ដោយៈ រ៉ាណេត

ភ្នំពេញៈ ស្ថិតនៅក្នុងភាពប្រឈម នៃការផ្អាកដំណើរការរោងចក្រកាត់ដេរមួយចំនួនជាបណ្តោះអាសន្ន ដែលបណ្តាលមកពីកង្វះខាតវត្ថុធាតុដើម នៅក្នុងអំឡុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២០ ខាងមុខនេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងវិជ្ជាជីវៈបានអះអាងថា ពេលនេះក្រសួងបានរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រយ៉ាងច្បាស់លាស់ សម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហា និងការពារកម្មករ-កម្មការិនី មិនឱ្យបាត់បង់ការងារនោះទេ។

បច្ចុប្បន្ននេះ រោងចក្រដែលកំពុងដណើរការ នៅក្នុងវិស័យកាត់ដេរនៅកម្ពុជាប្រមា​ណ៦០ភាគរយ ត្រូវពឹងផ្អែកទៅលើការនាំចូលវត្ថុធាតុដើមមកពីប្រទេសចិន។ ដោយឡែក ស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពនៃការវាយឡុកពីមេរោគ Corona virus បានបង្ខំឱ្យរដ្ឋាភិបាលចិនសម្រេចផ្អាកការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើម ក្នុងវិស័យរោងចក្រទូទាំងសាកលលោក ដែលក្នុងនោះប្រទេសកម្ពុជាក៏ស្ថិតក្នុងភាពប្រឈមខ្ពស់ផងដែរ។

ផ្អែកតាមការអះអាងរបស់អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ លោក ហេង សួរ បានទទួលស្គាល់ពីភាពប្រឈ មនៃវិស័យកាត់ដេរនៅកម្ពុជា ក្រោយពេលដែលរោងចក្រមួយចំនួន នឹងត្រូវប្រកាសផ្អាកដំណើរការជាបណ្តោះអាសន្ន ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈក្រសួងការងារបានរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្ររួចជាស្រេច ក្នុងកិច្ចការពារកម្មករកម្ពុជាមិនឱ្យបាត់បង់ការងារ និងប្រាក់ចំណូលនោះទេ។

លោកហេង សួរ បានមានប្រសាសន៍ថា “រោងចក្រដែលកំពុងដំណើរការនៅកម្ពុជាក្នុងវិស័យកាត់ដេរ ដូចជារោងចក្រកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងកាបូប ជាដើម នៅតែបន្តដំណើរការជាធម្មជាតា ប៉ុន្តែអាចនឹងរងផលប៉ពាល់នៅក្នុងខែបន្ទាប់ ក្រោយការផ្អាកនាំចូលវត្ថុធាតុដើមមកពីប្រទេសចិន”។ លោកបានបន្តទៀតថា “បើទោះជាមានរោងចក្រមួយចំនួន នឹងត្រូវធ្វើការប្រកាសផ្អាកដំណើរការបណ្តោះអាសន្ន ប៉ុន្តែក្រសួងការងារមានយុទ្ធសាស្ត្ររួចជាស្រេចក្នុងការដោះស្រាយ មិនអោយកម្មករកម្មការិនីបាត់បង់ការ​ងារនោះទេ ដោយពួកគាត់នឹងទទួលបាននូវសំណង ការទទួលបានការងារថ្មី ក៏ដូចជា ការបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញបន្ថែមផងដែរ”។

អ្នកនាំពាក្យរូបនេះបានបញ្ជាក់ថា សព្វថ្ងៃកម្ពុជានៅខ្វះកម្លាំងពលកម្មជាច្រើន ក្នុងការបំពេញតម្រូវការក្នុងវិស័យឯកជន។ ជាក់ស្ដែងនៅខេត្ត ព្រះសីហនុ កំពុងខ្វះកម្លាំងពលកម្មជិត២ម៉ឺននាក់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មបន្ថែមជិត១ម៉ឺននាក់ ខេត្តកំពង់ចាម ត្រូវការជាង៥ពាន់នាក់ និងក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មជាច្រើនទៀត។ ដូច្នេះ សម្រាប់អ្នកដែលកំពុង តែមានភាពប្រឈមជាមួយរោងចក្រ ដែលប្រកាសផ្អាកដំណើរការជាបណ្តោះអាសន្ន អាចនឹងមានការងារជំនួសក្នុងរយៈពេលខ្លី ទម្រាំសកម្ម​ភាព និងដំណើរការរោងចក្រទាំងនោះអាចចាប់ដំណើរការបានជាធម្មតាវិញ ៕

ដោយវុត្ថា

ភ្នំពេញៈ ឯកអគ្គរាជទូតជប៉ុនប្រចាំនៅម្ពុជាបានឱ្យដឹងថា មានក្រុមហ៊ុនជប៉ុនចំនួន ៣ធំៗ កំពុងមានចំណាប់អារម្មណ៍វិនិយោគប្រមូលសំរាមនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ខណៈដែលបច្ចុប្បន្ននេះ បញ្ហាសំរាមនៅក្នុងទីក្រុងបានកំពុងប្រឈម និងដោះស្រាយឱ្យកាន់តែមានភាពល្អប្រសើរ។

លោក MIKAMI Masahiro ឯកអគ្គរាជទូតជប៉ុនប្រចាំនៅកម្ពុជា  នៅក្នុងជំនួបពិភា​ក្សាការងារជាមួយសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២០នេះបានឱ្យដឹងថា  ជប៉ុនកំពុងយកចិត្តទុកដាក់ បន្ទាប់ពីបានជួយរាជធានីភ្នំ​ពេញលើវិស័យទឹកស្អាត លើវិស័យចំរោះទឹក ហើយនៅពេលនេះ ក៏បានយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើបញ្ហាសំរាមតែម្ដង ដែលសំរាមនេះគឺជាកត្តាចាំបាច់ ហើយជប៉ុនក៏មានក្រុមហ៊ុនចំនួន៣ ដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍មកវិនិយោគនៅកម្ពុជា។

