កម្ពុជា ត្រៀមប្រើប្រាស់ផ្លូវដែកល្បឿនលឿនតភ្ជាប់ឡាវ និងប្រទេសចិន ដើម្បីជំរុញលំហូរពាណិជ្ជកម្ម

ដោយ: គង់ លាងហួរ
ភ្នំពេញ: ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូនកម្ពុជា កំពុងចាត់វិធានការកែលម្អការដឹកជញ្ជូនកសិផលកម្ពុជាទៅកាន់ទីផ្សារនៃប្រទេសចិន ដោយប្រើប្រាស់ផ្លូវដែកល្បឿនលឿនតភ្ជាប់ប្រទេសឡាវ និងប្រទេសចិន។

ក្រសួងបានបន្តអះអាងថា ផ្លូវដែលកម្ពុជាដឹកទំនិញឆ្លងកាត់តាមប្រទេស ថៃ និងវៀតណាម បច្ចុប្បន្នកំពុងបង្ក ជាបញ្ហាប្រឈម និងបង្កើនការចំណាយសម្រាប់ពាណិជ្ជករ។
នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយដោយសារពត៌មាន Laotian Times នៅថ្ងៃសុក្រ ទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣នេះ។

លោក គង់ វិមាន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូនបានមានប្រសាសន៍ថា អ្នកវិនិយោគ និងទីប្រឹក្សាចិនជាច្រើនបានសម្តែងក្តីព្រួយបារម្ភអំពីការកើនឡើងនៃការចំណាយ និងភាពស្មុគស្មាញ ក្នុងការប្រើប្រាស់ប្រទេសជិតខាងជាផ្លូវឆ្លងកាត់សម្រាប់ដឹកទំនិញទៅកាន់ប្រទេសចិន។ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងបញ្ហានេះ ក្រសួងកំពុងសម្របសម្រួលផែនការដើម្បីជួយសម្រួលដល់អ្នកវិនិយោគចិនក្នុងការដឹកជញ្ជូនទំនិញកសិកម្មកម្ពុជាទៅកាន់ប្រទេសចិនតាមរយៈប្រទេសឡាវ ដោយប្រើប្រាស់សេវាកម្មរថភ្លើងល្បឿនលឿនថ្មីរបស់ប្រទេសនេះ។ផ្លូវដែលត្រូវបានស្នើឡើងនឹងចាប់ផ្តើមក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ និងឆ្លងកាត់ខេត្តកំពង់ចាមត្បូងឃ្មុំ ក្រចេះ និង ស្ទឹងត្រែង មុននឹងឈានចូលទៅកាន់ប្រទេសឡាវ និងបន្តទៅកាន់ប្រទេសចិន ។

លោក គង់ វិមាន បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ និងចិន បានបង្កើតនីតិវិធី និងកិច្ចព្រមព្រៀងដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ព្រំដែនរួចមកហើយ ដោយអាចធានាបាននូវលំហូរទំនិញយ៉ាងរលូន។

តាមរយៈការជ្រើសរើសផ្លូវដែកល្បឿនលឿនតភ្ជាប់ប្រទេសឡាវ និងចិន ជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មថ្មី ក្រុមហ៊ុនចិនរំពឹងថា វានឹងអាចជួយកាត់បន្ថយដល់ការចំណាយ និងបទពិសោធន៍នីតិវិធីសាមញ្ញ មិនដូចឧបសគ្គដែលជួបប្រទះនៅពេលប្រើប្រាស់ផ្លូវថៃ និងវៀតណាមនោះទេ៕

ហេតុអ្វីបានក្រុមវិនិយោគិនសិង្ហបុរី សម្រុកទិញអចលនទ្រព្យ នៅប្រទេសជប៉ុន?

ដោយៈ តែម សុខុម

អូសាកា: ក្រុមវិនិយោគិនសិង្ហបុរី កំពុងសម្រុកទិញអចលនទ្រព្យក្នុងប្រទេសជប៉ុន ខណៈប្រាក់យ៉េនធ្លាក់ថ្លៃ និងមានការរំពឹងទុកថានឹងសម្រេចបានកំណើន ដែលជំរុញដោយវិស័យទេសចរណ៍ក្នុងក្រុងអូសាកា (Osaka) ដែលជាទីក្រុងធំបំផុតទី២ របស់ជប៉ុន។

ភ្នាក់ងារអចលនទ្រព្យអន្តរជាតិ FM Investment និយាយថា ខ្លួន បានមើលឃើញការសាកសួរព័ត៌មាន អចលនទ្រព្យបានកើនឡើង៥ខ្ទង់ចាប់តាំងពីប្រទេសជប៉ុន បើកព្រំដែនរបស់ខ្លួនក្នុងខែតុលា ដោយក្នុងនោះសិង្ហបុរី គ្របដណ្ដប់៧០%នៃការសាកសួរព័ត៌មានចំនួន៨០០នៅចន្លោះពីខែមេសា ដល់ខែមិថុនា ហើយបន្ទាប់មកគឺហុងកុង។ការលក់អចលនទ្រព្យ នៅក្នុងត្រីមាសទី២ បានកើនឡើងទ្វេដងបើធៀបនឹងការលក់ក្នុងឆ្នាំ២០២២ទាំងមូល។
ប្រាក់យ៉េន របស់ជប៉ុន បានធ្លាក់ថ្លៃប្រមាណ៨%ធៀបនឹងដល្លារសិង្ហបុរី និងដុល្លារហុងកុង ក្នុងឆ្នាំនេះ ដោយបង្កើនអំណាចនៃការទិញរបស់អ្នកវិនិយោគអចលនទ្រព្យ ដែលកំពុងស្វែងរកទិញអចលនទ្រព្យធូរថ្លៃនៅក្រៅសិង្ហបុរី និងហុងកុង ដែលជាទីផ្សារថ្លៃបំផុតនៅតំបន់អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក។បណ្ដាភ្នាក់ងារអចលនទ្រព្យនិយាយថា អ្នកទិញបានចាប់អារម្មណ៍ ជាពិសេសលើក្រុងអូសាកា ទីដែលគេគ្រោងរៀបចំពិព័រណ៍ពិភពលោក (World Expo) បន្ទាប់នៅឆ្នាំ២០២៥ ហើយកាស៊ីណូ និងរីហ្សតមួយ គ្រោងនឹងបើកដំណើរការនៅឆ្នាំ២០២៩។

