាងថា រហូតមកដល់ពេលនេះ កម្ពុជានៅមិនទាន់មានរោងចក្រណាមួយបិទទ្វារ ដែលបណ្តាលមកពីការឆ្លងជំងឺ Covid-19 នៅឡើយនោះទេ ក្រៅពីការខ្វះខាតវត្ថុធាតុដើម។

រដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជៈ លោក ហេង សួរ បានថ្លែងឲ្យដឹងកាលពីម្សិលម៉ិញនេះថា ការមិនបិទរោងចក្រនេះ ដោយសារតែរោងចក្រ មិនមែនបម្រើសេវាជូនអតិថិជននោះឡើយ ហើយកម្មករ និយោជិតដែលធ្វើការងារនៅក្នុងរោងចក្រនីមួយៗ ពួកគាត់ជួបតែសហការី និងក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់ ហើ​យក៏គ្មានអ្នកក្រៅនាំជំងឺមកចម្លងដល់ពួកគាត់ដែរ។

លោកបានឡើងទៀតថា “បើមានជំងឺ Covid-19 នេះកើតឡើង អ្វីដែលត្រូវបិទគឺភោជនីយដ្ឋាន ក្លឹបកម្សាន្ត តែគេមិនបិទរោងចក្រនោះទេ ដោយសាររោងចក្រមិនបម្រើសេវាដល់អតិថិជននោះទេ អត់មានលទ្ធភាពខាងក្រៅណាមកចម្លងគាត់ទេ”។លោកបន្តថា “ កត្ដាទាំងនេះវាជាលក្ខណៈពិសេស ដែលអង្គការសុខភាពពិភពលោក និងក្រុមវេជ្ជសាស្ត្រវាយតម្លៃថា តំបន់ណាដែលមានសុវត្ថិភាពបន្តឱ្យបើក ប៉ុន្តែវិស័យណាដែលមានហានិភ័យ ជួបជាមួយមនុស្សច្រើន គឺត្រូវតែបិទ”។

លោកបានលើកជាឧទាហរណ៍ថា “នៅក្នុងប្រទេសថៃគេមិនបានបិទរោងចក្រនោះទេ ប៉ុន្តែគេបិទភោជនីយដ្ឋាន  ក្លឹបកម្សាន្ដ ឬសាកលវិទ្យាល័យ ដោយសារអ្នកដែលបម្រើការងារនៅទីនោះ ពួកគាត់ជួបជាមួយអតិថិជនប្លែកៗ បើជានិស្សិតគាត់ជួបមិត្តភក្តិផ្សេង​ៗ ហើយពេលចេញពីរៀន គាត់ចេញទៅធ្វើការនៅកន្លែងផ្សេងៗ ដែលធ្វើឱ្យគាត់ប្រឈមនឹងហានិភ័យ។ ផ្ទុយទៅវិញ រោងចក្រនៅ ប្រទេសថៃ វៀតណាម កូរ៉េ នៅពេលជួបវិបត្តិនឹងជំងឺ Covid-19 គឺជាមនុស្សដែលមានសុវត្ថិភាពបំផុត”។

លោកបានបញ្ជាក់ថា ចំពោះកន្លែងដែលធ្វើការជាមួយមនុស្សដដែល  គឺរក្សាទុកឱ្យ​នៅដដែល ហើយការទុកនោះ ដើម្បីរក្សាសុវត្ថិភាពបងប្អូនកម្មករទាំងអស់ ហើយបើបញ្ឈប់កម្មករនោះ បងប្អូននឹងធ្វើការទៅកាន់កន្លែងផ្សេងៗ ដែលជាហេតុនាំឱ្យមានការឆ្លងជំងឺវិញ។ ប្រទេសថៃបានប្រកាសមិនធ្វើបុណ្យចូលឆ្នាំនោះទេ ដោយសារតែថា បើធ្វើហើយឈប់ថ្ងៃចូលឆ្នាំនោះ មនុស្សនឹងធ្វើការចល័តពេញប្រទេសថៃ ហើយអ្នកទាំងអស់នោះដែលមានសុវត្ថិភាព ក្នុងពេលធ្វើដំណើរទៅស្រុក ដែលអាចនឹងជួបអ្នកធ្វើដំណើរមានហានិភ័យក្នុងការឆ្លងមេរោគទៅវិញ៕

ដោយវុត្ថា

ភ្នំពេញៈ ក្រុមហ៊ុន ROYAL GROUP របស់អ្នកឧកញ៉ាគិត ម៉េងបានបោះទុនវិនិយោគប្រមាណ១៣៤៤,២០លានដុល្លារអាមេរិក ដើម្បីវិនិយោគសាងសង់រោងចក្រអគ្គិសនីដុតធ្យុងថ្ម ៧០០មេហ្កាវ៉ាត់ នៅស្រុកបុទុមសាគរ ខេត្តកោះកុង។