លោកបន្តថា  “ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះ នឹងចូលរួមចំណែកដេញថ្លៃ ក្នុងការប្រមូលសំរាមនៅកម្ពុជានាពេលខាងមុខនេះ”។ លោកបន្តថា “អ្នកវិនិយោគជប៉ុនបាន ធ្វើការជាមួយស្ថាប័នកម្ពុជាជាពិសេសCDC ដោយបានទទួលលទ្ធផលដ៏ល្អប្រសើរ ហើយពេលនេះទៀតសោត ការវិនិយោគរបស់ជប៉ុន កំពុងមានការរីកចម្រើនកាន់តែខ្លាំងឡើង មានន័យថា អ្នកវិនិយោគជប៉ុននឹងមកកាន់កម្ពុជាកាន់តែច្រើន ហើយជាពិសេសការវិនិយោគទាំងនោះមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា”។

សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា នៅពេលនេះរាជធានីភ្នំពេញ និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច កំពុងតែដាក់ការប្រមូលសំរាមនេះ ស្ថិតនៅក្នុងអន្តរកាល ព្រោះថាក្រុមហ៊ុនចាស់ពុំអាចទទួលការងារនេះបានទៀតទេ ដោយសារទីក្រុងភ្នំ​ពេ​ញមានការរីកធំ ពីប្រមាណ៣០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ទៅ៦០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ។

សម្តេចបន្តថា “នៅពេលដ៏ខ្លីខាងមុខនេះ ស្ថាប័នទាំងពីរគឺ សាលារាជធានីភ្នំពេញ និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ នឹងដាក់ឲ្យដេញថ្លៃ។ ដូច្នេះក្រុមហ៊ុនជប៉ុន ដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ គប្បីចូលដេញថ្លៃ ដើម្បីជួយដល់ការប្រមូលសំរាមនេះ”។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងបរិស្ថានឱ្យដឹងថា នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ សំរាមបានកើនឡើងពីរង្វង់២៦០០តោន ក្នុងមួយថ្ងៃនៅឆ្នាំ២០១៨ ដល់រង្វង់២៩០០តោន ក្នុងមួយថ្ងៃនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩កន្លងទៅ។

សាលារាជធានីភ្នំពេញធ្លាប់បានឲ្យដឹងថា ទីលានចាក់សំរាមដែលមានទំហំជាង៣០ហិកតានៅបឹងជើងឯក ក្នុងខណ្ឌដង្កោ នឹងត្រូវពេញហៀរ មិនអាចទទួលយកសំរាមបានទៀតឡើយនៅឆ្នាំ២០២១។ នេះគឺជាបញ្ហាប្រឈមដែលទាមទារឲ្យមានដំណោះស្រាយជាបន្ទាន់៕

ដោយ ប៊ី

ភ្នំពេញ៖ គណៈកម្មការអឺរ៉ុបបានសម្រេចដកផ្នែកមួយចំនួននៃការអនុគ្រោះពន្ធដែលបានផ្តល់ឱ្យកម្ពុជាក្រោមគម្រោងប្រពន័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធពាណិជ្ជកម្ម អ្វីគ្រប់យ៉ាងលើកលែងតែអាវុធ (EBA) ។

ការដកការអនុគ្រោះពន្ធនេះ – និងការជំនួសរបស់ពួកគេជាមួយនឹងពន្ធស្តង់ដាររបស់សហភាពអឺរ៉ុប (ប្រទេសដែលអនុគ្រោះដល់ MFN) នឹងប៉ះពាល់ដល់ផលិតផលសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើងដែលបានជ្រើសរើស ហើយរាល់ទំនិញធ្វើដំណើរ និងស្ករ។ ការដកនេះមានចំនួនប្រមាណមួយភាគប្រាំ ឬ ១ ពាន់លានអឺរ៉ូនៃការនាំចេញប្រចាំឆ្នាំរបស់កម្ពុជាទៅកាន់សហភាពអឺរ៉ុប។ លើកលែងតែសភាអ៊ឺរ៉ុបនិងក្រុមប្រឹក្សាជំទាស់រឿងនេះ វានឹងចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ១២ ខែសីហាឆ្នាំ ២០២០។

តំណាងជាន់ខ្ពស់ទទួលបន្ទុកកិច្ចការបរទេស និងគោលនយោបាយសន្តិសុខ / អនុប្រធានគណៈកម្មការអឺរ៉ុបលោក Josep Borrell បានថ្លែងថា “រយៈពេល ទំហំ និងផលប៉ះពាល់នៃការរំលោភរបស់កម្ពុជាទៅលើសិទ្ធិក្នុងការចូលរួមក្នុងនយោបាយ និងសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងសមាគមបានធ្វើឱ្យសហភាពអឺរ៉ុបគ្មានជំរើសអ្វីក្រៅពីការដកផ្នែកខ្លះនៃពន្ធលើការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។ សហគមន៍អឺរ៉ុបនឹងមិនឈរ និងឃ្លាំមើលនៅពេលដែលលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបានបំផ្លាញ សិទ្ធិមនុស្សត្រូវបានកាត់បន្ថយ និងការជជែកដេញដោលដោយគ្មានសេរីភាព។ ការសម្រេចចិត្តថ្ងៃនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់របស់យើង ចំពោះប្រជាជនកម្ពុជា សិទ្ធិរបស់ពួកគេ និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពរបស់ប្រទេស។ ដើម្បីអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្មឡើងវិញ អាជ្ញាធរកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវចាត់វិធានការចាំបាច់”។

លោក Phil Hogan គណៈកម្មការពាណិជ្ជកម្មម្នាក់ បានមានប្រសាសន៍ថា សហគមន៍អឺរ៉ុបប្តេជ្ញាជួយដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមរបស់ប្រទេសកម្ពុជាតាមរយៈការអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្ម។ ទោះយ៉ាងណា ការគោរពសិទ្ធិមនុស្សគឺមិនអាចចរចារបានសម្រាប់យើងទេ។ យើងទទួលស្គាល់ការរីកចម្រើនរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែការព្រួយបារម្ភដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅតែមាន។ គោលបំណងរបស់យើងគឺថា អាជ្ញាធរកម្ពុជាបញ្ចប់ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ហើយយើងនឹងបន្តធ្វើការជាមួយពួកគេដើម្បីទទួលបាននូវលទ្ធផលនោះ។

