ដោយ វុត្ថា
ភ្នំពេញៈ បញ្ហាដីធ្លី នៅតែជារឿងចម្រូងចម្រាស់មួយនៅប្រទេសកម្ពុជា។ របបកម្មសិទ្ធិចាស់មុនឆ្នាំ១៩៧៩ ត្រូវបានលុបចោល។ អ្នកដែលកាន់កាប់អចលនវត្ថុ ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ នៅតែមានច្រើន ដែលកាន់កាប់ដោយគ្មានប័ណ្ណសម្គាល់កម្មសិទ្ធិ។ វិវាទបានកើតឡើងជាញឹកញាប់ជុំវិញបញ្ហាដីធ្លីនេះ។
ខាងក្រោមនេះ គឺសំនួរចម្លើយ ពាក់ព័ន្ធនឹងការកាន់កាប់អចលនវត្ថុដោយគ្មានបណ្ណកម្មសិទ្ធិ។
សំណួរ ១-ខ្ញុំកាន់កាប់ដីមួយកន្លែងតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៩មក។ ជាការកាន់កាប់ដោយស្របច្បាប់ ក៏ប៉ុន្តែ មិនមានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ។ តើខ្ញុំមានសិទ្ធិជាអ្វីលើដីនេះ?
ចម្លើយៈ អ្នកដែលបានកាន់កាប់ដី ឬអចលនវត្ថុផ្សេងទៀតពីឆ្នាំ១៩៧៩មក បើសិនជាមិនទាន់មានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ ចេញដោយអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចទេ អ្នកនោះមិនមែនជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើអចលនវត្ថុនេះទេ គឺមានសិទ្ធិត្រឹមតែជាភោគី (អ្នកកាន់កាប់ស្របច្បាប់) ប៉ុណ្ណោះ។
សំណួរ២-ក្នុងឋានៈជាភោគី តើខ្ញុំមានសិទ្ធិអ្វីខ្លះលើដីនេះ?
ចម្លើយៈ ភោគីមានសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែលនឹងម្ចាស់កម្មសិទ្ធិដែរ ពោលគឺមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ អាស្រ័យនៅ ដាំដុះ ប្រវាស់ ជួល បញ្ចាំ លក់ ឬផ្ទេរទៅឲ្យកូនចៅ ។ល។នៅក្នុងករណីមានការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ នេះ អ្នកទទួលអចលនវត្ថុពីភោគី គឺទទួលបានត្រឹមតែសិទ្ធិជាភោគីដដែល មិនមែនជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនោះទេ។
ភោគី និងកម្មសិទ្ធិករ មានទំហំសិទ្ធិដូចគ្នា។ អ្វីដែលខុសគ្នា គឺនៅត្រង់ថា សិទ្ធិជាកម្មសិទ្ធិករគឺជាសិទ្ធិស្ថាពរ ហើយអាចទទួលបានការគាំពារពីច្បាប់ ដោយពេញលេញ។ ចំណែកសិទ្ធិជាភោគីវិញ គឺជាសិទ្ធិ ដែលមានលក្ខណៈបណ្ដោះអាសន្ន ដែលអាចមានការជំទាស់តវ៉ាបាន ទៅថ្ងៃក្រោយ។
សំណួរ៣-តើភោគីអាចក្លាយជាកម្មសិទ្ធិករបានដែរឬទេ?