ចំណោមទុនវិនិយោគដ៏ច្រើននេះ មាន៣០ភាឡរយជាទុនវិនិយោគរបស់Royal Group និងខ្ចីពីធនា​គារ៧០% តាមអត្រាការប្រាក់៦,៥% ខណៈគម្រោងវិនិយោគនេះ ដោយប្រើប្រាស់ធ្យូងថ្មនាំចូលតាមច្រកសមុទ្រ និងគ្រោងដាក់ឲ្យដំណើរការនៅឆ្នាំ២០២៣ និងឆ្នាំ២០២៤។

យោងតាមសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ការធានាទូទាត់របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជន ដែលវិនិយោគវិស័យអគ្គីសនីកាលពីកន្លងមកនេះបានឱ្យដឹងថា  -រោងចក្រអគ្គិសនីដែលក្រុមហ៊ុន ROYAL GROUP ត្រូវអភិវឌ្ឍន៍ គឺរោងចក្រអគ្គិសនីដុតធ្យុងថ្ម មានអានុភាពដំឡើងសរុប៧០០ មេហ្គាវ៉ាត់ និងអានុភាពធានាផ្តល់ឲ្យបណ្តាញជាតិ៦៨០ មេហ្គាវ៉ាត់។

សេចក្តីព្រាងច្បាប់ដដែលបន្តថា  អគ្គិសនីកម្ពុជាត្រូវធានាទិញថាមពល៨០% នៃអានុភាពធានាផ្តល់ឲ្យបណ្តាញជាតិ ស្មើនឹង៤៧៦៥,៤៤លានគីឡូវ៉ាត់ម៉ោងក្នុង ១ឆ្នាំ។ រូបភាពវិនិយោគ គឺសាងសង់-ធ្វើម្ចាស់-អាជីវកម្ម(Build-Own-Operate=BOO)។

រដ្ឋាភិបាលបញ្ជាក់ទៀតថា ទំហំការងារដែលក្រុមហ៊ុនត្រូវសាងសង់ រួមមាន៖ ១- ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរោងចក្រអគ្គិសនីដុតធ្យូងថ្ម ២- ហេដា្ឋរចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូនធ្យូងថ្ម ពីផែក្នុងសមុទ្រមករោងចក្រអគ្គិសនី ៣- ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ទឹកសម្រាប់រោងចក្រអគ្គិសនី និង៤- ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអគ្គិសនី និងខែ្សបណ្តាញបញ្ជូនភា្ជប់ទៅអនុសា្ថនីយបុទុមសាគរបស់អគ្គិសនីកម្ពុជា។

សម្រាប់រយៈពេលសាងសង់ និងដាក់ឲ្យដំណើរការរោងចក្រអគ្គិសនី ត្រូវស្របតាមផែនការមេវិស័យអគ្គិសនី ដោយម៉ាស៊ីនទី១ ទំហំ (១x៣៥០) មេហ្គាវ៉ាត់ត្រូវដាក់ឲ្យដំណើរការនៅឆ្នាំ២០២៣ និងម៉ាស៊ីនទី២ ទំហំ (១x៣៥០)មេហ្គាវ៉ាត់ ត្រូវដាក់ឲ្យដំណើរករនៅឆ្នាំ២០២៤។ ដំណើរការអាជីវកម្ម របស់រោងចក្រអគ្គិសនីនេះ គឺមានរយៈពេល៣៥ឆ្នាំ។

គម្រោងវិនិយោគនេះ មានភាពចាំបាច់ក្នុងការបំពេញ ឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់នូវប្រភពអគ្គិសនី ធានាសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខ នៃការផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនីក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពីឆ្នាំ ២០២១ ដល់ឆ្នាំ ២០២៤ ធានាឱ្យមានស្ថិរភាពផ្គត់ផ្គង់នៅរដូវប្រាំង ដែលវារីអគ្គិសនីមួយភាគធំពុំមានលទ្ធភាពផលិតបានច្រើន ការចរចាលើបច្ចេកទេសនិងហិរញ្ញវត្ថុមានលក្ខណៈសមរម្យ អាចចូលរួមបន្ថយថ្លៃអគ្គិសនីបន្ថែមទៀត ជូនអ្នកប្រើប្រាស់អគ្គិសនីនៅកម្ពុជា ឆ្លើយតបនឹងគោលនយោបាយបន្ថយ ថ្លៃអគ្គិសនីរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល រួចម្យ៉ាងទៀង កង្វល់លើបញ្ហាបរិស្ថាន ត្រូវបានដោះស្រាយដោយសមស្រប តាមគោលការណ៍ក្រសួងបរិស្ថាន៕

ដោយ ប៊ី

ភ្នំពេញៈ កសិដ្ឋាន Rathada Farms Hatchery ដៃគូយុទ្ធសាស្រ្តរបស់កម្មវិធីអាមេរិកWISHH បានដាក់ត្រីដំបូងគេនៅកម្ពុជា ទៅក្នុងប្រព័ន្ធវារីវប្បកម្មចិញ្ចឹមត្រីក្នុងស្រះដែលមានប្រព័ន្ធលំហូរទឹកដើម្បីចិញ្ចឹមត្រី។

ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកផ្តល់នូវបរិស្ថាន ដែលមានការគ្រប់គ្រងកាន់តែប្រសើរ ក្នុងការថែរក្សាត្រី រួមទាំងផ្តល់ចំណីចំណីសណ្តែកសៀង ដូចចំណីដែលផលិតដោយដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ WISHH ផ្សេងទៀតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

មូលនិធិឆៀងសណ្តែករបស់កសិករនៅមីសសួរី (Missouri) បានគាំទ្រជំនួយបច្ចេ​កទេស WISHH ក្នុងការរៀបចំផែនការ និងសាងសង់ប្រព័ន្ធវារីវប្បកម្មវារីវប្បកម្ម នៅកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមត្រី Rathada Farms Hatchery។ អាជីវកម្មដែលគ្រប់គ្រងដោយក្រុមគ្រួសារនេះគឺត្រីទីឡាប៉ា និងត្រីប្រា។ រដ្ឋាចិញ្ចឹមត្រីតាមរយៈ “ពូជ” និងដំណាក់កាលភ្ញាស់មុនពេលលក់កូនត្រីទៅឱ្យអ្នកចិញ្ចឹមត្រីនៅក្នុងតំបន់។

កម្មវិធី WISHH បានប្រើប្រាស់ការវិនិយោគ លើការធ្វើសណ្តែកសៀងរបស់មីសសួរី ដោយបញ្ចូលសមត្ថភាពផលិតកម្មត្រីរបស់កសិដ្ឋានRathada ដោយដាក់ចូលទៅក្នុងពាណិជ្ជកម្មវារីវប្បកម្ម ដែលគាំទ្រថវិកាដោយគម្រោងអាជីវកម្មវារីវប្បកម្ម សម្រាប់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មប្រកបដោយចីរភាព (CAST) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។

កសិដ្ឋាន Rathada មានតួនាទីសំខាន់ ក្នុងការអប់រំប្រជាកសិករអំពីបច្ចេកវិទ្យាផលិតកម្មថ្មីនេះ រួមជាមួយការសហការជាមួយ CAST។ កន្លែងភ្ញាស់កូនត្រី និងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមត្រីនេះ នឹងរៀបចំធ្វើការចង្អុលបង្ហាញសម្រាប់កសិករដទៃទៀត ដើម្បីរៀនពីការអនុវត្តការគ្រប់គ្រងត្រីឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង រួមមានប្រូតេអ៊ីនសណ្តែកសៀង និងគុណប្រ​យោ​ជន៍អាហារូបត្ថម្ភដទៃទៀតនៃចំណីត្រីអណ្តែត។

លោកភារធារី Michael A. Newbill របស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានថ្លែងកាលពីដើមឆ្នាំ ២០១៩ ថា សហរដ្ឋអាមេរិក គាំទ្រឧស្សាហកម្មកសិកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា នៅក្នុងផ្នែកជាច្រើន។

គម្រោងCAST បានទទួលការឧបត្ថម្ភថវិកា ពីកម្មវិធីអាហារសំរាប់ភាពជឿនលឿន (Food for Progress) របស់ក្រសួងកសិកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក។ កម្មវិធីអាហារសំរាប់ភាពជឿនលឿនជួយប្រទេសនានា ដូចជាកម្ពុជាក្នុងការធ្វើទំនើបកម្ម និងពង្រឹងវិស័យកសិ​កម្មរបស់គេ ដោយលើកកំពស់ផលិតភាពកសិកម្ម ហើយពង្រីកពាណិជ្ជកម្មនៃផលិតផលកសិកម្ម។

គម្រោងCAST មានលក្ខណៈពិសេស ពីព្រោះវាប្រើធនធានដ៏សំបូរ គឺសណ្តែកសៀ​ង សំរាប់ជាចំណីសត្វសំរាប់ឧស្សាហកម្មវារីវប្បកម្ម ដែលកំពុងតែមានកំណើនលូតលាស់របស់ប្រទេសកម្ពុជា។

កសិកម្មគឺជាវិស័យមួយសំខាន់បំផុតនៅកម្ពុជា ដោយផលិតកម្មមានកំណើន ១៧% នៅឆ្នាំ២០១៧ ហើយឈានដល់ជាង២០០,០០០ តោន។

គោលបំណងនៃគម្រោងCAST ក្នុងការបង្កើនផលិតកម្មវារីវប្បកម្ម ស្របតាមគោលនយោបាយរបស់ក្រសួងកសិកម្មកម្ពុជា ហើយនឹងជួយកែលំអជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។ សំខាន់មួយទៀតគឺថា វានឹងកាត់បន្ថយផងដែរនូវសម្ពាធ ទៅលើការចាប់ត្រីធម្មជាតិ ដែលនៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ត្រូវជា៧៦% នៃផលិតកម្មត្រីសរុប៕