សេចក្តីសម្រេចរបស់គណៈកម្មការដោះស្រាយការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សដែលបង្កឱ្យមាននីតិវិធីនេះ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះដែរអភិរក្សគោលបំណងអភិវឌ្ឍន៍នៃគម្រោងពាណិជ្ជកម្មរបស់សហភាពអឺរ៉ុប។ ខ្លួនទទួលស្គាល់ពីតម្រូវការដើម្បីបន្តគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជា និងការធ្វើពិពិធកម្មនៃការនាំចេញរបស់ខ្លួន។

ឧស្សាហកម្មដែលកំពុងលេចធ្លោទាំងអស់នៅកម្ពុជានឹងបន្តទទួលបានការចូលកូតា ដោយឥតគិតថ្លៃសម្រាប់ទីផ្សារអឺរ៉ុប។ សម្លៀកបំពាក់បន្ថែមតម្លៃខ្ពស់ និងស្បែកជើងប្រភេទខ្លះក៏នឹងបន្តទទួលបានការចូលកូតាដោយឥតគិតពន្ធលើទីផ្សារអឺរ៉ុប។

ការសម្រេចចិត្តរបស់គណៈកម្មការធ្វើឡើង បន្ទាប់ពីមានការចូលរួមស៊ីជម្រៅជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងភាគីពាក់ព័ន្ធ។ ជាពិសេសក្នុងរយៈពេល ១២ ខែចុងក្រោយនេះ គណៈកម្មការ និងអង្គភាព European External Action Service បានធ្វើបេសកកម្មស្វែងរកការពិតនៅកម្ពុជា និងបានជួបប្រជុំជាច្រើនជាមួយអាជ្ញាធរកម្ពុជាទាំងផ្នែកបច្ចេកទេស និងនយោបាយ។

ទាក់ទងទៅនឹងសិទ្ធិស៊ីវិល និងនយោបាយមិនមានការរីកចម្រើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ទេ ចាប់តាំងពីការចាប់ផ្តើមនីតិវិធីដក EBA នៅខែកុម្ភៈឆ្នាំ ២០១៩។

ទោះយ៉ាងណាគណៈកម្មការទទួលស្គាល់នូវជំហ៊ានរបស់អាជ្ញាធរកម្ពុជា ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យសិទ្ធិការងារ និងសិទ្ធិដីធ្លី។ ទោះយ៉ាងណាក្តីកង្វល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅតែមានរួមទាំងរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណី និងព្រហ្មទណ្ឌដែលមិនទាន់បានដោះស្រាយប្រឆាំងនឹងសហជីពពាណិជ្ជកម្ម។

សហគមន៍អឺរ៉ុបបានបញ្ជាក់ជាថ្មីម្តងទៀតចំពោះតម្រូវការរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការបើកលំហនយោបាយឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសដើម្បីបង្កើតលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ សម្រាប់ការបង្កើតឡើងវិញនូវក្រុមបក្សប្រឆាំងដែលអាចជឿទុកចិត្តបាន និងផ្តួចផ្តើមដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៃការផ្សះផ្សាជាតិ តាមរយៈការរួមបញ្ចូល និងពិតប្រាកដក្នុងការសន្ទនា។ នេះរួមបញ្ចូលទាំងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងវិញនូវសិទ្ធិនយោបាយរបស់សមាជិកគណបក្សប្រឆាំង និងការលុបចោល / ការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ ដូចជាច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ និងច្បាប់ស្តីពីសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល។

គណៈកម្មការ និងអង្គភាព European External Action Service នឹងបន្តការចូលរួមរបស់ពួកគេជាមួយអាជ្ញាធរកម្ពុជា និងឃ្លាំមើលស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិការងារនៅក្នុងប្រទេសយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។ ក្នុងករណីប្រទេសកម្ពុជាបង្ហាញវឌ្ឍនភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ជាពិសេសលើសិទ្ធិស៊ីវិល និងនយោបាយគណៈកម្មការអាចពិនិត្យឡើងវិញនូវសេចក្តីសម្រេចរបស់ខ្លួន និងផ្តល់ការអនុគ្រោះពន្ធឡើងវិញក្រោមការរៀបចំរបស់ EBA៕

ដោយ ប៊ី

ភ្នំពេញៈ អឺរ៉ុបផ្តល់ហិរញ្ញវត្ថុ ៩.៣៥ លានដុល្លារដល់កម្ពុជាដើម្បីជំរុញសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចជាមួយនឹងបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន និងគាំទ្រការផ្សាភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងឲ្យបានធំធេងថែមទៀត។

ការផ្តល់ហិរញ្ញវត្ថុ ៩.៣៥ លានដុល្លារដល់កម្ពុជានេះត្រូវបានលើកឡើងក្នុងជំនួបប្រជុំរវាងលោក ចម ប្រសិទ្ធ និងគណៈប្រតិភូអង្គការ GIZ អាល្លឺម៉ង់ សម្រាប់គម្រោងគាំទ្រធ្វើសមាហរណកម្មតំបន់អាស៊ាន-ជំនួយពាក់ព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា (ARISE Plus Cambodia)នៅទីស្តីការក្រសួង រសៀលថ្ងៃទី ១១ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០។

គម្រោងគាំទ្រធ្វើសមាហរណកម្មអាស៊ាន-ជំនួយពាក់ព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា (ASEAN Regional Integration Support-Cambodia Trade Related Assistance ) ដែលហៅកាត់ថា គម្រោង ARISE Plus Cambodia ជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធីគាំទ្រការធ្វើសមាហរណកម្មកម្ពុជាថ្នាក់តំបន់។

គម្រោងនេះទទួលបានការផ្តល់សហហិរញ្ញវត្ថុពីសហភាពអឺរ៉ុប និងក្រសួងសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងអនុវត្តដោយអង្គការ GIZ អាល្លឺម៉ង ដែលមានគោលបំណងដើម្បីគាំទ្រការផ្សាភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងឲ្យបានធំធេងថែមទៀត និងការធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចរវាងកម្ពុជា និងប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន តាមរយ:អនុវត្តតាមផែនការសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន ឆ្នាំ២០២៥។

