ដោយ ប៊ី
ភ្នំពេញ៖ បន្ទាប់ពីការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៃការដក EBA នៅក្នុងខែសីហា ក្រុមហ៊ុន CBRE កម្ពុជារំពឹងថានឹងមានសម្ពាធធ្លាក់ចុះបន្តិចបន្តួចលើរោងចក្រ និងផ្នែកភស្តុភារ ខណៈរោងចក្រមួយចំនួនដែលកំពុងផលិតទំនិញដែលរងផលប៉ះពាល់ពីការដក EBA ទំនងជាអាចនឹងត្រូវបិទជាបណ្តោះអាសន្ន ឬនឹងប្តូរទៅជាទំនិញដែលមិនប៉ះពាល់ដោយការដកនេះ។

របាយការណ៍របស់ក្រុមហ៊ុន CBRE Cambodia បានឱ្យដឹងថា “យើងប្រហែលជាបានឃើញមានការផ្លាស់ទីលំនៅមួយចំនួនទៅកាន់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងទៀត រួមមានមីយ៉ាន់ម៉ា និងបង់ក្លាដែស ប៉ុន្តែទាំងនេះត្រូវបានគេរំពឹងថាមានតិចតួច”។
គេជឿជាក់ថា អ្នកផលិតនៅក្នុងវិស័យដែលរងផលប៉ះពាល់នឹងមើលឃើញថា ប្រទេសកម្ពុជាមិនមានការប្រកួតប្រជែងតិចសម្រាប់ការសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសទីតាំងនាពេលអនាគត មានន័យថា ប្រទេសកម្ពុជាអាចនឹងបាត់បង់នូវការរីកចម្រើននាពេលអនាគត តែមិនមានបញ្ហាជាប់គាំងសេដ្ឋកិច្ចផលិតកម្មដែលមានស្រាប់នោះទេ។
ភាពទំនេរនៅក្នុងតំបន់ឧស្សាហកម្មទំនងជាកើនឡើងបន្តិចម្តងៗ ដោយសារលទ្ធផលនៃការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីរយៈពេលយូរនៃតម្រូវការកើនឡើង ការកើនឡើងនៃការផ្គត់ផ្គង់ឧស្សាហកម្មបានចាប់ផ្តើមប្រមូលផ្តុំល្បឿន។ ទោះយ៉ាងណា កន្លែងទំនេរនៃឧស្សាហកម្មត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានតិចជាង ២% ហើយដូច្នេះផលប៉ះពាល់មានកំណត់ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងមានការជួលទីផ្សារ ឬតម្លៃដីឧស្សាហកម្ម។
ខណៈពេលដែលភាពអត់ការងារធ្វើមួយចំនួននឹងបណ្តាលមកពីការផ្អាកអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្ម EBA បញ្ហានេះគួរតែតូច។ ធនាគារពិភពលោកបានដាក់ជាកត្តារួចទៅហើយក្នុងការកាត់បន្ថយអត្រាកំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដោយធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៦,៨% ពី ៧% ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩។
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបាន និងកំពុងចាត់វិធានការជាច្រើនដើម្បីការពារវិស័យនាំចេញរបស់ខ្លួនរួមមាន កាត់បន្ថយចំនួនថ្ងៃឈប់សំរាកសាធារណៈ ការសម្របសម្រួលថ្លៃដើមដឹកជញ្ជូនទាប ការគាំទ្រដល់ការកាត់បន្ថយថ្លៃដើម និងការសម្រួលដំណើរការ និងនីតិវិធីមួយចំនួនដើម្បីសម្រួលដល់ការិយាធិបតេយ្យ។
