ដោយ: គង់ លាងហួរ
អន្តរជាតិ: កិច្ចសន្ទនាអាស៊ាន-សហភាពអឺរ៉ុបលើកទី២ស្តីពី ការធ្វើចំណាកស្រុក ប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងយុត្តិធម៌ បានជួបប្រជុំអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ អ្នកអនុវត្តន៍ តំណាងសង្គមស៊ីវិល និងអង្គការអន្តរជាតិចំនួនជាង៧០នាក់។
កិច្ចពិភាក្សាបានរិះរកវិធី ដើម្បីការពារសិទ្ធិជនចំណាកស្រុកនៅតំបន់អាស៊ានចំនួន៧,១លាននាក់ ឱ្យបានកាន់តែប្រសើរឡើង ដោយធានាបាននូវការរួមចំណែកដ៏មានតម្លៃ ចំពោះការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព។
ផលិតផលសោតទស្សន៍ (AVPs) នៃយុទ្ធនាការសាធារណៈស្តីពីការធ្វើចំណាកស្រុក ប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងយុត្តិធម៌នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មាន ដែលអាចទុកចិត្តបាន និងទូលំទូលាយដល់ពលករចំណាកស្រុក នាពេលបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីជួយពួកគេ ក្នុងការរៀបចំឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង សម្រាប់ការធ្វើចំណាកស្រុក និងការការពារប្រឆាំងនឹងការកេងប្រវ័ញ្ច។
គំនិតផ្តួចផ្តើមអាស៊ាននេះ ត្រូវបានដឹកនាំរួមគ្នាដោយនាយកដ្ឋានពលករចំណាកស្រុក (DMW) និងនាយកដ្ឋានពលកម្ម និងការងារ (DOLE) នៃប្រទេសហ្វីលីពីន ហើយត្រូវបានគាំទ្រដោយសហភាពអឺរ៉ុប (EU)។
កិច្ចសន្ទនាអាស៊ាន-សហភាពអឺរ៉ុបលើកទី២ ស្តីពីការធ្វើចំណាកស្រុកដោយសុវត្ថិភាព និងយុត្តិធម៌ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ បានទទួលស្គាល់ថា កំណើននៃការចល័តរបស់ពលករចំណាកស្រុក ទាមទារឱ្យមានការឆ្លើយតបរួមគ្នា ការកែលម្អជាបន្តបន្ទាប់លើអភិបាលកិច្ច នៃការធ្វើចំណាកស្រុក និងការពង្រឹងវិធានការចំណាកស្រុកក្នុងតំបន់។
កិច្ចសន្ទនានេះគឺជាឱកាសមួយ សម្រាប់មន្ត្រីមកពីបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន និងសហភាពអឺរ៉ុប ដើម្បីចែករំលែកចំណេះដឹង និងទស្សនៈស្តីពី យុទ្ធសាស្ត្រប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីគាំទ្រសុខុមាលភាពរបស់ពលករចំណាកស្រុក និងក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ។
លោក Igor Driesmans ឯកអគ្គរដ្ឋទូតនៃសហភាពអឺរ៉ុបប្រចាំតំបន់អាស៊ាន បានបញ្ជាក់ក្នុងសុន្ទរកថា របស់លោកថា“ការធ្វើចំណាកស្រុក គឺជាធាតុផ្សំដ៏សំខាន់នៃការអភិវឌ្ឍន៍ ព្រោះវារួមចំណែកដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងការលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រ។
លោកបន្តថា ជាមួយការកើនឡើង នៃការធ្វើចំណាកស្រុកនៅក្នុងសង្គមរបស់យើង វាមានតម្រូវការចាំបាច់ណាស់ ក្នុងការកំណត់អាទិភាពសុវត្ថិភាព និងយុត្តិធម៌”៕
ការនាំចេញត្រីខកំប៉ុង និងត្រីកែច្នៃរបស់ប្រទេសថៃ មានទំហំសរុប១,១៤ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ក្នុងរយៈពេល៥ខែដើមឆ្នាំនេះ។ ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ ទំហំនៃការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារនានាក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀង FTA មានចំនួន៣៥១,៧លានដុល្លារអាមេរិក ដោយកើនឡើង១៥,៧% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នា កាលពីឆ្នាំមុន។
រុស្ស៊ីបានគូសបញ្ជាក់ថា ពាណិជ្ជកម្មរវាងរុស្ស៊ី និងបណ្ដាប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ាន បានធ្លាក់ចុះ៤,៤% ដោយសារតែទណ្ឌកម្មទាំងនោះ។នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយកាសែតឥណ្ឌូនេស៊ី Kompas លោក Sergey Lavrov បានបង្ហាញពីការត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ របស់រុស្ស៊ី ក្នុងការធ្វើការជាមួយអាស៊ាន លើការលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណក្នុងស្រុក។