ក្នុងជំនួបនោះ លោកស្រី Christine Bower បានថ្លែងថា “គម្រោងនេះ មានទឹកប្រាក់ចំនួន ៩.៣៥ លានអឺរ៉ូ រយៈពេលអនុវត្តន៍គម្រោងចាប់ផ្តើមពីខែ មករា ឆ្នាំ២០១៩ ដល់ខែ មិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ ។ ក្នុងនោះ ភ្នាក់ងារដឹកនាំអនុវត្តគម្រោងដោយក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម រីឯអ្នកទទួលផលរបស់គម្រោង រួមមាន៖ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ព្រមទាំង ស្ថាប័នសាធារណៈ និងឯកជនផ្សេងមួយចំនួនទៀត”។

ក្នុងគម្រោងនេះ នឹងសម្រេចតាមលទ្ធផលរំពឹងទុកចំនួន០៣ ផ្នែកសំខាន់ៗ រួមមាន៖ ទី១-ធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងផ្នែកគយ ការសម្របសម្រួលពាណិជ្ជកម្ម និងស្តង់ដារ ទី២-ពង្រឹងសមត្ថភាពស្ថាប័ន និងកែលំម្អរការអនុវត្តន៍ច្បាប់ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តនានា និងទី៣-លេីកកំពស់ការចូលរួមរបស់វិស័យឯកជន ជាពិសេសគឺសហគ្រាធុនតូចនិងមធ្យម (SMEs) ។

មានប្រសាសន៍នាឱកាសនោះ លោក ចម ប្រសិទ្ធ បានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះគំនិតផ្តួចផ្តើមនៃគម្រោង និងអរគុណចំពោះអង្គការ GIZ អាល្លឺម៉ង ដែលបានសហការគាំទ្រដរាបមកលើវិស័យអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើននៅកម្ពុជា ។

ក្នុងនោះ គម្រោងកំពុងអនុវត្តជាមួយក្រសួងឧស្សាហកម្មនិងសិប្បកម្មចុងក្រោយគឺ៖ទឺ១-គម្រោងស្តីអំពី ការអភិវឌ្ឍន៍សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម ពីឆ្នាំ២០១៩ដល់ ឆ្នាំ២០២១ ក្នុងផែនការសកម្មភាពជាច្រើន ជាពិសេសទាក់ទងនិងការចុះបញ្ជីសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម តាមប្រព័ន្ធ Online។

ក្នុងនោះបានបញ្ចប់ការបង្កើតកម្មវិធីMobile app សម្រាប់ការចុះបញ្ជីសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម (SME) និងទី២-គម្រោងស្តីអំពីការបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានជាតិតាមប្រព័ន្ធ Online សម្រាប់សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម នៅកម្ពុជា ក្រោមកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន និងអាល្លឺម៉ង់ ដើម្បីលើកកំពស់ឲ្យSME ទទួលបានព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយសម្រាប់ការចូលទីផ្សារ ស្វែងរកដៃគូអាជីវកម្ម និងជម្រុញខ្សែរចង្វាក់តម្លៃជាដើម៕

ដោយ ប៊ី

ភ្នំពេញៈ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលបានត្រៀមខ្លួនរួចហើយ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ខណៈសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមិនដួលរលំ ដោយសារបញ្ហានេះទេ។

សម្តេចតេជោនាយករដ្ធមន្រ្តី ហ៊ុន សែន មានប្រសាសន៍ថា កុំមានការព្រួយបារម្ភរឿងបាត់EBA ដោយកម្ពុជារៀនរស់ដោយខ្លួនឯង ហើយមិនអាចយកអធិបតេយ្យភាពទៅដោះដូរនឹងជំនួយពីបរទេសឡើយ។

សម្តេចតេជោមិនមានការព្រួយបារម្ភរឿងបាត់EBAនោះទេ ដោយសម្តេច បានថ្លែងបានថ្លែងក្នុងការអញ្ជើញបើកការដ្ឋានស្តារ និងសាងសង់ផ្លូវជាតិលេខ២ និងលេខ២២ នៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០នេះ ថា “យើងត្រូវរៀនដកដង្ហើម និងរៀនរស់ដោយខ្លួនឯង កម្ពុជាមិនអាចយកអធិបតេយ្យភាព ទៅដោះដូរនឹងជំនួយពីបរទេសឡើយ កម្ពុជាត្រូវការសន្តិភាព និងមានឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួន”។

សម្តេចតេជោបានថ្លែងថា “អ្វីដែលកម្ពុជា ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់នាពេលនេះ គឺសុខសន្តិភាព។ កម្ពុជា ត្រូវតែអនុវត្តន៍ច្បាប់របស់កម្ពុជា ជនគ្រប់រូបត្រូវតែស្ថិតក្រោមច្បាប់”។

សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែនបានថ្លែងថា កម្ពុជាធ្លាប់រងគ្រោះឆ្អែតឆ្អន់ហើយដោយ​សារតែការជ្រែតជ្រែកអធិបតេយ្យ និងឯករាជ្យរបស់កម្ពុជាពីប្រទេសដទៃ។ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានអំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋឱ្យក្រោកឈរឡើង ការពារអធិបតេយ្យ និងឯករាជ្យជាតិ ដោយមិនត្រូវឱ្យនរណាមកឈ្លានអធិបតេយ្យជាតិបាននោះទេ។

សម្តេចតេជោនាយករដ្ធមន្រ្តីបានបញ្ជាក់ផងដែរថា នៅពេលខាងមុខនេះ អាចនឹងមានរោងចក្រមួយត្រូវផ្អាកសកម្មភាពជាបណ្តោះអាសន្ន ដោយសារតែខ្វះវត្ថុធាតុដើមដែលនាំពីចិនមក ដោយរោងចក្រផលិតវត្ថុធាតុដើមមួយចំនួន នៅប្រទេសចិនត្រូវបិទទ្វាដោយសារបញ្ហាជម្ងឺកូរូណានេះ។

ដូច្នេះសម្តេចតេជោបានបញ្ជាក់ថា “បើសិនបើពេលខាងមុខនេះ មានរោងចក្រមួយចំនួនត្រូវផ្អាកជាបណ្តោះអាសន្ននោះ គឺមិនមែនដោយសាររឿង EBA នោះទេ សូមកុំមានការយល់ច្រឡំ”។