លោក ជែសុន ឡាំ (Jason Lam) សហស្ថាបនិក និងជានាយកគ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រប្យ Japan Hana Real Estate ដែលមានការិយាល័យនៅក្រុងហុងកុង ក្រុងតូក្យូ និងក្រុងអូសាកា លើកឡើងថា “គម្រោងកាស៊ីណូ និងរីហ្សតនេះ នាំមកនូវការផ្លាស់ប្ដូរដ៏ពិតប្រាកដៗ”។លោកបានបន្ថែមទៀតថា ការលក់អចលនទ្រព្យ បានកើនឡើងទ្វេរដង ចាប់តាំងពីប្រទេសជប៉ុន បើកព្រំដែនឡើងវិញស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរកាលពីខែតុលា ហើយការសាកសួរព័ត៌មាន អចលនទ្រព្យពីសំណាក់ប្រទេសសិង្ហបុរី បានកើនឡើង៣ដង។លោកគូសបញ្ជាក់ថា ពិព័រណ៍ពិភពលោក ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ បានរៀបចំឡើងរៀងរាល់៥ឆ្នាំម្តង និងគម្រោងកាស៊ីណូ និងរីហ្សតខាងលើនេះ ត្រូវបានរំពឹងថានឹងជំរុញទេសចរណ៍ ព្រមទាំងតម្រូវការលំនៅដ្ឋាន និងកន្លែងស្នាក់នៅ សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរផងដែរ។ក្រុមហ៊ុន MGM Resorts International កំពុងចាប់ដៃគូជាមួយក្រុមហ៊ុនសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុជប៉ុន Orix លើគម្រោងនេះ ដែលនឹងមានសណ្ឋាគារ កន្លែងកម្សាន្ត និងមជ្ឈមណ្ឌលសន្និសីទ ហើយនឹងប្រកួតប្រជែងដណ្ដើមភ្ញៀវ ពីបណ្ដាប្រទេសជិតខាងក្នុងតំបន់អាស៊ី ដូចជាកូរ៉េខាងត្បូង និងសិង្ហបុរី ព្រមទាំងម៉ាកាវ ផងដែរ។

អាជ្ញាធរក្រុងអូសាកា ប៉ាន់ប្រមាណថា ខ្លួនអាចទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ បានប្រមាណ២០លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលជួយឱ្យប្រទេសជប៉ុន សម្រេចគោលដៅរយៈពេលវែង ក្នុងការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរបរទេសប្រចាំឆ្នាំ ឱ្យបាន៦០លាននាក់នៅត្រឹមឆ្នាំ២០៣០។ នេះបើយោងតាមការលើកឡើងរបស់លោកស្រី Angela Hanlee អ្នកវិភាគមកពីសារព័ត៌មានដ៏ល្បីល្បាញ Bloomberg៕ Japan Times៕

ប្រទេសចិនសន្យាជួយកម្ពុជាបន្ថែមទៀតដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម

ដោយៈ ជេស៊ីកា

        ភ្នំពេញៈ អនុរដ្ឋ​មន្ត្រី​ការប​រទេស ​នៃ​បក្ស​កុម្មុយ​នីស្តបានឲ្យដឹងថា​រដ្ឋាភិបាលចិន បាន​សន្យា​បន្ត​ជួយ​កម្ពុជា​ក្នុង​កិច្ច​អភិ​វឌ្ឍន៍ ការ​បន្ត​ផ្តល់ជំ​នួយ ​ក្នុងន័យ​លើកក​ម្ពស់​ជីវភាព​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា ហើយ​ចិន​ប្តេជ្ញា​គាំទ្រ​ជា​និរន្ដរ៍ ​ចំពោះ​អធិប​តេយ្យ​ភាព​ និង​សេចក្តី​ថ្លៃ​ថ្នូរ​កម្ពុជា​ផង​ដែរ​។

