ដោយៈ គង់ សូរិយា

    អន្តរជាតិៈ ភាពបត់បែន និងនិន្នាការថ្មីកំពុងកើតមានឡើងក្នុងពិភពលោក ដែលជះឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងភូមិសាស្រ្តនយោយបាយពិភពលោក។

តើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនឹងជម្រុញដោយកត្តលីករ ឬវិស័យអ្វីជាជន្ទល់ដ៏រឹងមាំ?

១. កត្តាជំរុញសំខាន់ៗនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅឆ្នាំ២០២៦

ការបន្តវិនិយោគលើបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធពាក់ព័ន្ធត្រូវបានគេរំពឹងថា នឹងក្លាយជាម៉ាស៊ីនកំណើនដ៏សំខាន់មួយ ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេស ដែលមានសេដ្ឋកិច្ចជឿនលឿនដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក។

បញ្ញាសប្បនិម្មិតឬAI គាំទ្រដល់ផលិតភាពខ្ពស់ ជំរុញការចំណា​យរបស់ក្រុមហ៊ុនលើផ្នែករឹង និងផ្នែកទន់ និងផ្លាស់ប្តូររូបរាងឧស្សាហកម្ម។

២. ការបន្ធូរបន្ថយគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ

ធនាគារកណ្តាលជាច្រើនត្រូវបានគេរំពឹងថា នឹងបន្ថយអត្រាការប្រាក់បន្ថែមទៀតនៅឆ្នាំ ២០២៦ ខណៈដែលអតិផរណានៅតែបន្តមានកម្រិតមធ្យម។

ការកាត់បន្ថយអត្រាការប្រាក់ទាប នឹងជួយជំរុញការខ្ចីប្រាក់ ការចំណាយ និងការវិនិយោគ។

៣. ការជំរុញហិរញ្ញវត្ថុ និងការចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាល

រដ្ឋាភិបាលប្រទេសមួយចំនួន កំពុងរៀបចំផែនការពង្រីកការចំណា​យសាធារណៈលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បច្ចេកវិទ្យាបៃតង និងនវានុវត្តន៍ ដែលអាចជំរុញសន្ទុះសេដ្ឋកិច្ច។

៤. ការប្រើប្រាស់ និងតម្រូវការក្នុងស្រុក

នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចនៃបណ្តាប្រទេសជាច្រើន ការចំណាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់នៅតែជាសសរស្តម្ភកំណើនស្នូល ដែលគាំទ្រដល់ការងារ និងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។

៥. ពាណិជ្ជកម្ម និងសក្ដានុភាពសកល

គំរូពាណិជ្ជកម្មកំពុងផ្លាស់ប្តូរបណ្តើរៗហើយ កិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីៗ ការផ្លាស់ប្តូរពន្ធគយ និងការរៀបចំខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ឡើងវិញ នឹងជះឥទ្ធិពលដល់កំណើន។

៦. របៀបដែលឆ្នាំ ២០២៦ អាចខុសពីឆ្នាំមុនៗ

តួលេខកំណើនមិនរីកចម្រើនទេ ប៉ុន្តែមានស្ថេរភាព ដោយសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកត្រូវបានព្យាករណ៍ថា នឹងកើនឡើងប្រហែល២,៦ទៅ៣,៣% ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ យឺតជាងមធ្យមភាគមុនជំងឺរាតត្បាត និងយឺតជាងការរំពឹងទុកឆ្នាំ ២០២៤-២៥មុនៗ។

៧. ភាពខុសគ្នាក្នុងតំបន់

នៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី ជាពិសេសឥណ្ឌាត្រូវបានគេព្យាករថា នឹងកើនឡើងលឿនជាងទីផ្សារអភិវឌ្ឍន៍។ ទីផ្សារកំពុងរីកចម្រើនមួយចំនួននឹងពង្រីកយ៉ាងឆាប់រហ័ស ខណៈពេលដែលទីផ្សារផ្សេងទៀតថយចុះ។

ការព្យាករណ៍ផ្សេងៗគ្នាក៏បង្ហាញពីកំណើនស្ថិរភាព ឬមធ្យមនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប ជាមួយនឹងការប្រែប្រួល ដោយផ្អែកលើសកម្ម​ភាពគោលនយោបាយ និងពាណិជ្ជកម្ម។