សហភាពអឺរ៉ុបនឹងចាប់ផ្តើមនិតិវិធី ដកប្រព័ន្ឋអនុគ្រោះពន្ឋរបស់កម្ពុជា ចាប់ពីម៉ោង៦​ដល់៨នារាត្រីនេះ ដើម្បីសម្រេចចុងក្រោយថា តើត្រូវព្យ័រប្រព័ន្ឋអនុគ្រោះពន្ឋរបស់កម្ពុជាបែបណា ខណៈប្រភពព៌តមានច្បាស់ការណ៍វបានលើកឡើងថា សហគមន៍អឺរ៉ុបនឹងដកតែផ្នែកណាមួយនៃទំនិញរបស់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះ។

ជាមួយគ្នានេះ លោក វង្សី វិស្សុត រដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញ ក្នុងវេទិកាសាធារណៈស្ដីពី ការគ្រប់គ្រងម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងថវិកា ឆ្នាំ២០២០ កាលពីចុងខែមុនថា ការកំណត់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រមាណ៦,៥% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (ផ.ស.ស) ក្នុងច្បាប់ថវិកាឆ្នាំ២០២០ គឺបានរាប់បញ្ចូលករណីការដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្ម (EBA) ពីសហភាពអឺរ៉ុបរួចហើយ ព្រោះថាវានឹងមកដល់គ្រាន់តែមុន ឬក្រោយប៉ុណ្ណោះ។

លោកបន្តថា “ដូចនេះទោះបីសហភាពអឺរ៉ុប ដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្មនេះ មួយផ្នែក ឬទាំងស្រុងក្តី ក៏សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា មិនដួលរលំដែរ ព្រោះបានត្រៀមខ្លួនជាមុនរួចហើយ”។

លោកបន្ថែមថា ម្យ៉ាងវិញទៀត ការដក EBA នេះ ប៉ះពាល់តែទៅលើ ការនាំចេញសម្លៀកបំពាក់ ទៅកាន់ទីផ្សារអឺរ៉ុបប៉ុណ្ណោះ ខណៈដែលការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារផ្សេង​ៗទៀត ពិសេសអាម៉េរិក មានការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ទន្ទឹមនឹងនេះ វិស័យកម្មន្តសាលមិនមែនកាត់ដេរ ក៏មានសន្ទុះកំណើនយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ ដោយសារមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា កាន់តែមានពិពិធកម្មច្រើនជាងមុន។

សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅឆ្នាំ២០២០នេះ អាចសម្រេចបានកំនើនក្នុងរង្វង់៦% ទោះបីត្រូវប្រឈមការលំបាក ហានិភ័យ ទាំងខាងក្នុង និងខាងក្រៅច្រើនជាងមុនក្តី ពិសេសករណីការរាលដាលនៃវីរុសកូរ៉ូណា នៅប្រទេសចិន ដែលជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំរបស់កម្ពុជា។ នេះបើយោងតាមការចេញផ្សាយ របស់ក្រសួងព័ត៌មាន។

លោក វង្សី វិស្សុត បានថ្លែងថា ក្នុងបរិការណ៍នៃការថមថយ កំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក កំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាឆ្នាំ២០១៩ នៅតែមានភាពរឹងមាំក្នុងរង្វង់៧% ទោះបីត្រូវប្រឈមនឹងហានិភ័យពីខាងក្រៅ ហើយសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច នៅក្នុងរយៈពេល២ខែចុងឆ្នាំ មានការថមថយខ្លះ ពិសេសវិស័យ ទេសចរណ៍ និងសំណង់ក្តី។

លោកមានប្រសាសន៍ថា “កំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២០នេះ នឹងនៅតែអាចសម្រេចបានក្នុងរង្វង់ ៦% ទោះបីត្រូវប្រឈមការលំបាក និងហានិភ័យ ទាំងខាងក្នុង និងទាំងខាងក្រៅច្រើនជាងមុនក្តី ពិសេសករណីការរាលដាលនៃវីរុសកូរ៉ូណា នៅប្រទេសចិន ដែលជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំរបស់កម្ពុជា”។

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកាលពីចុងឆ្នាំមុន បានសម្រេចលុបចោលប្រព័ន្ឋC.O លុបចោលស្ថាប័នកាំកុងត្រូល និងស្ថាប័នកាំសាប ដើម្បីសម្រួលនិតិវិធីនាំការនាំចេញ ក៏ដូចជាកាត់​បន្ថយការិយាធិបតេយ្យ ពិសេសកំពុងធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់វិនិយោគកាន់តែល្អប្រសើរ ដើម្បីទាក់ទាញលំហូរវិនិយោគពីបរទេស។

ជាមួយគ្នានេះដែរ សម្តេចតេជោហ៊ុន សែននាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាកាលពីឆ្នាំមុនបានសម្រេចកាត់បន្ថយថ្ងៃឈប់សំរាកប្រចាំឆ្នាំ ចំនួន៧ថ្ងៃនៅឆ្នាំ២០២០នេះ ដែលការកាត់បន្ថយថ្ងៃឈប់សំរាកនេះ នឹងជួយជំរុញកំនើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជារហូតដល់០,៥០ភាគរយ។

ជាមួយគ្នានេះ ក្នុងដំណើរទៅទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសចិនកាលពីសប្តាហ៍មុន សម្តេ​ចតេជោហ៊ុន សែនបានលើកពីការធ្វើពាណិជ្ជកម្មសេរីជាមួយប្រទេសចិន ដើម្បីជម្រុញការនាំចេញរបស់កម្ពុជាទៅកាន់ប្រទេសចិន ដែលជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃការជំរុញកំនើន​សេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជា៕

ដោយវុត្ថា

ភ្នំពេញៈ លោក MIKAMI Masahiro ឯកអគ្គរាជទូតជប៉ុនប្រចាំនៅកម្ពុជា បានអះអាងថា វិនិយោគជប៉ុននៅកម្ពុជាបាននិងកំពុងកើនឡើង ដោយសារមានការយកចិត្តទុកដក់របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ទៅលើបរិយាកាសវិនិយោគ ជាពិសេសការវិនិយោគរបស់ជប៉ុន។