ភាគី​ទាំង​២​ក៏​បាន​ប្តេជ្ញា ​ធ្វើឱ្យ​ស៊ីជ​ម្រៅ​បន្ថែម​ទៀត​ នូវ​កិច្ច​សហប្រតិ​បត្តិការ​ ភាព​ជា​ដៃគូ​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​គ្រប់​ជ្រុង​ជ្រោយ​ ដែល​មាន​ស្រា​ប់​ក្នុង​បរិ​បទ​យុគ​សម័យ​ថ្មី​។​ការ​សន្យា​របស់​ភាគី​ចិន​ធ្វើ​ឡើង ​ក្នុង​ជំ​នួប​សម្តែង​ការ​គួរសម​រវាង​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ការប​រទេស​កម្ពុ​ជា និង​ជា​ប្រធាន​គណៈ​កម្មាធិការ​ម​ជ្ឈិ​ម​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា ​លោក​ប្រាក់ សុខុន ​និង​អនុ​រដ្ឋមន្ត្រីក្រ​សួង​ទំនាក់​ទំនង​អន្តរជាតិ​នៃ​បក្ស​កុម្មុយ​នីស្ត​ចិន លោក ​ឈាន ​ហុង​សាន ​នា​ទីស្តីកា​រ​ក្រសួងកា​រប​រទេស​កម្ពុជា​ ថ្ងៃទី​២៤​ ខែកក្កដា​។ នេះ​បើ​យោង​តាម​សេចក្តី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ពី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​។​ក្នុង​ជំនួប​នេះ ​លោក​ឈាន ហុង​សាន បា​ន​អបអរ​ចំពោះ​កម្ពុជា​ពាក់​ព័ន្ធ​ដំណើរ​ការ​រៀប​ចំការ​បោះឆ្នោ​ត ដែលមា​ន​ភាព​រលូន​ សណ្តា​ប់​ធ្នាប់ សេរី យុត្តិ​ធម៌ តម្លា​ភាព និង​សន្តិ​វិធី ខណៈ​មាន​អ្នក​ចូលរួម​បោះ​ឆ្នោត​ក្នុង​អត្រា​ខ្ពស់​រហូត៨៤,​៥៨% ហើយ​លោក​ក៏បាន​កោត​សរសើរ​ពី​វ​ឌ្ឍ​នភាព​ផ្នែក​សេដ្ឋ​កិច្ច ​តាម​រយៈ​ការរីក​លូតលា​ស់ ​នៃ​ជីវភាព​ប្រជា​ជន​។ជា​មួយ​គ្នា​នេះ លោក​ឈាន ហុង​សាន បាន​លើក​ឡើង​ដែរ​ថា ចិន​បន្ត​គាំទ្រ​ជា​និ​រ​ន្ត​រ៍លើ​អធិបតេយ្យ​ សេចក្តី​ថ្លៃថ្នូរ​របស់​ក​ម្ពុ​ជា ព្រម​ទាំង​ស្វែងរ​ក​មាគ៌ា​អភិ​វឌ្ឍន៍ ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​ជីវភាព​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា ​និង​ស្រប​នឹង​លក្ខខ​ណ្ឌ​ពិសេស​របស់​កម្ពុជា​។​

លោក​ប្រាក់ សុខុន បាន​ថ្លែងអំ​ណរ​គុណ​ភាគី​ចិន​ ដែល​តែង​ជួយ​គាំទ្រ ​និង​ផ្តល់​ជំនួយ​អភិ​វឌ្ឍន៍​ ដ៏​ធំធេង​ជាច្រើ​ន​ដល់​កម្ពុជា ដែល​បាន​ចូលរួ​មចំណែក​ ដល់​ការកសា​ង​​សេដ្ឋកិ​​ច្ច សង្គម និង​ហេដ្ឋារ​ចនាស​ម្ព័ន្ធ​នៅ​កម្ពុជា​។​លោកបានបញ្ជាក់ថា “​តួនាទី​ដ៏​សំខាន់​របស់​ចិន ដែល​ឈានមុ​ខ​គេ​ក្នុង​នាម​ជា​ម្ចាស់ជំនួយ​ ដៃ​គូ​ពាណិជ្ជ​កម្ម អ្នក​វិនិយោគ និង​ប្រភព​នៃ​អ្នក​ទេសចរ​នៅ​កម្ពុជា ត្រូវបា​ន​ទទួល​ស្គាល់”​។​ក្នុងជំនួបនោះ ភាគី​ទាំង​២ បាន​ពិភាក្សា​ស្វែងរ​ក​មធ្យោ​បាយ​ដើម្បី​បង្កើន​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ រវាង​គណ​បក្សកា​ន់អំណាច​ ដែល​ដឹកនាំ​ប្រទេស​​ទាំង​​២ ពោលគឺ​រវាង​គណ​បក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​(CPP) និង​គណបក្ស​កុម្មុយនី​ស្ត​ចិន​(CPC) លើ​ផ្នែក​អភិ​បាល​កិច្ច ​ការ​អប់រំ ការ​គាំទ្រ សម្រាប់​សហ​គ្រិន និង​អ្នក​ដឹក​នាំ​វ័យ​ក្មេង ​រួមទាំង​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​វប្ប​ធម៌​។​

លើសពី​នេះ ​ភាគី​ទាំង​២ បាន​ប្តេជ្ញា​រៀងៗ​ខ្លួន​ជា​ថ្មី ក្នុង​ការ​ជំរុញ​ឱ្យ​មាន​ភាព​ស៊ី​ជម្រៅ​បន្ថែម​ទៀត​ នូវ​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​ភាព​ជា​ដៃគូ​យុទ្ធសា​ស្ត្រ​គ្រប់​ជ្រុង​ជ្រោយ ​ខណៈ​រួមគ្នា​កសាង​សហ​គមន៍​វាសនា​រួម​កម្ពុជា​-​ចិន​ ប្រកប​ដោយ​កម្រិត​ខ្ពស់ ​គុណភា​ព​ខ្ពស់ និង​ស្តង់​ដា​ខ្ពស់​។​

