ដោយៈ គង់ សូរិយា

    ភ្នំពេញៈ មានសារព័ត៌មានល្បីៗជាច្រើន ដែលគួរឱ្យទុកចិត្តបានរាយការណ៍អំពីការផ្ទុះឡើងនៃសង្គ្រាម/ការវាយប្រហារតាមអាកាសថ្មីពីប្រទេសថៃចូលទៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។

បណ្តាញសារព័ត៌មាននៅថ្ងៃទី៨ ដែលបានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៨  ខែធ្នូ ឆ្នាំ2025 រួមមាន។

១ សារព័ត៌មានរ៉យទ័របានរាយការណ៍ពី “របៀបដែលជម្លោះរវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាបានផ្លាស់ប្តូរពីបទឈប់បាញ់ ដែលគាំទ្រដោយលោកប្រធានាធិបតីDonald J. Trump ទៅជាការវាយប្រហារតាមអាកាស”។

ទូរទស្សន៍អាល់ហ្សាហ្សេរ៉ា បានរាយការណ៍ពីព័ត៌មានថ្មីៗផ្ទាល់អំពី “មនុស្សរាប់ពាន់នាក់រត់គេចពីការប៉ះទង្គិចគ្នា ខណៈដែលជម្លោះព្រំដែនកំពុងកើតឡើងវិញ”។

ជាមួយគ្នានេះកាសែត The Guardian៖ ក៏បានរាយការណ៍ពីការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់ថៃ ជម្លោះព្រំដែនដែលមានជម្លោះ និងអ្នកស្លាប់។

ចំណែកកាសែត Newsweek៖ បានរាយការណណ៍អំពី“ការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់ថៃ មកលើប្រទេសកម្ពុជា ខណៈដែលជម្លោះព្រំដែនកំពុងកើតឡើងវិញ”។

សារព័ត៌មាន Associated Press(AP)បានរាយការណ៍ពី “ប្រទេសថៃបើកការវាយប្រហារ តាមអាកាសតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា ខណៈដែលភាពតានតឹងកំពុងកើតឡើងវិញ”។

ការផ្សាយបន្ថែមពី FT.com (Financial Times), ABC News, Sky News និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងតំបន់ផ្សេងទៀត ភាគច្រើនឆ្លុះបញ្ចាំងពីព្រឹត្តិការណ៍ដូចគ្នា។

យ៉ាងហោចណាស់សារព័ត៌មានល្នីៗចំនួន៦ ស្ថាប័នព័ត៌មានអន្តរជាតិសំខាន់ៗ (ខាងលើ) និងសារព័ត៌មានក្នុងតំបន់/អនឡាញជាច្រើនទៀតដែលផ្សាយព័ត៌មាន អំពីព្រឹត្តិការណ៍នេះនៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥៕

ដោយៈ ម៉ាលីនណា

    ភ្នំពេញៈ នៅឆ្នាំ២០២៥ ដែលបាននិងកំពុងឈានទៅបញ្ចប់ និងស្វាគមន៍ឆ្នាំ២០២៦ បណ្តាញផ្លូវសរុបជាតិ និងខេត្តបានពង្រីករហូតដល់២០.៣០៧.៦គីឡូម៉ែត្រ និងផ្លូវចំនួន៨៥៤ខ្សែ។

លើសពីនេះ មានគំរោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋធំៗជាច្រើន កំពុងដំណើរការសាងសង់ និងបន្តសាងសង់ដល់ឆ្នាំ២០២៦ និងបណ្តាឆ្នាំទៅមុខទៀត។

ឧទាហរណ៍ផ្លូវជាតិ ដែលបាននិងកំពុងសាងសង់ និងកែលំអរដូចជា ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវផ្លូវជាតិលេខ៤ (NR4) ការជួសជុល និងស្ពានថ្មី កំពុងដំណើរការដើម្បីបញ្ចប់នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៦ ផ្លូវជាតិលេខ៧ ដែលជាការស្តារនិងពង្រីក តភ្ជាប់ពីស្គន់ ទៅកាន់ក្រុងកំពង់ចាម ផ្លូវជាតិលេខ៥ កំណាត់ចុងក្រោយតភ្ជាប់ទៅកាន់ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ គំរោងធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវផ្លូវមួយចំនួនទៀត។