លោក MIKAMI Masahiro ឯកអគ្គរាជទូតជប៉ុនប្រចាំនៅកម្ពុជា  នៅក្នុងជំនួបពិភា​ក្សាការងារជាមួយសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី ១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២០ នេះបានឱ្យដឹងថា  អ្នកវិនិយោគជប៉ុនបាន ធ្វើការជាមួយស្ថាប័នកម្ពុជាជាពិសេសCDC ដោយបានទទួលលទ្ធផលដ៏ល្អប្រសើរ ហើយពេលនេះទៀតសោតការវិនិ​យោគរបស់ជប៉ុន កំពុងមានការរីកចម្រើនកាន់តែខ្លាំងឡើង មានន័យថា អ្នកវិនិយោគជប៉ុននឹងមកកាន់កម្ពុជាកាន់តែច្រើន ហើយជាពិសេសការវិនិយោគទាំងនោះ មានការយកចិត្តទុកដាក់ពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។

លោកបន្តថា ដោយឡែកចំពោះកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាង ស្ថាប័ន និងស្ថាប័ននៃប្រទេសទាំងពីរវិញ លោកបានជម្រាបជូនសម្ដេចតេជោថា ជប៉ុនកំពុងតែធ្វើការសហការជាមួយក្រសួងរ៉ែ និងថាមពលលើវិស័យអគ្គិសនី ដោយបានពិភាក្សាជាមួយឯកឧត្តម ស៊ុយ សែម ម្តងរួចមកហើយ និងបន្តពិភាក្សាម្ដងទៀត ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យអគ្គិសនី។

លោកបន្ថែមទៀតថា  លើសពីនេះទៅទៀតជប៉ុន ក៏មានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងការរៀបចំផែនការមេ សម្រាប់ការវិនិយោគរបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជាផងដែរ ក៏ដូចជាមានការពិភាក្សា និងសិក្សាអំពីផែនការមេក្នុងការពង្រីក និងពង្រឹងវិនិយោគកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ ក៏ដូចជាការចូលរួមចំណែករបស់ជប៉ុន ក្នុងការតាក់តែងច្បាប់សំណង់ និងរៀបចំបទ​    ដ្ឋានគតិយុត្តជាបន្តបន្ទាប់។

លោកបន្ថែមទៀតថា ជាពិសេសទៅទៀតនោះ ជប៉ុនកំពុងយកចិត្តទុកដាក់ បន្ទាប់ពីបានជួយរាជធានីភ្នំពេញលើវិស័យទឹកស្អាត លើវិស័យចំរោះទឹក ហើយនៅពេលនេះក៏បានយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើបញ្ហាសំរាមតែម្ដង ដែលសំរាមនេះគឺជាកត្តាចាំបាច់ហើយជប៉ុនក៏មានក្រុមហ៊ុនចំនួន៣ ដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍មកវិនិយោគនៅកម្ពុជា។

សម្ដេចតេជោហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជាបានមានប្រសាសន៍ថា កម្ពុជានឹងបន្តធ្វើយ៉ាងណាសម្រ​បសម្រួលធ្វើឲ្យអ្នកវិនិយោគជប៉ុន មកវិនិយោគនៅកម្ពុជាទទួលបានជោគជ័យ ជាអាទិ៍នៅខែកុម្ភៈនេះ កម្ពុជាបានបន្ថយតម្លៃអគ្គិសនីចំនួនមួយសេន ក្នុងមួយគីឡូវ៉ាត់ ហើយកម្ពុជានឹងបន្តធ្វើយ៉ាងណា ឱ្យកាន់តែល្អប្រសើរឡើងថែមទៀត លើការដឹកជញ្ជូនជាដើម ដើម្បីឱ្យការវិនិយោគមានការទាក់ទាញកាន់តែខ្លាំងឡើង៕

ដោយវុត្ថា

ភ្នំពេញៈ លទ្ធផលនៃការដក ឬមិនដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA នឹងដឹងនៅចន្លោះម៉ោង៦ល្ងាចដល់៨ យប់នេះខណៈដែលប្រពលរដ្ឋ កំពុងរង់ចំាលលទ្ឋផលអស់ជាច្រើនខែកន្លងកនេះ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលមិនបានព្រួយបារម្ភពីបញ្ហានេះទេ។

យោងតាមការផ្សាយរបស់សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរកម្ពុជា  (GMAC ) បានឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី១២ កុម្ភៈនេះថា នឹងមិនមានសន្និសីទសារពត៌មានណាមួយ ដែលធ្វើឡើងដោយគណៈកម្មការអឺរ៉ុបនោះទេ ប៉ុន្តែនឹងមានការចេញផ្សាយជាសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានជំនួសវិញ។

សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរកម្ពុជា  (GMAC ) បញ្ជាក់ថា ការចេញផ្សាយសេចក្តីប្រ​កាសព័ត៌មាននេះ នឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅចន្លោះម៉ោង៦ល្ងាច ដល់៨យប់ នៃម៉ោងនៅប្រទេ​សកម្ពុជា។

សហគមន៍អ៊ឺរ៉ុបបានព្រមានប្រទេសកម្ពុជាថា ខ្លួននឹងដកគម្រោងប្រព័ន្ធអនុគ្រោះនេះចេញ លើកលែងតែមានការខិតខំបន្ថែមទៀត ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស។ ថ្ងៃកំណត់សម្រាប់ការសម្រេចចិត្តគឺថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ នេះ។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយ បើតាមអ្នកជំនាញបានឱ្យដឹងថា សហភាពអឺរ៉ុប នឹងចាត់វិធានការនៃការផ្អាកផ្នែកមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ។

លោក  Ben Vanpeperstraete អ្នកសម្របសម្រួលការតស៊ូមតិ និងយុទ្ធនាការសម្លៀកបំពាក់ស្អាត ដែលមានមូលដ្ឋាននៅអឺរ៉ុប (CCC) បានសារព័ត៌មានអន្តរជាតិមួយថា  ការព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធEBA របស់កម្ពុជាលើផ្នែកចំនួននឹងមានប្រសិទ្ធិភាព ក្នុងការដាក់គោលដៅលើអនុផ្នែកនៃសេដ្ឋកិច្ច រួមទាំងផ្នែកឧស្សាហកម្មកាត់ដេរផងដែរ។