ចម្លើយៈបាន! ប្រសិនបើការកាន់កាប់នេះ ធ្វើឡើងដោយស្របច្បាប់ ដោយគោរពតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌ ៥៖
-កាន់កាប់ដោយពិតប្រាកដ ពោលគឺមិនមែនជាការកាន់កាប់ក្នុងឋានៈជាអ្នកចាំដី ចាំផ្ទះឬចាំចម្ការឲ្យគេ។
-កាន់កាប់ដោយគ្មានហិង្សា ពោលគឺមិនប្រើកម្លាំងចូលទៅដណ្តើមកាន់កាប់។
-កាន់កាប់ដោយមានការដឹងឮជាសាធារណៈ ពោលគឺមិនមែនចូលកាន់កាប់ដោយលួចលាក់មិនឲ្យគេដឹង។
-កាន់កាប់ដោយគ្មានការអាក់ខាន ពោលគឺមិនបានបោះបង់អចលនវត្ថុនេះចោល ក្នុងគម្លាតមួយធំ។
-កាន់កាប់ដោយសុចរិត ពោលគឺពេលចូលកាន់កាប់ ភោគីមិនបានដឹងថា អចលនវត្ថុនេះមានម្ចាស់រួចទៅហើយនោះទេ។
ភោគីដែលបំពេញតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌទាំង៥ខាងលើនេះ អាចក្លាយជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិបាន ក្រោយពីបានកាន់កាប់អចលនវត្ថុ រយៈពេល៥ឆ្នាំជាប់ៗគ្នាឥតដាច់។
សំណួរ៤- ក្រោយពីបានកាន់កាប់តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌ និងគ្រប់រយៈពេល ដែលកំណត់ដោយច្បាប់ហើយ តើខ្ញុំអាចក្លាយជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិដោយស្វ័យប្រវត្តិឬទេ?។
ចម្លើយៈសិទ្ធិ ជាកម្មសិទ្ធិករ មិនអាចទទួលបានដោយស្វ័យប្រវត្តិនោះទេ។ ភោគី អាចក្លាយជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិស្ថាពរ លុះត្រាតែអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចចេញប័ណ្ណ សម្គាល់កម្មសិទ្ធិឲ្យ ក្រោយមានការចុះបញ្ជីដីធ្លីមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ។
សំណួរ៥-ក្នុងពេលរង់ចាំ ការទទួលបានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិស្ថាពរ តើភោគីអាចទទួលបានប័ណ្ណអ្វី ដែលសម្គាល់ការកាន់កាប់អចលនវត្ថុនេះដែរឬទេ?
ចម្លើយៈ បានអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ត្រូវចេញប័ណ្ណសម្គាល់សិទ្ធិកាន់កាប់អចលនវត្ថុទៅឲ្យភោគី ដែលកាន់កាប់ស្រប់ច្បាប់។ ក៏ប៉ុន្តែប័ណ្ណនេះ គ្រាន់តែជាភស្តុតាងបញ្ជាក់អំពីសិទ្ធិកាន់កាប់ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ ដែលតវ៉ាមិនបាននោះទេ។
សំណួរ៦-ប្រសិនបើខ្ញុំឃើញមានអចលនវត្ថុទំនេរគ្មានម្ចាស់ តើខ្ញុំអាចចូលកាន់កាប់ធ្វើជាភោគីបានគ្រប់ពេលឬ?
ចម្លើយៈ ការកាន់កាប់ អចលនវត្ថុក្នុងនាមជាភោគី ដែលច្បាប់ទទួលស្គាល់ គឺមានតែការកាន់កាប់ មុនពេលច្បាប់ភូមិបាលចូលជាធរមានប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺមុនឆ្នាំ២០០១ ។ រាល់ការចូលកាន់កាប់អចលនវត្ថុ នៅក្រោយច្បាប់ភូមិបាលចូលជាធរមាន គឺជាការកាន់កាប់ខុសច្បាប់ ដែលអាចទទួលទោសព្រហ្មទ័ណ្ឌ។
ប្រជាជនក្រីក្រ ដែលចង់បានដីត្រូវតែធ្វើពាក្យសុំទៅអាជ្ញាធរ តាមរយៈយន្តការ “សម្បទានដីសង្គមកិច្ច”៕
ប្រធានសមាគមមិត្តភាពកម្ពុជា កូរ៉េលោកបណ្ឌិត Park Sang Won បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងកាលពីរសៀលថ្ងៃទី៩ សីហាកន្លងមកថា សមាគមមិត្តភាពកម្ពុជា កូរ៉េ នឹងរៀបចំកម្មវិធីពិសេសមួយនៅសណ្ឋាគារកាំបូឌីយ៉ាណាចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់១៨តុលាខាងមុខនេះ ដើម្បីធ្វើការជួបជុំរវាងអ្នកវិនិយោគកូរ៉េ និងកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងរកឪកាសវិនិយោគ និងធ្វើពាណិជ្ជកម្មរួមគ្នាសំដៅលើកកំពស់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរ។
ដោយឡែកនៅក្នុងក្រុងកំពតវិញ តាមការពិនិត្យស្ថានភាពទឹកជាក់ស្តែងគឺផ្លូវជាច្រើនខ្សែត្រូវរងការលិចលង់ជាច្រើនផ្លូវ ហើយលំនៅឋានប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមបណ្តោយដងព្រែកកំពត ក្នុងភូមិម៉ាក់ប្រាង្គ ឃុំកំពង់គ្រែង ស្រុកទឹកឈូ ក៏រងការលិចលង់មួយចំនួនដែរផងដែរ។