ចំណែកការសាងសង់ស្ពាន បានបង្ហាញថា នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ឆ្នាំ២០២៤ រដ្ឋាភិបាលបាននិយាយថា ប្រទេសកម្ពុជានឹងមានស្ពានសរុបចំនួន២៥ ឆ្លងកាត់ទន្លេសំខាន់ៗចំនួនបួនរបស់ប្រទេស។ ក្នុងនោះមានស្ពានចំនួន១៩ ត្រូវបានសាងសង់បញ្ចប់ ៣កំពុងសាងសង់ និង៣នៅតែស្ថិតក្នុងការសិក្សាលទ្ធភាពជាមុន។

ជាក់ស្តែងស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា ចិន ចក្រអង្រែក្រោម ព្រែកប្រា បាននិងកំពុងសាងសង់ និងអាចបញ្ចប់នៅចុងឆ្នាំ២០២៦ ឬដើមឆ្នាំ២០២៧ ស្ពានថ្មគ ដែលតភ្ជាប់ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ បាវិតក៏បាននិងកំពុងសាងសង់ និងអាចបញ្ចប់នៅឆ្នាំ២០២៧ ជាដើម៕

ដោយៈ គង់ សូរិយា

    វៀតណាមៈ មានហេតុផលជាច្រើន ដែលធ្វើឲ្យវៀតណាមក្លាយជាប្រភពទាក់ទាញ សម្រាប់ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI)យ៉ាងច្រើនក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។

តើប្រទេសនេះ នឹងអាចក្លាយជាសមាជិកបណ្តាប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចធំទាំង២០នៅលើសកលលោក( G20) នៅឆ្នាំ 2035 ដែរឬទេ គឺមិនប្រាកដប្រជាទេ  ប៉ុន្តែមានអំណះអំណាងគាំទ្រ និងប្រឆាំង។

១ ហេតុអ្វីបានជាវៀតណាមទាក់ទាញFDI ច្រើនម្លេះ

ភាពអំណោយផលនៃទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រ និងការទាក់ទាញខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល គឺវៀតណាមស្ថិតនៅជិតផ្លូវដឹកជញ្ជូនសំខាន់ៗ នៅអាស៊ីបូព៌ា/អាគ្នេយ៍ និងមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសចិន ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាជម្រើស ដ៏ទាក់ទាញមួយសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន ដែលចង់ធ្វើពិពិធកម្មខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់។

២ ថ្លៃពលកម្មទាប និងកម្លាំងពលកម្មវ័យក្មេងច្រើន

បើប្រៀបធៀបជាមួយប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន ឬប្រទេសជិតខាងដែលមានតម្លៃខ្ពស់ វៀតណាមផ្តល់ជូនកម្លាំងពលកម្ម ដែលមានតម្លៃថោកសមរម្យ និងកម្លាំងពលកម្មវ័យក្មេងច្រើន ដែលធ្វើឱ្យការផលិត និងផលិតកម្ម ដែលប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មច្រើន កាន់តែមានការប្រកួតប្រជែង។

៣ ការកែលម្អបរិយាកាសអាជីវកម្ម និងគោលនយោបាយងាយស្រួលសម្រាប់វិនិយោគិន

រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម បានអនុវត្តកំណែទម្រង់ ដើម្បីធ្វើឱ្យនីតិវិធីរដ្ឋបាលសាមញ្ញ ក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ប្រសើរឡើង ផ្តល់ជូនការលើកទឹកចិត្តពន្ធសម្រាប់វិនិយោគិនបរទេស (ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យអាទិភាព) និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (ឧទ្យានឧស្សាហកម្ម កំពង់ផែ ការដឹកជញ្ជូន) ដើម្បីគាំទ្រ FDI។

ការរីកចម្រើន និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការពង្រី​កទីផ្សារក្នុងស្រុក បានធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម កំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ហើយនៅពេលដែលប្រាក់ចំណូលកើនឡើង (និងវណ្ណៈកណ្តាលពង្រីក) ក្រុមហ៊ុនបរទេស ក៏ត្រូវបានទាក់ទាញដោយសក្តានុពលនៃទីផ្សារអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុកផងដែរ។

ការធ្វើសមាហរណកម្មជាមួយពាណិជ្ជកម្មសកល និងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ គឺជាមួយនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាច្រើន គោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មបើកចំហ និងឧស្សាហូបនីយកម្មដែលផ្តោតលើការនាំចេញ ប្រទេសវៀតណាម ត្រូវបានធ្វើសមាហរណកម្មយ៉ាងល្អទៅក្នុងទីផ្សារសកល។

កត្តានេះ ធ្វើឱ្យវាកាន់តែងាយស្រួល សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនបរទេសក្នុងការផលិតនៅទីនោះ និងនាំចេញទូទាំងពិភពលោក។