បន្ទាប់ពីការត្រួតពិនិត្យរយៈពេល ១៨ ខែយ៉ាងទូលំទូលាយនៃគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មចំពោះប្រទេសកម្ពុជា សហភាពអឺរ៉ុបបានសម្រេចដកការផ្នែកខ្លះនៃការអនុគ្រោះពន្ធដល់ពាណិជ្ជកម្ម “អ្វីៗទាំងអស់លើកលែងតែអាវុធ” (EBA) ។ គំនិតផ្តួចផ្តើមនៃការផ្តល់ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធនេះបានបង្កើតជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃទីផ្សារនាំចេញរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសវិស័យកាត់ដេរ សម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើងរបស់ប្រទេសនេះដែលបានបង្កើនការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារអឺរ៉ុបក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ។
ការនាំចេញទៅទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុបគិតជាទឹកប្រាក់ចំនួន ៥,៤ ពាន់លានអឺរ៉ូ (៥,៩ ពាន់លានដុល្លារ) ក្នុងការនាំចេញក្នុងឆ្នាំ ២០១៨។ ការដកការអនុគ្រោះផ្នែកខ្លះប៉ះពាល់ដល់ការនាំចេញប្រមាណ ១ ពាន់លានអឺរ៉ូ (១,១ ពាន់លានដុល្លារ) ហើយនឹងចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ១២ ខែសីហាឆ្នាំ ២០២០ លើកលែងតែសភាអឺរ៉ុប ឬក្រុមប្រឹក្សាជំទាស់។
ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ផ្តល់ជូននូវការលើកលែងពន្ធពេញលេញ និងកូតាចូលទៅកាន់ទីផ្សារអឺរ៉ុបតែមួយ។ ការដក EBA មានន័យថា ទំនិញទាំងនោះដែលរងផលប៉ះពាល់នឹងត្រូវស្ថិតក្រោមការដកពន្ធ ‘របស់ប្រទេស អឺរ៉ុបដែលនឹងបន្ថែមពន្ធ ១២% លើការនាំចេញសម្លៀកបំពាក់ និងពី ៨% ទៅ ១៧% ចំពោះការនាំចេញស្បែកជើង។
ទំនិញដែលរងផលប៉ះពាល់ត្រូវបានរៀបរាប់លម្អិត ដូចជា សម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង ទំនិញធ្វើដំណើរ និងស្ករ។
លោក ច័ន្ទ សុផល នាយកមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាគោលនយោបាយ និងជាអ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ចឯករាជ្យ បានថ្លែងថា ឥឡូវ កម្ពុជាត្រូវបង់ពន្ធលើទំនិញនាំទៅអឺរ៉ុប ចំនួន ២០% នៃ ទំនិញនាំចេញសរុបទៅសហគមន៍នោះ ដោយ ៨០% ទៀតនៅរួចពន្ធដដែល។
លោក បានបន្តថា “តាមការវាយតម្លៃជាបឋមរបស់ខ្ញុំ ពន្ធលើទំនិញ២០%នេះ មានកម្រិតប្រហែល ១០០លានដុល្លារ ក្នុង១ឆ្នាំ។ បរិមាណនេះ មិនច្រើនពេកទេ បើគិតក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។ វាត្រូវជា ១,១% នៃការនាំចេញសម្លៀកបំពាក់និងស្បែកជើងសរុប។ វាត្រូវជា ១,២% នៃចំណាយថវិកាជាតិ និងត្រូវជា ០,៣៥% នៃ ផលិតផលសរុបក្នុងស្រុក (GDP)។ វាមិនធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចថមថយខ្លាំង ឬក៏ដួលរលំនោះទេ”។
លោក បានឱ្យដឹងទៀតថា “ខ្ញុំយល់ថា វាជាឱកាសល្អសម្រាប់កម្ពុជា (ទាំងរដ្ឋាភិបាល ទាំងវិស័យឯកជន ទាំងកម្មករ) ដែលត្រូវរៀនរស់ដោយគ្មានភាពអនុគ្រោះពីគេ ជាបណ្តើរៗ ព្រោះថា ៥ឆ្នាំទៀត គេនឹងតម្រូវឱ្យបង់ពន្ធ ១០០% ហើយ ខណៈដែលកម្ពុជាជាក់ច្បាស់ថាបានរីកចម្រើនឡើងផុតពីចំណោមប្រទេសដែលមានការអភិវឌ្ឍតិចតួច (Least Developed Countries – LDCs)”។
