ដោយៈ សូរិយា

    ភ្នំពេញៈ អ្នកឧកញ៉ា គិត ម៉េង ប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា និងជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សា ពិគ្រោះយោបល់ធុរកិច្ចអាស៊ាន សម្រាប់កម្ពុជា បានអញ្ជើញចូលរួម និងថ្លែងសុន្ទរកថាក្នុង វេទិកាធុរកិច្ចជាមួយគណៈប្រតិភូឌូបៃ ស្តីពី “ការធ្វើធុរកិច្ចនៅកម្ពុជា”។

វេទិកានេះសហការរៀបចំដោយ សភាពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា និងសភាពាណិជ្ជកម្មឌូបៃ ក្នុងគោលបំណងជំរុញទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរវាងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងអេមីរ៉ាត់អារ៉ាប់រួម។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះធ្វើឡើងស្របពេលនឹងដំណើរទស្សនកិច្ចធុរកិច្ចរបស់ក្រុមហ៊ុនធំៗនៃប្រទេសអេមីរ៉ាត់អារ៉ាប់រួមចំនួន១៦ក្រុមហ៊ុន ដែលកំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងរកកាលានុវត្តភាពវិនិយោគ។

ក្នុងនោះក៏មានការរៀបចំ ជាជំនួបពាណិជ្ជកម្មមួយទល់មួយ (B2B) រវាងក្រុមហ៊ុនកម្ពុជា និងក្រុមហ៊ុនឌូបៃ ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់ និងស្វែងរកដៃគូសហការសក្តានុពល លើវិស័យដែលមានកំណើនខ្ពស់ផងដែរ។

វេទិកាធុរកិច្ចនេះ បានជជែកពិភាក្សាសំខាន់លើចំណុចជាច្រើនរួមមាន ទី១. សក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា៖ កំណែទម្រង់យុទ្ធសាស្ត្រ និងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ រយៈពេលវែងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។ ទី២. ឌូបៃជាមជ្ឈមណ្ឌលសកល៖ គោលនយោបាយអនុគ្រោះធុរកិច្ច និងសក្តានុពលសម្រាប់កិច្ចសហការ។

ថ្លែងក្នុងឱកាសនៃវេទិកានេះ អ្នកឧកញ៉ា គិត ម៉េង បានសង្កត់ធ្ងន់ពីសារៈសំខាន់ នៃភាពជាដៃគូនៃប្រទេសទាំងពីរ និងគូសបញ្ជាក់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ (CEPA) ដែ​លបានចូលជាធរមានតាំងពីថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ កន្លងទៅ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការផ្តល់ទំនុកចិត្ត និងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការវិនិយោគទ្រង់ទ្រាយធំ។

អ្នកឧកញ៉ាបញ្ជាក់ថា “នេះគឺជាការប្តេជ្ញាចិត្តរួមគ្នា ដើម្បីលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី ទៅជាភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចយុទ្ធសាស្ត្រ និងអាទិភាពខ្ពស់”។ អ្នកឧកញ៉ាបន្ថែមថា “ការវិនិយោគនៅកម្ពុជា មិនមែនសំដៅលើតែទីផ្សារ ក្នុងស្រុកដែលមានប្រជាជន១៧លាននាក់ប៉ុណ្ណោះទេ តែកម្ពុជាជាច្រកទ្វារដ៏សំខាន់ទៅកាន់ទីផ្សារ អ្នកប្រើប្រា​ស់​៦៨០លាននាក់ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ានទាំងមូល ហើយកម្ពុជាជាមជ្ឈ​មណ្ឌលផលិតកម្ម និងភស្តុភារយុទ្ធសាស្ត្រ”។

អ្នកឧកញ៉ាប្រធាន បានលើកទឹកចិត្តដល់វិនិយោគិនឌូបៃឱ្យចាប់យកឱកាសវិនិយោគ លើវិស័យយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗរួមមាន៖ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ភស្តុភារ ទេសចរណ៍ ថាមពល ធនាគារនិងហិរញ្ញវត្ថុ ឌីជីថល និងមូលធនមនុស្ស ជាដើម។

អ្នកឧកញ៉ាប្រធាន លើកទឹកចិត្តធុរជនទាំងពីរប្រទេស ឱ្យប្រើប្រា​ស់វេទិកាធុរកិច្ចនេះ ដើម្បីស្វែងរកដៃគូសហការ និងគម្រោងអនុវត្តជាក់ស្តែង ដោយសភាពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជាត្រៀមខ្លួនជាស្រេច ដើម្បីផ្តល់ការគាំទ្រ និងជួយសម្របសម្រួលធុរជនឌូបៃឈានចូលទីផ្សារកម្ពុជា។