សម្តេចតេជោនាយករដ្ធមន្រ្តី ហ៊ុន សែន នៃកម្ពុជាមានប្រសាសន៍កាលពីម្សិលមិញនឱ្យដឹងថា កុំឱ្យមានការព្រួយបារម្ភរឿងបាត់ EBA ដោយកម្ពុជារៀនរស់ដោយខ្លួនឯង ហើយមិនអាចយកអធិបតេយ្យភាព ទៅដោះដូរនឹងជំនួយពីបរទេសឡើយ។

សម្តេចបញ្ជាក់ថា “ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA គង់តែនឹងបាត់បងនៅពេលដែលកម្ពុជាក្លាយជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍”។

អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងលើលែងតែអាវុធ (EBA) ត្រូវបានអនុម័តដោយ វិធានរបស់ក្រុមប្រឹក្សា សហភាពអឺរ៉ុប លេខ No.416/2001 ចុះថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០១។ EBA គឺជាគំនិតផ្តួចផ្តើម របស់សហភាពអឺរ៉ុប ដែលអនុញ្ញាតឱ្យការនាំចូលទំនិញទាំងអស់ លើកលែងតែសព្វាវុធ ទៅសហភាពអឺរ៉ុបពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច ទទួលនូវការអនុគ្រោះដោយមិនជាប់ពន្ធនាំចូលនិងកូតា។

EBA ជាផ្នែកនៃប្រព័ន្ធអនុគ្រោះទូទៅរបស់សហភាពអឺរ៉ុប ដែលបានចូលជាធរមានចាប់តាំងពីថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០១មកម្ល៉េះ និងគ្មានកំណត់ពេលវេលាបញ្ចប់នោះទេ។  ទំនិញនាំចូលទាំងអស់ នឹងត្រូវទទួលបាននូវការអនុគ្រោះ មិនជាប់ពន្ធនាំចូល និងកូតា ប្រសិនបើអនុលោមទៅតាមវិធានប្រភពដើមទំនិញ និងបណ្តាវិធានពាក់ព័ន្ធដទៃទៀត។

គម្រោងនេះគ្រប់ដណ្តប់ទៅលើផលិតផល ប្រមាណ៧២០០បន្ទាត់ពន្ធគយ ក្នុងនោះ៩១៩បន្ទាត់ពន្ធគយ គឺជាផលិតផលកសិកម្ម។ ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចចំនួន៤៨ រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ ទទួលបានការអនុគ្រោះពីគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ។ ចំពោះកម្ពុជា EBA ផ្តល់ផលប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងដល់វិស័យកសិកម្ម ជាពិសេស អង្ករ និងផលិតផលសក្តានុពលមួយចំនួនទៀត។

ជាក់ស្តែង ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ កម្ពុជាបានបង្កើនការនាំចេញអង្ករយ៉ាងច្រើនទៅសហភាពអឺរ៉ុប ជាពិសេសប្រទេសបារាំង អ៊ីតាលី ជាដើម។ ដូចគ្នាដែរ ការនាំចេញ សំលៀកបំពាក់ទៅសហភាពអឺរ៉ុប ក៏កើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ដែរ។ ការនាំចេញអាចប្រព្រឹត្តទៅបាន ដោយសារតែការបន្ធូរបន្ថយលើវិធានប្រភពដើមទំនិញ ដែលកំណត់ធាតុផ្សំក្នុងស្រុក (local content) ត្រឹមតែ៣០ភាគរយប៉ុណ្ណោះ៕

ដោយ ហ្សូលី

ភ្នំពេញៈ ការផ្ទុះឡើងនៃវីរុសកូរ៉ូណា នៅក្នុងប្រទេសចិនមានផលវិបាកដល់សេដ្ឋកិច្ច នៅពេលមានការរីករាលដាលនៃការឆ្លង។ ការភ័យខ្លាចនេះ កំពុងរាលដាលនៅក្នុងប្រទេសដែលជាសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតទី២ របស់ពិភពលោកនៅពេលវីរុស បានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ជិត១,០០០នាក់។

ប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ដូចជា អូស្រ្តាលីជប៉ុននិងកូរ៉េខាងត្បូង ត្រូវរងទុក្ខដោយសារទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម ជាមួយសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ប៉ុន្តែប្រ​ទេសក្រីក្រដែលពឹងផ្អែកទៅលើប្រទេសចិនដូចជា កម្ពុជា មីយ៉ាន់ម៉ា វៀតណាម គឺរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុតសម្រាប់វិស័យពាណិជ្ជកម្ម ទេសចរណ៍ និងមូលនិធិជំនួយ ជាដើម។

ប្រទេសមហាអំណាចសហរដ្ឋអាមេរិក រអ៊ូរទាំអំពីការនាំចូលពីប្រទេសចិន ច្រើនជាងការនាំចេញ ទាំងដែលខ្លួនមានដៃគូពាណិជ្ជកម្មចម្រុះ និងមិនសូវពឹងផ្អែកលើការនាំចេញដើម្បីជំរុញកំណើនទេ។

យោងតាមទិន្នន័យរបស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិបានឲ្យដឹងថា ប្រទេសចិនគឺជាប្រភពនៃការនាំចូលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកទី៥ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ និងជាទិសដៅសម្រាប់ការនាំចេញត្រឹមតែ៧ភាគរយប៉ុណ្ណោះ។

ជាក់ស្តែង ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកមួយចំនួន ដូចជា ក្រុមហ៊ុនApple ដែលមានទឹកប្រាក់ ១,៤ សែនកោដិដុល្លារ និងក្រុមហ៊ុនស្តារបាក់ចំនួន១០០ពាន់លានដុល្លារ ត្រូវបានប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំង ដោយសារហាងឬរោងចក្រគ្រឿងបន្លាស់ចិន ចំនួនពាក់កណ្តាលត្រូវបានបិទ។ ការធ្លាក់ចុះបន្តិចបន្តួចក្នុងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិក បានជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ប៉ុន្តែការឈឺចាប់ក្នុងចំណោមសេដ្ឋកិច្ច ប្រទេសអ្នកមានហាក់មានតិចតួចជាងតំបន់ភូមិសាស្រ្ត ដែលនៅជិតប្រភពនៃការផ្ទុះឡើងនៃវីរុស។

