ដោយៈ ជេស៊ីកា
ភ្នំពេញៈ ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) និងសន្និសីទអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីពាណិជ្ជកម្ម និងការអភិវឌ្ឍ (UNCTAD) បានផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យកម្ពុជា អនុវត្តកំណែទម្រង់ពាណិជ្ជកម្ម ដោយពង្រីកកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី ឆ្ពោះទៅផែនការនៃការចាកចេញពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច (LDC) នៅដើមឆ្នាំ ២០២៧។
ការផ្តល់អនុសាសន៍នេះ បានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីខ្លួនបានបំពេញតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ នៃការចាកចេញពីបញ្ជីនេះ ជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ២០២១។
យោងតាមរបាយការណ៍រួមរបស់ ADB និង UNCTAD កាលពីចុងខែឧសភា កម្ពុជាជិតនឹងឡើងចេញពីឋានៈជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច។ កម្ពុជាគួរតែពន្លឿនកំណែទម្រង់ពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈម ដែលនឹងនាំមកជាមួយឋានៈថ្មីរបស់ខ្លួន។ រយៈពេល ២ ទសវត្សរ៍បន្ទាប់ពីការដាក់បញ្ចូល ក្នុងបញ្ជីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច កម្ពុជាបានបំពេញលក្ខណវិនិច្ឆ័យ ដើម្បីឡើងចេញពីបញ្ជីនេះជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ២០២១ ជាមួយនឹងផែនការឡើងចេញពីបញ្ជីនេះក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០២៧។
ស្ថាប័នទាំង២នេះបានបន្តថា “នេះគឺជាសមិទ្ធផលដ៏សំខាន់មួយដោយសារការឡើងចេញ ពីស្ថានភាពប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចមានន័យថា ប្រទេសមួយបានសម្រេចគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមយ៉ាងធំធេង”។
ទោះយ៉ាងណាការចេញពីបញ្ជី ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច ក៏នឹងនាំមកនូវបញ្ហាប្រឈមផងដែរ។ស្ថាប័នដដែលបានបញ្ជាក់ទៀតថា សម្រាប់ករណីប្រទេសកម្ពុជា ការឡើងចេញពីបញ្ជីនេះ នឹងអាចនាំដល់ការបាត់បង់អត្ថប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្ម ដែលប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចបំផុតទទួលបាន រួមទាំងការអនុគ្រោះពន្ធ និង”ច្បាប់កំណត់ប្រភពដើម”។
ស្ថាប័នទាំង២បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាគឺជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចបំផុត ដែលបានបង្កើនការនាំចេញរបស់ខ្លួនទៅកាន់សហភាពអឺរ៉ុបយ៉ាងខ្លាំង តាមរយៈការអនុគ្រោះពន្ធ និងការអនុគ្រោះ តាមរយៈច្បាប់កំណត់ប្រភពដើម ដែលអនុញ្ញាតឱ្យផលិតផលរបស់ខ្លួន ចូលទៅកាន់អឺរ៉ុបដោយមិនបង់ពន្ធ។ បើមិនបានគ្រប់គ្រងដោយប្រុងប្រយ័ត្នទេ ការបាត់បង់ការអនុគ្រោះនេះ អាចប៉ះពាល់ដល់ការនាំចេញរបស់កម្ពុជា។ADB& UNCTAD បានលើកឡើងថា កម្ពុជាអាចនឹងពិចារណាលើការពង្រឹងគោលនយោបាយ ពាណិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួនដោយការចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីរក្សា និងបង្កើនលទ្ធភាពទទួលបានទីផ្សាររបស់ខ្លួន។
ស្ថាប័នទាំង ២ បានចង្អុលបង្ហាញថា ចលនាមួយក្នុងទិសដៅនេះគឺការចូលរបស់កម្ពុជា ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី ដាច់ដោយឡែកជាមួយសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន និងកូរ៉េ ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ បន្ថែមពីលើការចូលរួមរបស់ខ្លួន នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយក្នុងតំបន់ (RCEP)។
ថ្លែងក្នុងកម្មវិធីជួបសំណេះសំណាលជាមួយកម្មករ និយោជិតជាង១,៦ម៉ឺននាក់ នៅស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺកាលពីថ្ងៃទី ៤ ខែមិថុនា សម្តេចតេជោហ៊ុន សែននាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃកម្ពុជាបានមានប្រសាសន៍ថា កម្ពុជានឹងបាត់បង់ការអនុគ្រោះ ពាណិជ្ជកម្មទាំងអស់នៅពេលប្រទេសឡើង ចេញពីបញ្ជីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច (LDC) នៅឆ្នាំ ២០២៧។
សម្តេចបញ្ជាក់បន្តថា ក្នុងពេលខាងមុខ អាចនឹងប៉ាន់ប្រមាណនៅឆ្នាំ ២០២៦ ឬ ២០២៧ ព្រោះប្រទេសរបស់យើង គឺជាប្រទេសមិនមែនជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចទៀតឯណា។ បន្តិចទៀតកម្ពុជានឹងចេញផុតពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច អ៊ីចឹងរកស៊ីត្រូវតែបង់ពន្ធឱ្យគេទៅវិញទៅមក។ អ៊ីចឹងទេយើងត្រូវតែពង្រឹងភាពធន់ខ្លួនឯងចាប់ពីឥឡូវនេះទៅ។
អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា លោកបណ្ឌិតគី សេរីវឌ្ឍន៍ បានឱ្យដឹងថា ជាមួយនឹងការកើនឡើងប្រាក់ចំណូល ក្នុងមនុស្សម្នាក់របស់កម្ពុជា គឺជាលក្ខណវិនិច្ឆ័យសំខាន់ លើការឡើងចេញពីបញ្ជីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច ខណៈកម្ពុជាក៏ពង្រីកដៃគូពាណិជ្ជកម្ម ជាមួយប្រទេសជាច្រើនទៀតផងដែរ។
លោកបន្តថា យើងសង្កេតឃើញថា សេដ្ឋកិច្ចរបស់យើងត្រូវបានគាំទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយ ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃការនាំចេញទៅទីផ្សារសំខាន់ៗ ដូចជា ទីផ្សារអឺរ៉ុប និងអាមេរិក ដែលយើងបានទទួលការអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្ម។ ដើម្បីទ្រទ្រង់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចយើងនៅពេលឡើងចេញពីបញ្ជី ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច យើងត្រូវកែលម្អគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មនានាផងដែរ៕
But as the cost of living became increasingly high, Becker began to reconsider his situation. He noticed that his Grab rides to the office cost 22 to 25 Singapore dollars ($16 to $18), up from 12 to 14 Singapore dollars ($9 to $10) when he first arrived. Friends began reporting that their landlord was bumping up their rent by 20-30 percent.