លោក សាឡឹម អាល់ ហ្សាមស៊ី (Salem Al Shamsi) អនុប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មឌូបៃ បានគូសបញ្ជាក់ថា ទំនាក់ទំនងធុរកិច្ចរវាងកម្ពុជា និងឌូបៃ បាននិងកំពុងបន្តរីកចម្រើនជាលំដាប់ ដោយទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងអេមីរ៉ាត់អារ៉ាប់រួម មានប្រមាណជិត៤០០លានដុល្លារ។

លោកបានគូសបញ្ជាក់ថា “ឌូបៃគឺជាច្រកទ្វារទៅកាន់មជ្ឈិមបូព៌ា អាហ្វ្រិក និងអាស៊ីខាងត្បូង”។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា “សម្រាប់សហគមន៍ធុរកិច្ចឌូបៃ កម្ពុជាមានសក្តានុពល និងកាលានុវត្តភាពលើច្រើនវិស័យ រួមមានដូចជា៖ វិស័យវាយនភណ្ឌ យានយន្ត និងអេឡិចត្រូនិកជាដើម”។

ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់គណៈប្រតិភូឌូបៃនាពេលនេះ គឺដើម្បីស្វែងយល់បន្ថែម អំពីកាលានុវត្តភាពវិនិយោគផ្សេងទៀត និងបរិយា​កាសធុរកិច្ចនៅកម្ពុជា។

បច្ចុប្បន្នមានក្រុមហ៊ុនកម្ពុជាជាង៣០ក្រុមហ៊ុន កំពុងវិនិយោគ និងធ្វើប្រតិបត្តិការនៅឌូបៃ ក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យ វិស័យលក់ដុំនិងលក់រាយ និងសេវាកម្មសង្គម។ ផលិតផលសំខាន់ៗដែលកម្ពុជានាំចេញទៅឌូបៃរួមមាន៖ អង្ករ សម្លៀកបំពាក់ សង្ហារឹម ផលិតផលក្តារបន្ទះកៀប គ្រឿងម៉ាស៊ីន ចង្រ្កាន និងបារី។ គណៈប្រតិភូឌូបៃ មានចំណាប់អារម្មណ៍ ធ្វើពិពិធកម្មទៅលើវិស័យផ្សេងទៀត រួមមាន៖ វិស័យថាមពល មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យ និងវិស័យលក់រាយជាដើម៕

ដោយៈ ម៉ាណា

    ភ្នំពេញៈ រដ្ឋបាលពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ(ITA) បានអំពាវនាវឱ្យក្រុមហ៊ុនអាមេរិកស្វែងយល់ ពីការពង្រីកវត្តមានរបស់ពួកគេ នៅក្នុងវិស័យថាម ពលដែលកំពុងរីកចម្រើន យ៉ាងឆាប់រហ័សរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។

ស្ថាប័នខាងលើនេះ បង្ហាញពីឱកាសសំខាន់ៗ ក្នុងការផលិតថាម​ពល ឧបករណ៍បញ្ជូន ការផ្ទុកថាមពល បច្ចេកវិទ្យាប្រសិទ្ធភាព និងដំណោះស្រាយថាមពលព្រះអាទិត្យ។

អនុសាសន៍នេះធ្វើឡើងឡើង ជាផ្នែកមួយនៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ITA ដែលទើបចេញផ្សាយថ្មីៗនេះ ដែលវាយតម្លៃទិដ្ឋភាពថាមពលរបស់ប្រទេសកម្ពុជា និងគន្លងឆ្ពោះទៅរកថាមពលស្អាត និងអាចទុក ចិត្តបានជាងមុន។

ITA ជាផ្នែកមួយរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមានតួនាទីគាំទ្រ ដល់អាជីវកម្មអាមេរិកនៅបរទេស ដោយលើកកម្ពស់ការនាំចេញ ធានាពាណិជ្ជកម្មដោយយុត្តិធម៌ និងសម្រួលដល់ការចូលទៅក្នុងទីផ្សារបរទេស។

នៅក្នុងការរកឃើញចុងក្រោយរបស់ខ្លួន ទីភ្នាក់ងារនេះបានកត់សម្គាល់ថា កម្ពុជានៅតែបន្តមានតម្លៃអគ្គិសនី ខ្ពស់បំផុតមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់ ដែលជំរុញដោយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បញ្ជូនវ៉ុលខ្ពស់មានកំ​ណ​ត់ និងការពឹងផ្អែកលើប្រេងម៉ាស៊ូតនាំចូល។

ថាមពលនៅតាមបណ្តាខេត្ត នៅតែមានតម្លៃថ្លៃជាង និងមិនសូវមានទៀងទាត់បើធៀបទៅនឹងទីក្រុងភ្នំពេញ ហើយសហគមន៍ដាច់ស្រយាលជាច្រើន នៅតែពឹងផ្អែកលើម៉ាស៊ីនភ្លើងចល័ត ជាប្រភពអគ្គិសនីចម្បងរបស់ពួកគេ។