កាលពីសប្តាហ៍មុន ឯកអគ្គរដ្ឋទូតចិនប្រចាំកម្ពុជា លោកវ៉ាង វិនធានក៏បានលើកឡើងផងដែរថា ប្រទេសចិននឹងបន្តជួយជ្រោមជ្រែង​កម្ពុជា ក្នុងការកសាងសហគមន៍ នៃជោគជោគវាសនារួម រវាងប្រទេសទាំងពីរក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំបន្តទៀត ដែលវានឹងនាំមកនូវការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា និងវិបុលភាពសម្រាប់ប្រទេសនេះ។អគ្គ​លេខាធិ​ការ​រាជ​បណ្ឌិត្យ​សភាក​ម្ពុជា លោកបណ្ឌិតយ៉ង់ ពៅបានមានប្រសាសន៍ថា ទំនាក់​ទំនង​កម្ពុជា​ ចិន កា​ន់​តែ​ស្អិត​ល្មួត​រហូត​ដល់​កិច្ច​សហ​ប្រ​តិបត្តិការ​ត្បូង​ពេ​ជ្រ ​នៅ​ឆ្នាំ​២០២៣នេះ​ ដោយ​ប្រទេស​ទាំង​២ មាន​ទំនាក់​ទំនង​ល្អ​ ជា​យូ​រលង់​ស្រាប់​រយៈ​ពេល​៦៥ឆ្នាំ ហើយ​ជំនួប​រវាង​អនុរ​ដ្ឋមន្ត្រី​ ការ​បរទេស​បក្ស​កុម្មុយ​នីស្ត​ចិន ​និង​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ការ​បរ​ទេស​កម្ពុជា នៅ​ក្រោយ​ការ​បោះឆ្នោ​ត​នេះ កាន់តែ​​បញ្ជាក់​បន្ថែម​ទៀត​។​

លោក​បន្តថា “​ទំនាក់ទំ​នង​ស្អិត​ល្មួត​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​២ នេះ​ស្តែង​ឡើង ​តាមរ​យៈ​ការជួ​យជ្រោ​មជ្រែង​គ្នាក្នុង​ផ្នែក​ការ​ទូត​។ នៅ​ក្នុង​សេដ្ឋកិច្ច ក៏​ដូច​គ្នា​ដែរ ​ហើយ​ទៅលើ​ការ​អភិវឌ្ឍ​នៅ​កម្ពុជា​វិញ ក​ម្ពុជា​មិនអាច​កាត់​ផ្តាច់​ជំនួយ​ពី​ចិន​”​។លោកបណ្ឌិតយ៉ង់ ពៅបានបន្តទៀតថា កម្ពុជា​បាន​ស្គាល់​ពីសម្ទុះ​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហេដ្ឋារ​ច​នាសម្ព័ន្ធ​រូប​វន្ត​។​ ក​ម្ពុជា​ផ្អែកលើ​​ផលប្រយោជ​ន៍​ជាតិ ​នៅក្នុង​ទំនាក់​ទំនង​ការ​ទូត​ជា​គោល ​ដែល​មិន​ផ្អែក​តែ​ទៅ​លើ​ចិន​នោះទេ​ ខណៈ​កម្ពុជា​តែង​ប្រកាន់​យក​នយោបា​យ​ការទូត​ចម្រុះ​ពណ៌ ​ហើយ​តែង​បើក​ភ្លើង​ខៀវ ​សម្រាប់​ប្រទេស​ដទៃ​។លោកបញ្ជាក់​ថា “​កម្ពុជា​ស្និទ្ធ​ស្នាល​ជា​មួយ​ចិន ​ពីព្រោះ​ចិន​ផ្តល់​ប្រយោជន៍​ធំ​ដល់​កម្ពុជា​”។កម្ពុជា​និង​ចិន​បាន​ឈាន​ដល់​កម្រិត ​ទំនាក់​ទំនង​​ត្បូង​ពេ​ជ្រ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២៣​នេះ​ នៅក្នុង​ខួប​អ​នុ​ស្សា​វ​រី​យ៍​ការទូ​ត​ លើក​ទី​៦៥ឆ្នាំ​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​២៕

 

ផ្លូវរត់របស់យន្តហោះនៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបថ្មី មានប្រវែងប៉ុន្មានម៉ែត្រទើបអាចចុះចតយន្តហោះបានគ្រប់ធុន?

ដោយ: គង់ លាងហួរ

ភ្នំពេញ: យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ របស់រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានអាកាសចរស៊ីវិល នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ បានឱ្យដឹងថា អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ ដែលស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃខេត្តសៀមរាប នឹងចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការនៅក្នុងខែតុលាខាងមុខនេះ។

នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយឱ្យដឹង ដោយសារពត៌មាន Xinhua នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣កន្លងមកនេះ។សេចក្តីថ្លែងការណ៍ខាងលើបានបន្តថា ព្រលានយន្តហោះនេះគ្រោងនឹងបើកសម្រាប់ប្រតិបត្តិការ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣នេះតទៅ។សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដដែលបានឱ្យដឹងទៀតថា អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរនឹងរៀបចំ និងដំណើរការជើងហោះហើរសាកល្បងមិនមែនពាណិជ្ជកម្ម និងមិនរកផលចំណេញមួយចំនួនចាប់ពីថ្ងៃទី៥ រហូតដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា។លើសពីនេះ ជើងហោះហើរពាណិជ្ជកម្មទាំងអស់ និងទំនិញនៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបចាស់ នឹងត្រូវផ្ទេរទាំងស្រុងទៅកាន់អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ សៀមរាប-អង្គរចាប់ពីថ្ងៃទី ១៦ ខែតុលា។

អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ ត្រូវបានវិនិយោគដោយក្រុមហ៊ុន Angkor International Airport Investment (Cambodia) Co., Ltd.។លោក តឹករ៉េត សំរេច រដ្ឋលេខាធិការទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការដឹកនាំ ការសាងសង់អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ បានមានប្រសាសន៍ថា អាកាសយានដ្ឋាននេះ ជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិកម្រិត4E ដែលមានផ្លូវរត់ប្រវែង៣.៦០០ម៉ែត្រ និងអាចទទួលការចុះចតបាន នូវយន្តហោះគ្រប់ប្រភេទ។ លោកបានបន្ថែមទៀតថា “វាជាសមិទ្ធិផលថ្មីមួយទៀត ដែលមិនត្រឹមតែរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដោយផ្ទាល់ទៅដល់ប្រជាជន ដែលរស់នៅជុំវិញតំបន់នេះផងដែរ”៕

កម្ពុជា-ថៃ ចាប់ផ្តើមតភ្ជាប់ផ្លូវដែករវាងប្រទេសទាំងពីរជាផ្លូវការដែលនឹងជម្រុញលំហូរពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍

ដោយៈ គង់ ហ្វីអូណា

        ភ្នំពេញៈ កម្ពុជា និងថៃ បានចាប់ផ្តើមតភ្ជាប់ផ្លូវដែក រវាងប្រទេសទាំងពីរជាផ្លូវការ ដែលនឹងជួយសម្រួលដល់ការចរាចរណ៍ទំនិញ ការធ្វើដំណើររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវទេសចរចេញចូល កាន់តែងាយស្រួលជាងមុន។ជាមួយគ្នានេះ វាក៏នឹងក្លាយជាបណ្តាញដឹកជញ្ជូន ភស្តុភាកម្មដ៏សំខាន់ សម្រាប់តភ្ជាប់តំបន់អាស៊ាន និងចិនផងដែរ។

ភាគីទាំងពីរ នៅថ្ងៃទី ២៦ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ បានបើកសម្ពោធការតភ្ជាប់រថភ្លើងកម្ពុជា-ថៃ នៅស្ថានីយរថភ្លើងឆ្លងព្រំដែនភូមិខ្លងលឹក ខេត្តស្រះកែវ នៃប្រទេសថៃ ដោយមានការអញ្ជើញចូលរួមពីថ្នាក់ដឹកនាំក្រុមហ៊ុន Royal Railway Public Limited របស់អ្នកឧកញ៉ា គិត ម៉េង និង មន្ត្រីពាក់ព័ន្ធភាគីថៃ ព្រមទាំងតំណាងក្រុមហ៊ុន Global Multimodal Logistics Co., Ltd. របស់ថៃជាច្រើនរូបផងដែរ។លោក John Guiry នាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុន Royal Railway Public Limited តំណាងអ្នកឧកញ៉ា គិត ម៉េង បានមានប្រសាសន៍ថា ការបើកសម្ពោធខ្សែរថភ្លើងកម្ពុជា-ថៃលើកនេះ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍សំខា​ន់មួយ នៃការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដែលបង្កលក្ខណៈងាយស្រួល បង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការដឹកជញ្ជូនទំនិញ និងបណ្តាញដឹកជញ្ជូ​នភស្តុភាកម្មតភ្ជាប់តំបន់អាស៊ាន និងចិន ពីចំណុចចាប់ដើមទៅដល់គោលដៅ ជាមួយនឹងទម្រង់ជាច្រើន នៃការដឹកជញ្ជូនចម្រុះ ដែលអាចកាត់បន្ថយការចំណាយ ការដឹកជញ្ជូនសន្សំសំចៃថាមពល មិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងការលើកកម្ពស់ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង នូវស្តង់ដារងាយស្រួលសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។

លោកបានបន្តថា នេះជាឱកាសដ៏ល្អសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន Global Multimodal Logistics Co., Ltd. (GML) ដែលជាបុត្រសម្ព័ន្ធនៃក្រុមហ៊ុន PTT Public Company Limited ដែលប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មសេវាកម្មចម្រុះ និងភស្តុភារកម្ម ជាមួយនឹងបេសកកម្មដើម្បីជំរុញទម្រង់ផ្សេងៗនៃសេវាកម្មដឹកជញ្ជូន ដោយប្រើប្រព័ន្ធផ្លូវដែករបស់ប្រទេសថៃជំនួសវិញ ដែលស្របតាមយុទ្ធសាស្ត្រ អភិវឌ្ឍន៍ខ្សែច្រវ៉ាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងភស្តុភារក្រោមយុទ្ធសាស្ត្រជាតិ២០ឆ្នាំ ដែលនឹងរួមកម្លាំងជា មួយរដ្ឋាភិបាល និងវិស័យឯកជនក្នុងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជា។ក្រុមហ៊ុន PTT និង GML រំពឹងថា រថភ្លើងបើកសម្ពោធលើផ្លូវកម្ពុជា-ថៃនេះ នឹងជាជម្រើសដឹកជញ្ជូនក្នុងប្រព័ន្ធភស្តុភារកម្ម ដែលមានប្រសិទ្ធភាព សម្រាប់ពាណិជ្ជកររវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជា និងពង្រីកបន្ថែមទៀតនូវពាណិជ្ជកម្ម និងការដឹកជញ្ជូនទំនិញ តាមរយៈប្រព័ន្ធផ្លូវដែករវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ានឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង។ជាមួយគ្នានេះដែរ ប្រទេសកម្ពុជា បាននិងកំពុងធ្វើទំនើបកម្មផ្លូវដែកក្នុងគោលបំណង ជំរុញការដឹកជញ្ជូនទាំងទំនិញ និងអ្នកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវដែក ជាពិសេសគឺការតភ្ជាប់ ជាមួយប្រទេសជិតខាង និងព្រមទាំងការដោះដូរទំនិញឆ្លងដែន និងវិស័យទេសចរណ៍។ម្យ៉ាងទៀត ដើម្បីទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគ មកបណ្តាក់ទុនរកស៊ីនៅក្នុងប្រទេស គ្រាដែលកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រទាក់ក្រឡាគ្នា ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូន និងឡូជីស្ទិកមានតម្លៃថោកសម្រាប់ជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន ខណៈដែលកម្ពុជា និងថៃ គ្រោងសម្រេចឲ្យបាន នូវទំហំពាណិជ្ជកម្ម១៥ពាន់លានដុល្លារនាឆ្នាំ ២០២៥។ទាក់ទងនឹងការកំណត់តភ្ជាប់ផ្លូវដែករបស់កម្ពុជា គឺធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីភាគីថៃ បានស្ថាបនារួចរាល់ ហើយផ្លូវដែកនេះបានចូលមកព្រំប្រទល់ខេត្តស្រះកែវ នៅទល់មុខក្រុងប៉ោយប៉ែត នៃប្រទេសកម្ពុជា បន្ទាប់ពីតភ្ជាប់រួច ទេសចរអាចធ្វើដំណើរពីសិង្ហបុរី ចូលម៉ាឡេស៊ី រួចចូលមកប្រទេសថៃ និងចូលមកកម្ពុជា៕