ការរួមចំណែកដល់កំណើន ការនាំចេញ ការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា FDI មិនមែនគ្រាន់តែជាដើមទុននោះទេ  វាក៏នាំមកនូវបច្ចេកវិទ្យា ចំណេះដឹងគ្រប់គ្រង និងជួយធ្វើទំនើបកម្មឧស្សាហកម្មផងដែរ។ នោះជាលទ្ធផលជំរុញការនាំចេញ ផលិតភាព និងការប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល។

៤ ថ្លៃដើមពលកម្ម + ទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រ + បរិយាកាសអាជីវកម្មដែលមានស្ថិរភាព/លើកទឹកចិត្ត

វៀតណាម នៅតែជាគោលដៅវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) កំពូលមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ឧទាហរណ៍៖ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ គេរាយការណ៍ថា វៀតណាមបានទាក់ទាញការវិនិយោគផ្ទាល់ ពីបរទេសប្រហែល៣៦,៦-៣៩ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក សូម្បីតែក្នុងអំឡុងពេលមានអស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកក៏ដោយ៕

ដោយៈ គង់ សូរិយា

    ភ្នំពេញៈ ធនាគារពិភពលោកប្រើប្រាស់ GNI ក្នុងមនុស្សម្នាក់ (មិនមែនGDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់ទេ) ដើម្បីចាត់ថ្នាក់កម្រិតចំណូលរបស់ប្រទេសមួយ។

ប៉ុន្តែមនុស្សជាច្រើនលាយបញ្ចូលគ្នាទាំងពីរ ដូច្នេះយើងនឹងពន្យល់យ៉ាងច្បាស់ និងសាមញ្ញ។

ស្តង់ដាចំណាត់ថ្នាក់ចំណូលធនាគារពិភពលោក ឆ្នាំ២០២៤​-២០២៥។

១. ប្រទេសដែលមានចំណូលទាបឬប្រទេសមានការអភិវឌ្ឍតិចតួច

ប្រទេសស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់នេះ ប្រជាជនម្នាក់មានប្រាក់ចំណូ​លចំនួន១,១៣៥ ដុល្លារ ឬតិចជាងនេះក្នុងមនុស្សម្នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។

២. ប្រទេសដែលមានចំណូលទាប-មធ្យម

សម្រាប់ប្រទេសស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ ជាប្រទេសមានប្រាក់ចំណូ​លមធ្យមកម្រិតទាបដូចជាកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន គឺមនុស្សម្នាក់មានប្រាក់ចំណូលចន្លោះពី១,១៣៦ ដុល្លារដល់៤,៤៦៥ ដុល្លារក្នុងមនុស្សម្នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។

៣. ប្រទេសដែលមានចំណូលខ្ពស់-មធ្យម

នេះជាប្រទេសដែលកម្ពុជាកំពុងឆ្ពោះទៅកាន់ឆ្នាំ២០៣០ ជាប្រទេ​សមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ គឺប្រជាជនម្នាក់មានប្រាក់ចំណូលចន្លោះពី៤,៤៦៦ ដុល្លារ ទៅ១៣,៨៤៥ ដុល្លារក្នុងមនុស្សម្នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។

៤. ប្រទេសដែលមានចំណូលខ្ពស់

វាជាឋានៈប្រទេស នៃគោលដៅប្រកបដោយមហិច្ឆតារបាស់កម្ពុជា ដែលគ្រោងសម្រេចបាននៅឆ្នាំ២០៥០ ដោយមនុស្សម្នាក់នឹងមានចំណូលចន្លោះពី១៣,៨៤៦ ដុល្លារឬច្រើនជាងនេះក្នុងមនុស្សម្នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។

ទោះជាយ៉ាងណាកម្រិតទាំងនេះ តែងតែធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពរៀងរាល់ខែកក្កដា នៃឆ្នាំនិមួយៗ។

ប្រាក់ចំណូលប្រចាំឆ្នាំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ(GDP Per Capital)ក្នុងមនុស្សម្នាក់គឺស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការសម្រាប់ការចាត់ថ្នាក់ចំណូលទេ៕

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន

លោកជំទាវ ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ម៉ាលី សុជាតា អនុរដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សូមជម្រាបជូនសាធារណជន អ្នកសារព័ត៌មានជាតិ និងអន្តរជាតិជ្រាបពីស្ថានភាពនៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅថ្ងៃនេះថា៖