អូស្រ្តាលីនិងកូរ៉េខាងត្បូងមានចំនួនប្រហែល២% នៃទិន្នផលសកលងាយរងគ្រោះណាស់។ ប្រទេសអូស្រា្តលី បានរងគ្រោះពីភ្លើងឆេះព្រៃអស់រយៈពេលជាច្រើនខែ ដោយពឹងផ្អែកលើប្រទេសចិន សម្រាប់ការនាំចូលជិតមួយភាគបួន និងជាងមួយភាគបីនៃការនាំចេញ។ វិស័យអប់រំដើរតួនាទីជាអ្នករកប្រាក់ចំណេញ សម្រាប់ប្រទេសនេះដ៏ធំបំផុត ជាមួ​យនិស្សិតបរទេសស្ទើរតែ២ ភាគ៥មកពីប្រទេសចិន។ ប្រជាជនចិនជាច្រើនបានធ្វើដំនើរទៅផ្ទះក្នុងថ្ងៃបុណ្យឈប់សម្រាកចូលឆ្នាំថ្មី ដែលបច្ចុប្បន្នមនុស្សមួយចំនួនជាប់នៅទីនោះព្រោះតែអូស្ត្រាលីបានបិទការធ្វើដំណើរចេញចូលរបស់ប្រទេសចិន។

ចំណែកកូរ៉េខាងត្បូងវិញគឺមានបញ្ហាស្រដៀងគ្នា។ ក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តហ៊ីយ៉ាន់ដាយ ដែលជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តធំជាងគេរបស់ប្រទេសនេះ បានផ្អាកផលិតកម្មនៅឯរោងចក្ររបស់ខ្លួនហើយ ពីព្រោះការវាយលុកវីរុសនៅចិន ដែលធ្វើឱ្យខ្លួនមិនអាចទទួលបានគ្រឿងបន្លាស់ដែលត្រូវការនោះទេ។

យោងតាមធនាគារ ANZ បានឱ្យដឹងថា ក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកមានស្ថានភាពអន់ថយក្នុងការដោះស្រាយនូវរាល់បញ្ហា ដែលទទួលបានពីប្រាក់ចំណូលទាប និងសមាមាត្របំណុលដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់។ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ត្រូវបានកំណ​ត់រួចទៅហើយ កាលពីឆ្នាំមុនក្នុងល្បឿនយឺតបំផុត ចាប់តាំងពីវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ និងការចំណាយរបស់អតិថិជនរងផលប៉ះពាល់បន្ថែមទៀត ដោយសារតែការហាមឃាត់របស់ប៉ូលិសក្រុងប៉េកាំង លើក្រុមទេសចរណ៍មកពីក្រៅប្រទេស ក្នុងនោះប្រទេសចិនគឺជាប្រភ​ពភ្ញៀវទេសចរធំបំផុត។

រីឯប្រទេសជប៉ុន ដែលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនមានចំនួនជិត៦ភាគរយ នៃទិន្នផលពិភពលោក។ ប្រទេសចិន ជាប្រភពនៃការនាំចូលរបស់ខ្លួនប្រហែលមួយ ភាគប្រាំនៃចំនួនការនាំចេញ។ ប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តហុងដាម៉ូទ័រ និងអ្នកលក់រាយនៅចិនមានបញ្ហា ខណៈពេលដែលក្រុមហ៊ុនហ៊ីតាឈីរំពឹងថា នឹងមានផលប៉ះពាល់ដល់ចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់របស់ខ្លួន។ វិស័យផ្តល់សេវាកម្មរបស់ប្រទេសជប៉ុន ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមិនរឹងមាំ អាស្រ័យលើសុខភាពភ្ញៀវទេសចរចិន។ បើយោងតាមអង្គការទេសចរណ៍ពិភពលោក ប្រជាជនចិនប្រមាណ៨លាននាក់បានមកទស្សនាប្រទេសជប៉ុន។

ការពិតដ៏ក្រៀមក្រំនោះគឺថា ប្រទេសក្រីក្រនឹងត្រូវគេបោះបង់ចោល។ ប្រជាជនរស់នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ មានផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប ត្រឹមតែពាក់កណ្តាលសម្រា​ប់មនុស្សម្នាក់នៅសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនប៉ុណ្ណោះ។

ប្រទេសខ្លះ ដូចជា ម៉ុងហ្គោលីមីយ៉ាន់ម៉ា និងវៀតណាម ត្រូវបានលាតត្រដាងលើផ្នែកចំនួន៣ គឺពាណិជ្ជកម្ម ទេសចរណ៍ និងការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស។ ម៉ុងហ្គោលីបញ្ជូនការនាំចេញជាង៩០%ទៅប្រទេសចិន។

ជាក់ស្តែងផ្លែឪឡឹកឥឡូវត្រូវបានទុកឱ្យរលួយ នៅតាមចម្ការក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ព្រោះការដឹកជញ្ជូននៅព្រំដែនមានការកកស្ទះ។ ផ្អែកលើទិន្នន័យពីអ្នកតាមដានការវិនិ​យោគសកលចិន របស់វិទ្យាស្ថានសហគ្រាសអាមេរិក ការវិនិយោគទុននិងកិច្ចសន្យារបស់ចិនមានចំនួន១៧ភាគរយក្នុងកម្ពុជា។ ថវិកានឹងដំណើរការក្នុងរយៈពេលខ្លី ប្រសិ​នបើទីក្រុងប៉េកាំង ជម្រុញឲ្យក្រុមហ៊ុននានាបង្វែរការចំណាយទៅកាន់ទីផ្សារក្នុងស្រុក។

ចំពោះភាពមិនប្រាកដប្រជាទាំងអស់ ការផ្ទុះឡើងនៃវីរុសនេះ គឺជាការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញយ៉ាងខ្លាំង ពីហានិភ័យរបស់ពិភពលោកលើសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។

ប្រភព: REUTERS