National University of Cheasim Kamchaymear and Chief Bank Forge Partnership Through ‘Chief Easy’ Digital Lending Platform

In a landmark move, Dr. Soeung Morarith, the CEO of Chief (Cambodia) Commercial Bank Plc (Chief Bank), and H.E. Dr. Seth Khan, Rector of National University of Cheasim Kamchaymear (NUCK), announced a strategic partnership through a Memorandum of Understanding (MoU) signed on July 25, 2023.

National University of Cheasim Kamchaymear and Chief Bank Sign Memorandum of Understanding (MoU) on July 25, 2023.

The focal point of this partnership is “Chief Easy”, the innovative digital micro-lending platform owned and operated by Chief Bank. The app rides the wave of rapid digital adoption within the Cambodian banking industry, allowing customers to apply for loans at their convenience. A unique feature of the platform is its promise of quick responses, with feedback provided within 24 hours on working days.

Assist with school fee payments and common financial challenges

As part of this newly forged alliance, NUCK students and their parents or guardians stand to benefit greatly from special offers when applying for micro-loans through Chief Easy. The lending limit for this group has been raised to $5,000, a feature specifically designed to assist with school fee payments and common financial challenges experienced by students. This initiative indicates a collective goal by Chief Bank and NUCK to support students in their academic journey.According to the MoU, this collaboration is just the beginning of an ongoing strategic alliance that aims to broaden access to financial services. In his statement, Dr. Morarith elaborated on the convenience of Chief Easy’s micro-lending app, emphasizing that it enables customers to evaluate their microloan eligibility through the digital banking system. Applications for microloans can be submitted digitally, further simplifying the process.

Chief Bank: Further refining existing products and services

Speaking about the launch, Dr. Morarith stated, “At Chief Bank, we have been actively working to further refine our existing products and services and rolling out new products and services to satisfy our clients’ growing needs.” This comment underscores Chief Bank’s commitment to constant improvement and customer satisfaction.This partnership is an innovative fusion of education and finance, designed to enhance the digital banking experience and ease the financial burden of education. To access these services, customers can download the Chief Easy app on the App Store (https://apple.co/3A1kXzD) or Google Play (https://bit.ly/2WrWBkK).This collaboration between Chief Bank and NUCK could mark a paradigm shift in how educational institutions and financial organizations work together to drive financial inclusion and digital banking adoption.

សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកស្ទុះឡើងលើសការព្យាករទុករបស់ក្រុមអ្នកសេដ្ឋកិច្ច នៅក្នុងត្រីមាសទី២

ដោយ: គង់ លាងហួរ
អន្តរជាតិ: ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិកបានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍កន្លងទៅថា សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកបានកើនឡើងក្នុងត្រីមាសទី២ ទោះបីជាមានការដំឡើងអត្រាការប្រាក់ ហើយអត្រាអតិផរណានៅតែមានកម្រិតខ្ពស់យ៉ាងណាក្តី។នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយដោយសារពត៌មាន CNN កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣។

យោងតាមក្រុមហ៊ុន Refinitiv បានឱ្យដឹងថា ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប ដែលជារង្វាស់ដ៏ធំបំផុតនៃទិន្នផលសេដ្ឋកិច្ច បានកើនឡើងក្នុងអត្រាប្រចាំឆ្នាំ២,៤% ក្នុងអំឡុងខែមេសា ដល់ខែមិថុនា។ នេះគឺជាល្បឿនលឿនជាងកំណើនក្នុងត្រីមាសទី១ ហើយលើសពីការព្យាករទុករបស់អ្នកសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់អត្រាកំណើនក្នុងរង្វង់១,៨%។កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងត្រីមាសទី២របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបានជំរុញដោយការវិនិយោគអាជីវកម្ម ការទិញរបស់រដ្ឋាភិបាល ការវិនិយោគសារពើភ័ណ្ឌ និងការចំណាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។

ការចំណាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ដែលមានចំណែកប្រហែល២/៣នៃទិន្នផលសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិក បានកើនឡើងត្រឹមតែ១,៦% ប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងត្រីមាសទី២ ពោលគឺធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងធៀបនឹងអត្រាកំណើន៤,២% ក្នុងត្រីមាសទី១ ដែលបណ្តាលមកពីការថយចុះយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការចំណាយទៅលើទំនិញប្រើប្រាស់បានយូរដូចជារថយន្ត និងម៉ាស៊ីនបោកគក់ដែលមានន័យថា អាចប្រើប្រាស់បានយ៉ាងតិចណាស់៣ឆ្នាំ។ចំណែក ការវិនិយោគអាជីវកម្មមិនមែនលំនៅដ្ឋានបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់អត្រា៧,៧% នៅក្នុងត្រីមាសទីពីរ ពោលគឺកើនឡើងពីអត្រា០,៦% នៅដើមឆ្នាំ២០២៣នេះ។ការថយចុះនៃការចំណាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីការស្រុតចុះនៃតម្រូវការ ដែលធនាគារកណ្តាលអាមេរិកបាននិងកំពុងព្យាយាមសម្រេចឱ្យបានតាមរយៈការដំឡើងអត្រាការប្រាក់របស់ខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់៕

តើទីក្រុងក្នុងប្រទេសណាខ្លះជាប់ឈ្មោះជាទីក្រុងគួរឱ្យចង់រស់នៅបំផុតក្នុងលោកប្រចាំឆ្នាំ២០២៣?

ដោយៈ តែម សុខុម

អន្តរជាតិៈ បន្ទាប់ពីសេដ្ឋកិច្ចដាំក្បាលចុះ ដោយសារវិបត្តិកូវីដ-១៩ ពេលនេះគុណភាពនៃការរស់នៅ កំពុងប្រសើរឡើងវិញហើយនៅក្នុងទីក្រុងជាច្រើនទូទាំងពិភពលោក។

ជាការពិតណាស់ ភាពគួរឱ្យចង់រស់នៅបានឈាន ដល់កម្រិតខ្ពស់ មិនធ្លាប់មានក្នុងរយៈពេល១៥ឆ្នាំមកនេះ។ នេះបើយោងតាមសន្ទស្សន៍ភាពគួរឱ្យចង់រស់នៅសកល ប្រចាំឆ្នាំរបស់ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវអាជីវកម្ម និងទស្សនវិស័យទីផ្សារ Economist Intelligence Unit ដែលធ្វើការវាយតម្លៃទីក្រុងចំនួន១៧៣ ដោយផ្អែកលើកត្តាជាច្រើនរួមមានស្ថិរភាព ការថែទាំសុខភាព វប្បធម៌ និងបរិស្ថាន ការអប់រំ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផងដែរ។

ការកើនឡើងគុណភាព នៃការរស់នៅនេះ កើតឡើងភាគច្រើនដោយសារតែការកើនឡើង នូវការថែទាំសុខភាព និងការអប់រំនៅទូទាំងតំបន់អាស៊ី មជ្ឈិមបូព៌ា និងអាហ្រ្វិក ទោះបីជាពិន្ទុស្ថិរភាពបានធ្លាក់ចុះជាទូទៅ ដោយសារចលាចលស៊ីវិល ស្របពេលមានការព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងឡើង អំពីថ្លៃចំណាយជីវភាពទូទាំងពិភពលោក និងជម្លោះ ដែលកំពុងបន្តកើតមាននៅក្នុងទីក្រុងនានា ដូចជា ទីក្រុងគៀវ របស់អ៊ុយក្រែន ជាដើមយ៉ាងណាក្ដី។

ការបញ្ចប់វិធានការរឹតបន្តឹងកូវីដ-១៩ ទូទាំងពិភពលោកក៏បានរួមចំណែកធ្វើឱ្យពិន្ទុផ្នែកវប្បធម៌ និងបរិស្ថានប្រសើរឡើងផងដែរ។

ដើម្បីជ្រាបកាន់តែច្បាស់ថា តើទីក្រុងនៃប្រទេសណាខ្លះជាប់ឈ្មោះជាកំពូលទីក្រុង ដែលគួរឱ្យចង់រស់នៅបំផុត ក្នុងពិភពលោក សូមអានខាងក្រោម៖
ទី១៖ ទីក្រុងវីយែន (Vienna) ប្រទេសអូទ្រីស

Vienna retained the top spot this year with perfect scores in stability, healthcare, education and infrastructure (Credit: Sylvain Sonnet/Getty Images)
Vienna retained the top spot this year with perfect scores in stability, healthcare, education and infrastructure (Credit: Sylvain Sonnet/Getty Images)

ទី២៖ ទីក្រុងមែលប៊ន (Melbourne) ប្រទេសអូស្ត្រាលី

Melbourne was ranked third, with top scores in culture and environment (Credit: Boy_Anupong/Getty Images)
Melbourne was ranked third, with top scores in culture and environment (Credit: Boy_Anupong/Getty Images)

ទី៣៖ ទីក្រុងវែនខូវើ (Vancouver) ប្រទេសកាណាដា

Residents love Vancouver for its proximity to beaches, mountains and forests (Credit: Sterling Lorence Photo/Getty Images)
Residents love Vancouver for its proximity to beaches, mountains and forests (Credit: Sterling Lorence Photo/Getty Images)

ទី៤៖ ទីក្រុងអូសាកា (Osaka) ប្រទេសជប៉ុន

Locals say that Osaka is more affordable and feels safer than other similar big cities (Credit: Simonlong/Getty Images)
Locals say that Osaka is more affordable and feels safer than other similar big cities (Credit: Simonlong/Getty Images)