នៅព្រឹកថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ចាប់ពីវេលាម៉ោងប្រមាណ ០៥:០៤នាទី យោធាថៃបានបើកការបាញ់ប្រហារមកលើកងកម្លាំងកម្ពុជា នៅក្នុងតំបន់អានសេះ ខេត្តព្រះវិហារ បន្ទាប់មកបាញ់នៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ដោយប្រើប្រាស់រថ្តក្រោះបាញ់ចូលជាច្រើន និងនៅតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ នៅ៥មករា និងនៅចំការចេក និងការបើកការវាយប្រហារនេះធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីយោធាថៃបានធ្វើសកម្មភាពបង្កហេតុជាច្រើនរាប់មិនអស់ច្រើនថ្ងៃមកហើយ ជាពិសេសឧបទវហេតុកាលពីម្សិលមិញនៅព្រលានថ្ម ក្នុងចេតនាញុះញង់ដើម្បីនាំដល់ការប៉ះទង្គិចគ្នា។
ដោយឈរលើស្មារតីនៃការគោរពរាល់កិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានឯកភាពគ្នា និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ នៅក្នុងឧប្បត្តិហេតុលើកទីពីរនោះ កងកម្លាំងកម្ពុជាក៏មិនបានធ្វើការបាញ់តបតឡើយ និងកំពុងបន្តតាមដានលើការវិវត្តនេះយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន និងយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់បំផុត។ ជាមួយគ្នានេះ កម្ពុជាបានជូនដំណឹងជាលើកទីពីរទៅក្រុមអ្នកសង្កេត ការណ៍អាស៊ាន (AOT) អំពីឧប្បត្តិហេតុនេះរួចហើយ ព្រមទាំងគ្រោងនឹងស្នើឱ្យ AOT ចុះទៅទីតាំង ដើម្បីធ្វើការស្រាវជ្រាវស៊ើបអង្កេត ដើម្បីស្វែងរកការពិត និងធានាឱ្យបាននូវតម្លាភាព យុត្តិធម៌ និងភាពត្រឹមត្រូវ។

ក្រសួងការពារជាតិ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សូមប្រកាសថ្កោលទោសយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះទង្វើអមនុស្សធម៌ ដ៏សាហាវឃោរឃៅនេះ ហើយនេះបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់កាលដែលភាគីថៃបានរំលោភបំពានលើ ”សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរវាងកម្ពុជានិងថៃ” ដែលភាគីទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលចុះហត្ថលេខា ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ ក្រោមសាក្សីរបស់ឯកឧត្តម ដូណាល់ ត្រាំ ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាម៉េរិក និងឯកឧត្តម អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី និងជាប្រធានអាស៊ាន។

ក្នុងន័យនេះ កម្ពុជាសូមអំពាវនាវឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិថ្កោលទោសយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ចំពោះការរំលោភបំពានសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរវាងកម្ពុជានិងថៃ និងសកម្មភាពខុសច្បាប់របស់ថៃម្តងហើយម្តងទៀតនេះ ដោយទាមទារឱ្យថៃទទួលខុសត្រូវទាំងស្រុងចំពោះការរំលោភបំពានដ៏កំរោលនេះ។ កម្ពុជាអំពាវនាវឱ្យថៃបញ្ឈប់រាល់អរិភាពជាបន្ទាន់ ដែលគំរាមកំហែងដល់សន្តិភាព និងស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កម្ពុជាអំពាវនាវឱ្យភាគីថៃងាកមកគោរពកិច្ចព្រម ព្រៀមបទឈប់បាញ់ សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព និងកាតព្វកិច្ចទាំងឡាយនៅក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ ស្មោះត្រង់ និងដោយសុច្ឆន្ទៈពិតប្រាកដ។

កម្ពុជាប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការគោរព និងអនុវត្តតាមលក្ខខណ្ឌនៃបទឈប់បាញ់ សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរវាងកម្ពុជានិងថៃ ព្រមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងឡាយដែលភាគីទាំងពីរសម្រេចបានកន្លងមក ប្រកបដោយសុច្ឆន្ទៈ និងការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត។ កម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ក៏ដូចជាសន្ធិសញ្ញា អនុសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់ ហើយប្រឆាំងនឹងការគំរាម ឬការប្រើប្រាស់កម្លាំង សំដៅស្វែងរកដំណោះស្រាយមួយដែលយុត្តធម៌ ត្រឹមត្រូវ យូរអង្វែង និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។

អាស្រ័យដូចបានជម្រាបជូនខាងលើ សូមសាធារណជន អ្នកសារព័ត៌មានជាតិ និងអន្តរជាតិជ្រាបជាព័ត៌មាន៕

ថ្ងៃច័ន្ទ ៣រោច ខែមិគសិរ ឆ្នាំម្សាញ់ សប្តស័ក ព.ស ២៥៦៩ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