លោកបន្ថែមថា ក្នុងដើមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣នេះ ប្រតិបត្តិការហោះហើរដឹកអ្នកដំណើរជាតិ និងអន្តរជាតិ និងទំនិញ ជាមធ្យមមានចលនាហោះហើរទ្វេទិស៨៥០ជើង ក្នុងមួយសប្ដាហ៍ចេញ និងចូលអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិទាំង៣ និងមានក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិចំនួន២៦ ដែលកំពុងតភ្ជាប់ជើងហោះហើរឡើងវិញជាមួយប្រទេសអាស៊ានទាំង៩ ចិន កូរ៉េខាងត្បូង រដ្ឋបាលពិសេសហុងកុង កោះតៃវ៉ាន់ និងកាតា។ លោកស៊ិន ចាន់សេរីវុត្ថា បានអះអាងថា “យើងអាចនិយាយជារួមបានថា សកម្មភាពដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាសនៅកម្ពុជា បានវិលត្រឡប់មកវិញ ឬស្តារឡើងវិញបាន៥០ភាគរយ ប្រៀបធៀបឆ្នាំ២០១៩ មុនវិបត្តិជំងឺកូវីដ១៩”។
លោកជំទាវបានបន្ថែមថា “នេះជាកត្តាដ៏ប្រសើរមួយជួយដល់បេសកកម្មផ្សព្វផ្សាយ ជំរុញឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍ដាច់តែឯងមួយ (A Stand Alone Destination) ហើយអាកាសយានដ្ឋាននេះ នឹងក្លាយជាទ្រព្យដ៏សំខាន់មួយ សំរាប់អនាគតនៃវិស័យទេសចរណ៍នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា”៕
ឥណ្ឌូណេស៊ីឈរជាប្រទេស ដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ដោយផ្អែកលើGNI ក្នុងមនុស្សម្នាក់ៗ កាលពីឆ្នាំ២០១៩ ប៉ុន្តែឥណ្ឌូនេស៊ី បានវិលទៅកាន់ស្ថានភាព ជាប្រទេសមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតទាបវិញ ដោយសារផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច ពីវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩។
លោកបន្តថា “ការសាងសង់នូវផ្លូវល្បឿនលឿននេះ ក៏ជាការតភ្ជាប់ផងដែរ ទៅនឹងផែនការមេស្តីពី ការតភ្ជាប់អាស៊ាន ឆ្នាំ២០២៥ និងគោលនយោបាយ ឆ្ពោះមកទិសខាងកើតរបស់ឥណ្ឌា ដែលគោលនយោបាយទាំងពីរនេះ មានគោលបំណងធ្វើឱ្យកាន់តែប្រសើរនូវការតភ្ជាប់ក្នុងតំបន់”។ លោកបណ្ឌិតបានចង្អុលបង្ហាញ ទិសដៅអនាគតនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការមេគង្គ-គង្គ គួរតែផ្តោតសំខាន់លើបរិវត្តកម្ម ឌីជីថល បដិវត្តន៍បៃតង និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគ។
ក្រុមស្រាវជ្រាវមកពីសកលវិទ្យាល័យអាមេរិក University of Rhode Island បានធ្វើការប៉ាន់ប្រមាណ ពីទម្ងន់សរុបនៃអគារជាង១លានអគារ ដែលបង្កើតបានជាទីក្រុងញូវយ៉កទាំងមូល។
យោងតាមអង្គការ NASA ឱ្យដឹងថា កម្រិតទឹកសមុទ្រជាមធ្យមក្នុងពិភពលោក បានកើនឡើងប្រមាណ១០សង់ទីម៉ែត្រ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩២មក។ កម្រិតទឹកសមុទ្រត្រូវបានព្យាករថា នឹងបន្តកើនឡើងចន្លោះពី២០សង់ទីម៉ែត្រ ទៅ៧៥សង់ទីម៉ែត្រក្នុងរយៈពេល២៥ឆ្នាំខាងមុខ។
ផ្លូវក្រវាត់ក្រុងមួយខ្សែនេះ នឹងប្រែក្លាយទៅជាផ្លូវក្រវាត់ក្រុងដ៏ធំ និងទំនើបថ្មីមួយ សម្រាប់បម្រើឱ្យវិស័យដឹកជញ្ជូន រវាងរាជធានីភ្នំពេញ តភ្ជាប់ទៅកាន់ផ្លូវជាតិលេខ៦ លេខ៥ លេខ៤ លេខ៣ លេខ២ និងផ្លូវជាតិលេខ២១ ដោយឆ្លងកាត់ទន្លេបាសាក់ និងកោះអន្លង់ចិន។
ពិសេសជាងនេះទៅទៀត ផ្លូវក្រវាត់ក្រុងទី៣នេះ ក៏បានភ្ជាប់ទៅចំណតផែកុងតឺន័រថ្មី របស់កំពង់ផែស្វ័យតភ្នំពេញ នៅក្នុងស្រុកកៀនស្វាយ ក៏ដូចជាបំពេញឱ្យការតភ្ជាប់ ផ្លូវអាស៊ានហាយវ៉េយ (AH1 និងAH11) និងផ្លូវរបៀងសំខាន់ៗ (របៀងកណ្តាល និងរបៀងសេដ្ឋកិច្ចភាគខាងត្បូង) របស់មហាអនុតំបន់មេគង្គផងដែរ។ ផ្លូវក្រវាត់ក្រុងទី៣ ត្រូវបានបើកការដ្ឋានសាងសង់ កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ ២០១៩ និងបញ្ចប់ការសាងសង់នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣នេះ។
ក្រវាត់ក្រុងថ្មីនេះ ត្រូវបានអនុវត្តការងារសាងសង់ ដោយក្រុមហ៊ុន Shanghai Construction Group Co., Ltd. ក្នុងតម្លៃ ២៦៧,៦៧លានដុល្លារអាមេរិក និងអនុវត្តការងារត្រួតពិនិត្យគម្រោងដោយក្រុមហ៊ុន Guangzhou Wanan Construction Supervision Co., Ltd. ក្នុងតម្លៃ៥,៣៨លានដុល្លារអាមេរិក ក្រោមហិរញ្ញប្បទានសម្បទានពីរដ្ឋាភិបាល នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន និងថវិកាបដិភាគ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សម្រាប់ការដោះស្រាយផលប៉ះពាល់ ការបោសសម្អាតមីន និងយុទ្ធភ័ណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ៕