កន្លងមក ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានកំណត់គោលដៅដើម្បីផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនី ដល់ភូមិទាំងអស់នៅឆ្នាំ២០២០ និងភ្ជាប់គ្រួសារចំនួន ៩០ ភាគរយទៅនឹងអគ្គិសនី ដែលមានគុណភាពនៅឆ្នាំ២០៣០ ក៏ដោយ ក៏បញ្ហាប្រឈមនៅតែមាន។

នៅចុងឆ្នាំ ២០២៤ ភូមិចំនួន ១២០ ដែលតិចជាងមួយភាគរយនៃចំនួនសរុប នៅតែខ្វះអគ្គិសនីប្រើប្រាស់ ដោយសារតែស្ថានភាពដី ខណៈដែលការទទួលបានអគ្គិសនី កម្រិតគ្រួសារឈានដល់ប្រហែល ៨៨,៤ ភាគរយ។

TA បានបន្តថា “វិស័យថាមពលរបស់កម្ពុជា ត្រូវបានរៀបចំឡើងជាពីរប្រភេទសំខាន់ៗ៖ អ្នកផលិតថាមពលឯករាជ្យ ដែលបង្កើត និងលក់អគ្គិសនី ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងទិញថាមពល និងអ្នកទទួលអាជ្ញាប័ណ្ណរួម ដែលត្រួតពិនិត្យប្រតិបត្តិការផលិត បញ្ជូន ចែកចាយ និងលក់រាយ”។

“ថាមពលវារីអគ្គិសនី និងធ្យូងថ្មនៅតែជាប្រភពថាមពលលេចធ្លោរបស់ប្រទេស ដែលត្រូវបានបំពេញបន្ថែម ដោយថាមពលព្រះអាទិត្យ ប្រេងឥន្ធនៈ និងជីវម៉ាស”។ កម្ពុជាក៏នាំចូលអគ្គិសនីពីប្រទេសថៃ វៀតណាម និងឡាវផងដែរ ជាពិសេសក្នុងរដូវប្រាំង នៅពេលដែលទិន្នផលវារីអគ្គិសនីធ្លាក់ចុះ។

នៅឆ្នាំ ២០២៤ សមត្ថភាពថាមពល ដែលបានដំឡើងរបស់កម្ពុជាបានឈានដល់៥.០៤៤មេហ្គាវ៉ាត់ ជាមួយនឹងការនាំចូលបន្ថែម ៦៧២ មេហ្គាវ៉ាត់។ វារីអគ្គិសនីផលិតបាន១.៧៩៦ មេហ្គាវ៉ាត់ ធ្យូងថ្មផ្គត់ផ្គង់បាន១.៣០០ មេហ្គាវ៉ាត់ ប្រេងឥន្ធនៈមានចំនួន៤០០ មេហ្គាវ៉ាត់ និងថាមពលព្រះអាទិត្យរួមចំណែក៨២៧ មេហ្គាវ៉ាត់។

អាជ្ញាធរអគ្គិសនីកម្ពុជាព្យាករថា សមត្ថភាពដែលបានដំឡើងសរុបនឹងកើនឡើងដល់៦.០៤៤ មេហ្គាវ៉ាត់នៅឆ្នាំ ២០២៥”។

ផែនការមេអភិវឌ្ឍន៍ថាមពលរយៈពេលវែង របស់រដ្ឋាភិបាលសម្រាប់ឆ្នាំ២០២២-២០៤០ បានគូសបញ្ជាក់ពីការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់មួយចេញពីធ្យូងថ្ម ដោយអំពាវនាវឱ្យមិនមានការវិនិយោគ ថាមពលដុតធ្យូងថ្មថ្មីបន្ទាប់ពីឆ្នាំ ២០២៤។

ផែនការនេះផ្តល់អាទិភាព ដល់ថាមពលកកើតឡើងវិញក្នុងស្រុក និងនាំចូលជាមូលដ្ឋាន នៃការផ្លាស់ប្តូរថាមពលស្អាត របស់ប្រទេសកម្ពុជា។

ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យលើដំបូល បានលេចចេញជាសមាសធាតុសំខាន់នៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនេះ។ កម្ពុជាបានដាក់ចេញគោលការណ៍ណែនាំជាតិ សម្រាប់ការដំឡើងថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ លើដំបូលក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពវានៅឆ្នាំ២០២៤ និងកំណត់កូតាដំឡើងឆ្នាំ២០២៥ ចំនួន៣០មេហ្គាវ៉ាត់៕