៨. ភាពតានតឹងពាណិជ្ជកម្ម និងការការពារនិយម

ការដាក់ចេញរបាំងពាណិជ្ជកម្ម និងគោលនយោបាយពន្ធគយនឹងបន្តជះឥទ្ធិពលដល់គំរូកំណើន ជួនកាលធ្វើឱ្យកំណើនយឺតនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចដែលពឹងផ្អែកលើការនាំចេញ។ នេះគឺជាប្រភេទថ្មីមួយនៃការអូសទាញបើធៀប ទៅនឹងឆ្នាំមុនៗក្រោយជំងឺរាតត្បាត។

ការកើនឡើងនៃកំណើនមុនៗច្រើន តែត្រូវបានជំរុញយ៉ាងខ្លាំងដោយការចំណាយលើការប្រើប្រាស់ និងការចំណាយលើការស្តារឡើងវិញនៃជំងឺរាតត្បាត៕

ដោយៈ និស្ស័យ

    អន្តរជាតិៈ អាស៊ានជាប្លុកមួយ ដែលមានសមាជិកកើនដល់១១ប្រទេស និងមានប្រជាជនសរុបជិត៧០០លាននាក់ ជាមួយនឹងទំហំសេដ្ឋកិច្ចធំ។

ក្នុងចំណោមប្រទេសជាសមាជិករបស់ប្លុកនេះ គឺមានប្រទេស​មួយចំនួនរីកចម្រើនខ្លាំង និងមួយចំនួន មិនសូវមានការរីកចម្រើននោះទេ។

តើប្រទេសណាក្នុងចំណោមប្រទេសទាំង១១ ដែលនឹងមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០២៦?។

១. ប្រទេសវៀតណាម

វៀតណាមត្រូវបានគេព្យាករណ៍យ៉ាងទូលំទូលាយថា នឹងក្លាយជាសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន ដែលមានការរីកចម្រើនលឿនបំផុត នៅឆ្នាំ២០២៦ ដោយភាគច្រើនការព្យាករណ៍ បានដាក់កំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ខ្លួន ក្នុងចន្លោះប្រហែល៦.០ ទៅ៦.៤% ជាតួលេខខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងតំបន់។

កំណើនត្រូវបានជំរុញដោយការនាំចេញដ៏រឹងមាំ ការវិនិយោគផ្ទា​ល់ពីបរទេស(FDI) និងការធ្វើសមាហរណកម្ម ទៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល ទោះបីជាភាពមិនប្រាកដប្រជា នៃពាណិជ្ជកម្មសកលគឺជាហានិភ័យក៏ដោយ។

២. ហ្វីលីពីន

ប្រទេសហ្វីលីពីនត្រូវបានគេរំពឹងថា នឹងក្លាយជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេស ដែលមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចខ្លាំងបំផុត នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលជារឿយៗជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ នៅពីក្រោយវៀតណាម ជាមួយនឹងការព្យាករណ៍ អំពីកំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបប្រហែល៥.៥ ទៅ៥.៨% ក្នុងឆ្នាំ២០២៦។

កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសនេះ ពឹងផ្អែកលើការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក ប្រាក់បញ្ញើដ៏រឹងមាំ និងការវិនិយោគជាបន្តបន្ទាប់ គឺជាកត្តាជំរុញសំខាន់ៗ។

៣. ឥណ្ឌូនេស៊ី

ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី មានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេនៅអាស៊ាន ត្រូវបានគេព្យាករណ៍ថា នឹងកើនឡើងជាលំដាប់ក្នុងអត្រា៥.០ទៅ៥.១% ដែលគាំទ្រដោយទីផ្សារក្នុងស្រុកដ៏ធំរបស់ខ្លួន និងការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មជាបន្តបន្ទាប់។

នេះធ្វើឱ្យវាក្លាយជាកត្តា រួមចំណែកដ៏សំខាន់បំផុតចំពោះកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរួមរបស់អាស៊ាន។

៤. ម៉ាឡេស៊ី

ប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ច រីកចម្រើនលឿនលំដាប់ទី៤ បានមកប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលមានការព្យាករណ៍ថា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់​ប្រទេសនេះ នឹងសម្រេចបានកំណើនមធ្យមប្រហែល4.1ទៅ4.5ភាគរយ៕