លោក បានបន្តថា “ភាពអនុគ្រោះពន្ធនេះ គេឱ្យសម្រាប់តែប្រទេស LDCs ដែលបច្ចុប្បន្ននេះ មានចំនួន៤៨ ក្នុងចំណោមជាង ២០០ប្រទេស ក្នុងពិភពលោកទាំងមូល។ ម្នាក់ៗតែងតែចង់ឱ្យប្រទេសខ្លួនឡើងជាប្រទេសមានចំណូលមធ្យម និងចំណូលខ្ពស់។ ដូចនេះ យើងត្រូវតែខំប្រឹងប្រែងទាំងអស់គ្នាឡើង”៕



លោកបន្តថា ការទូទាត់អន្តរប្រតិបត្តិការតាមរយៈប្រព័ន្ធ QR គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ពីព្រោះប្រទេសកម្ពុជា គឺជាទិសដៅពេញនិយមសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរថៃធ្វើដំណើរ ដូចជា៖ ក្រុងសៀមរាប ក្រុងព្រះសីហនុ និងរាជធានីភ្នំពេញ។

លោកTakeshi Izuka បានមានប្រសាសន៍បញ្ជាក់ថា វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាគីរីរម្យ ផ្តោតលើជំនាញវិស្វកម្ម កម្មវិធី សូហ្វ វែ (Software Engineering) វិទ្យាសាស្ត្រ និងការវិភាគទិន្នន័យ (Data Science) និងសន្ដិសុខប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន ដោយផ្តល់អាហារូបករណ៍ពេញដល់និស្សិតខ្មែរ ដែលមានសមត្ថភាពក្នុងរយៈពេល៤ឆ្នាំ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងថ្លៃសិក្សា ចំណីអាហារ ការស្នាក់នៅ ក៏ដចជាឧបករណ៍សម្ភារៈសិក្សា ចាំបាច់មួយចំនួនទៀតផងដែរ។



ទី៣ ហាមដាច់ខាតការដ្ឋានសំណង់ ដែលដំណើរការសាងសង់ ឬរុះរើដោយគ្មានវិស្វករប្រចាំការដ្ឋានជាអ្នកទទួលខុសត្រូវ។ ទី៤ ហាមដាច់ខាតការស្នាក់នៅក្នុងអគារដែលកំពុងសាងសង់ ទោះបីជាលក្ខណៈបណ្តោះអាសន្នក៏ដោយ និងហាមដាច់ខាតអ្នកគ្មានភារកិច្ចចូលក្នុងការដ្ឋានសំណង់ និងទី៥ ហាមការប្រើប្រាស់សំណង់គ្រប់ប្រភេទ ដោយគ្មានវិញ្ញាបនបត្រប្រើប្រាស់សំណង់ ឬលិខិតបិទការដ្ឋានផ្តល់ដោយអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច។
ក្នុងចំណោមវិនិយោគិនទាំងនោះ មានវិនិយោគិន៨៣ភាគរយ គឺជាវិនិយោគិនក្នុងស្រុក និង១៧ភាគរយជាវិនិយោគិនបរទេស។ តម្លៃជួញដូរជាធម្យមប្រចាំឆ្នាំ ២០១៩ គឺ ១៥៧.០៤៥ ដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ បើប្រៀបធៀបជាមួយឆ្នាំ២០១៨ តួលេខនេះ មានការកើនឡើង៤,៩ ដង។ នេះ បើយោងតាមរបាយការណ៍ របស់គណៈកម្មការមូលបត្រកម្ពុជាចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២០។
លោកSumeth Damrongchaitham ប្រធានក្រុមហ៊ុនTHAI Airway បានឱ្យដឹងថា ក្រសួងសុខាភិបាល បានហាមឃាត់អ្នកដំណើរនៅលើនាវាទេសចរណ៍ Westerdam មិនឱ្យចូលប្រទេសថៃក្នុងរយៈពេល១៤ថ្ងៃ ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ ២០២០។
លោកឧកញ៉ា នួន រឹទ្ធី អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន Khmer Foundation Appraisal បានមានប្រសាសន៍ឱ្យដឹងតាមទូរស័ព្ទកាលពីពេលថ្មីៗនេះថា រយៈពេល៥ឆ្នាំខាងមុខទៀត តំបន់ដែលស្ថិតនៅតាមផ្លូវជាតិលេខ១ នឹងមានភាពកាន់តែល្អប្រសើរមិនចាញ់តំបន់ឯទៀត ដែលស្ថិតនៅជាប់ជាយក្រុងរាជធានីភ្នំពេញនោះឡើយ ខណៈបច្ចុប្បន្នកំពុងមានសក្ដានុពល និងភាពទាក់ទាញច្រើន ដែលផ្តល់ឱកាសដ៏ល្អសម្រាប់អ្នកវិនិយោគស្វែងរកភាគចំណេញ។