លោក Zhang Ming អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវនៅបណ្ឌិត្យសភាវិទ្យាសាស្ត្រសង្គមចិន (Chinese Academy of Social Sciences) បានប្រាប់កាសែតរដ្ឋខាងលើនេះថា សម្ពាធអតិផរណាទាបក្នុងប្រទេសចិន នឹងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ការបន្ធូរបន្ថយរូបិយវត្ថុ។
លោកឃួង ស្រេង បានលើកឡើងថា ការចែកវិញ្ញាបនបត្រសម្គាល់ម្ចាស់អចលនវត្ថុ ជូនប្រជាពលរដ្ឋនៅនាពេលនេះ គឺជាសមិទ្ធផលថ្មីមួយទៀត របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលមានសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ជាប្រមុខដឹកនាំ និងជាអគ្គមគ្គុទ្ទេស៍ដ៏ឆ្នើមរបស់យើង សំដៅផ្តល់កម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់ ជូនប្រជាពលរដ្ឋ និងកាត់បាននូវភាពក្រីក្រ។
យោងតាមក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រព្យសកល Savills បានឱ្យដឹងថា នៅក្នុងទីផ្សារលំនៅឋានសំខាន់ របស់ប្រទេសសិង្ហបុរី តម្លៃជួលកើនឡើងជាង២៦ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ២០២២ ពោលគឺកើនជាងទ្វេរដងនៃអត្រាកំណើននៅទីក្រុងឡុងដ៍ ស៊ីដនី និងញូវយ៉ក។
លោកបន្តថា យើងកំពុងជ្រើសរើសក្រុមហ៊ុន ទីប្រឹក្សាបច្ចេកទេស ទាំងអស់មានក្រុមហ៊ុន១២ ដែលដាក់ដេញថ្លៃ ហើយខាងកូរ៉េសម្រិតសម្រាំងទៅនៅសល់៥”។ លោកបន្តថា “អីចឹងគេឲ្យយើងពិនិត្យលើ៥ហ្នឹង ហើយជ្រើសរើសក្រុមហ៊ុន១ ហើយផ្ញើទៅកូរ៉េវិញសុំការឯកភាពពីគេ។ ពេលមានការឯកភាពក្រុមហ៊ុន ទីប្រឹក្សាបច្ចេកទេសនេះ គាត់នឹងគូររូបលម្អិតអំពីស្ពាន រៀបចំឯកសារដាក់ដេញថ្លៃ ហើយអញ្ជើញក្រុមហ៊ុនកូរ៉េមកដេញថ្លៃ ទើបយើងអាចជ្រើសរើសក្រុមហ៊ុននោះយកមកកសាងស្ពានទាំងពីរបាន”។
លោកបញ្ជាក់ថា “ដូច្នេះខ្ញុំថាប្រហែលពាក់កណ្ដាល ឆ្នាំ២០២៤ យើងអាចបើកការដ្ឋាន សាងសង់ស្ពានមិត្ដភាពកម្ពុជា-កូរ៉េនៅភ្នំពេញនេះបាន”។
លោកបន្តថា “ស្រះទឹកលំហែរនេះ នឹងបញ្ចប់ការសាងសង់នៅដដើមខែមិថុនាខាងមុខនេះ ដែលពេលសាងសង់ចប់យើង នឹងរៀបចំលំអរដាំផ្កា ដាក់ត្រី និងលំអរជាច្រើនទៀត”។ លោកបន្តថា “នៅពេលការរៀបចំរួចរាល់ នឹងធ្វើឲ្យម្ចាស់ដី និងអ្នកចង់ទិញដីលំហែរនៅតំបន់នេះកាន់តែចាប់អារម្មណ៍ថែមទៀត”។
សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលចិន តែងគោរពការសម្រេចចិត្តរបស់កម្ពុជា លើការសាងសង់សមិទ្ធផលដែលប្រើកម្ចីចិន។ ចិន មិនដែលបង្គាប់បញ្ជាឱ្យកម្ពុជា ធ្វើតាមខ្លួននោះឡើយ។