ទី៥៖ ទីក្រុងអូកលែន (Auckland) ប្រទេសនូវែលសេឡង់៕ BBC៕

Auckland was awarded the highest culture and environment score out of the top 10 cities (Credit: Scott E Barbour/Getty Images)
Auckland was awarded the highest culture and environment score out of the top 10 cities (Credit: Scott E Barbour/Getty Images)

តំបន់ជុំវិញព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិតេជោកំពុងទាក់ទាញ ចិត្តវិនិយោគិនចិន

ដោយៈ គង់ សូរិយា

        កណ្តាលៈ តំបន់ស្ថិតនៅជុំវិញ ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិតេជោ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹងខេត្តកណ្ដាល កំពុងពេញនិយ​មសម្រាប់វិនិយោគិនចិន ក្នុងការស្វែងរកការវិនិយោគរបស់ខ្លួនទៅតាមជំនាញ និងវិស័យអាទិភាព ជាបណ្តាក្រុមហ៊ុនរបស់ជនជាតិចិនកំពុងស្វែងរកដីធ្លីសម្រាប់គម្រោងវិនិយោគរបស់ខ្លួន។

អគ្គនាយិកាក្រុមហ៊ុនអចលនទ្រព្យ AMATAK Property Service លោកស្រីតាំង ហួរបានមានប្រសាសន៍ មួយរយៈចុងក្រោយនេះ អ្នកវិនិយោគជនជាតិចិន ហាក់មានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងទៅលើតំបន់ជុំវិញ ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិតេជោ ឬព្រលាយន្តហោះអន្តរជាតិភ្នំពេញថ្មីនៅក្នុងទឹកដី នៃស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ខេត្តកណ្ដាល។ទោះជាយ៉ាងណា លោកស្រីមិនបានបញ្ជាក់ឲ្យបានលំអិតទាក់ទងនឹងផលប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលតំបន់នេះនៅឡើយទេ។ចំណែកអ្នកស្រី អាន សុធីតា នាយិកាប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុន Propnex Cambodia បានមានប្រសាសន៍ផងដែរថា ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ តំបន់ប៉ែកខាងត្បូងភ្នំពេញ ហាក់មានសក្ដានុពលក្នុងការទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគខ្លាំង ពីព្រោះតំបន់នេះ មានការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសំណង់ដែលមានការទាក់ទាញ ដល់ការវិនិយោគដូចជាផ្លូវក្រវាត់ក្រុងទី៣ ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិតេជោ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត រួមជាមួយនឹងផ្សារទំនើបធំៗជាដើម៕

 

ទីក្រុងរណប Bay of Light តម្លៃ១៦ពាន់លានដុល្លារនឹងបង្កើតឡើងនូវការអភិវឌ្ឍន៍ចម្រុះជាមួយមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ

ដោយៈ គង់ សូរិយា

        ព្រះសីហនុៈ មជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុថ្មីមួយ នឹងលេចឡើងនៅក្នុងគំរោងThe Bay of Light ដែលគ្រោងចំណាយទុនប្រមាណ១៦ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។

អភិបាលរងខេត្តព្រះសីហនុ លោកឡុង ឌីម៉ង់បានមានប្រសា​សន៍ឲ្យដឹងកាលពីថ្ងៃទី២៦ កក្កដាថា គំរោងThe Bay of Light ដែលវិនិយោគដោយក្រុមហ៊ុនព្រីនស៍ និងក្រុមហ៊ុនដៃគូ កំពុងវិនិយោគគំរោងដ៏ធំនេះ ដែលវាជាទីក្រុងរណបថ្មីរបស់ក្រុមហ៊ុននេះ នៅតំបន់រាម ដែលតំបន់នេះ ត្រូវបានអ្នកជំនាញផ្នែកនគរូបនីយកម្ម ចង្អុលបង្ហាញឲ្យមានការរៀបចំទីក្រុងថ្មី។លោកបន្តថា “Bay of Lightនឹងអភិ​វឌ្ឈន៍ជាទីក្រុងរណបថ្មីផង និងមានមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម នៅក្នុងគំរោងនេះផងដែរ”។គំរោង Bay of Lightបាននិងកំពុងវិនិយោគ លើផ្ទៃដីទំហំជាង៨០០ហិកតា ដែលភាគច្រើនផ្ទៃដីរបស់ទីក្រុងនេះ ត្រូវបានចាក់បំពេ​ញដោយខ្សាច់លើឆ្នេរសមុទ្រ។ បច្ចុប្បន្នក្រុមហ៊ុនកំពុងអភិវឌ្ឍន៍លើផ្ទៃដីទំហំ៥០ហិកតា ក្នុងជំហានដំបូងប៉ុណ្ណោះ គំរោងដ៏ធំនេះ ស្ថិតនៅជិតព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិកងកេង ខេត្តព្រះសីហនុ ដែលគំរោងនេះតាមផែនការនឹងរៀបចំឲ្យមានកន្រ្តកខ្សែកាប ដើម្បីឲ្យភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិ អ​ន្តរជាតិជិះកម្សាន្ត និងសេវាកម្មជាច្រើនទៀតដូចជា លំនៅដ្ឋាន ខុនដូ អាផាតម៉ិន សណ្ឋាគារប្រណីត ភោជនីយដ្ឋាន និងសេវាកម្មកំសាន្តនានាជាច្រើនទៀត៕