ដោយ: គង់ លាងហួរ
ភ្នំពេញ: មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា ក្របខណ្ឌកិច្ចសហប្រតិបត្តិការត្បូងពេជ្រ ទ្វេរភាគីបានលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ចិន ឱ្យឈានឡើងដល់កម្រិតថ្មី ខណៈដែលប្រទេសទាំងពីរប្រារព្ធខួបលើកទី៦៥នៃទំនាក់ទំនងការទូត។
លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា ការជឿទុកចិត្តគ្នាជាយុទ្ធសាស្ត្រ ការគាំទ្រ និងការគោរពបូរណភាពទឹកដី និងអធិបតេយ្យភាព ការមិនជ្រៀតជ្រែក និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឈ្នះ-ឈ្នះ បានជំរុញឱ្យចំណងមិត្តភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរកាន់តែរឹងមាំ និងមិនអាចបំបែកបាន។លោកបានបញ្ជាក់ប្រាប់សារពត៌មាន Xinhua នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ផ្តាច់មុខមួយកាលពីពេលថ្មីៗនេះថា “ប្រទេសទាំងពីរតែងតែឆ្ពោះទៅមុខជាមួយគ្នា ដោយសារទំនាក់ទំនង និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏ជិតស្និទ្ធ”។
លោក ផៃ ស៊ីផាន បានបន្តថា ក្របខ័ណ្ឌកិច្ចសហប្រតិបត្តិការត្បូងពេជ្រទ្វេរភាគី “Diamond Hexagon” ដែលបង្កើតឡើងដោយប្រទេសទាំងពីរកាលពីខែកុម្ភៈ នឹងជំរុញការកសាងសហគមន៍កម្ពុជា-ចិន ជាមួយនឹងអនាគតរួមគ្នាក្នុងយុគសម័យថ្មី។
លោកបានបញ្ជាក់ថា ក្របខណ្ឌនេះត្រូវបានផ្តោតលើវិស័យអាទិភាព ចំនួន៦រួម មាន កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ នយោបាយ សមត្ថភាព និងគុណភាពផលិតកម្ម កសិកម្ម ថាមពល សន្តិសុខ និងការផ្លាស់ប្តូររវាងប្រជាជន និងប្រជាជន។
ខណៈដែលឆ្នាំ២០២៣នេះ គឺជាខួបលើកទី១០ នៃគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ (BRI) ដែលស្នើឡើងដោយប្រទេសចិន លោក ផៃ ស៊ីផាន មានប្រសាសន៍ថា គំនិតផ្តួចផ្តើមនេះបានផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅកម្ពុជា។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “ក្រោម គំនិតផ្តួចផ្តើម BRI កម្ពុជាទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើន ហើយតំបន់អាស៊ានទាំងមូលបានចាត់ទុក BRI ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសង្គមនៅក្នុងតំបន់របស់យើង”។
លោកបានបន្តថា BRI បានលើកកម្ពស់សន្តិភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងការអភិវឌ្ឍ ហើយគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះមិនបានបង្កើតភាពច្របូកច្របល់ចំពោះប្រទេសណាមួយ ឬរារាំងដល់ការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេសដទៃឡើយ។
លោក ផៃ ស៊ីផាន បានមានប្រសាសន៍ថា “នៅក្រោម គម្រោង BRI គ្មានប្រទេសណាមួយនៅក្នុងតំបន់ត្រូវបានដាក់ឱ្យនៅឯកោទេ ពោលគឺតភ្ជាប់តំបន់អាស៊ី តំបន់អាស៊ាន ជាមួយប្រទេសចិន ដែលជាទីផ្សារដ៏ធំដែលមានប្រជាជនជាង១,៤ពាន់លាននាក់”។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា ក្រោមគម្រោង BRI គម្រោងធំៗជាច្រើនដូចជា រោងចក្រវារីអគ្គិសនី តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសក្រុងព្រះសីហនុ ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-ព្រះសីហនុ ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ និងផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-បាវិត ត្រូវបានអភិវឌ្ឍឡើងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
លោកបានបញ្ជាក់ថា “គម្រោងធំៗទាំងនេះបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការពន្លឿនការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងទេសចរណ៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៅកម្ពុជា”។
យោងតាមស្ថិតិផ្លូវការបានបង្ហាញថា ប្រទេសចំនួន១៥១ និងអង្គការអន្តរជាតិចំនួន៣២ បានចុះហត្ថលេខាលើឯកសារក្រោមក្របខ័ណ្ឌ BRI គិតត្រឹមថ្ងៃទី ៦ ខែមករា។
លោក ផៃ ស៊ីផាន បានបន្ថែមថា ភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយក្នុងតំបន់ (RCEP) និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីកម្ពុជា-ចិន (FTA) បានជួយជំរុញយ៉ាងខ្លាំងដល់ការនាំចេញ និងការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាក្នុងយុគសម័យក្រោយជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩។
លោក ផៃ ស៊ីផាន បានមានប្រសាសន៍ថា កតិកាសញ្ញាទាំងពីរនេះ គឺជាមេដែកដើម្បីទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគបរទេសកាន់តែច្រើន ជាពិសេសពីប្រទេសចិន។
លោកបានអះអាងថា “កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មទាំងនេះនឹងជួយឱ្យកម្ពុជាបញ្ចប់ពីឋានៈជាប្រទេសអភិវឌ្ឍតិចតួចនៅឆ្នាំ២០២៧ និងក្លាយជាប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៣០ និងជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៥០”។
លោក ផៃ ស៊ីផាន បានបញ្ជាក់ទៀតថា យន្តការកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទាំងអស់នេះ បានផ្តល់នូវសន្ទុះយ៉ាងខ្លាំងក្លាដល់ការកសាងសហគមន៍ចិន-កម្ពុជា ដែលមានគុណភាពខ្ពស់ កម្រិតខ្ពស់ និងស្តង់ដារខ្ពស់ រួមជាមួយនឹងអនាគតរួមគ្នាក្នុងយុគសម័យថ្មី៕


ទាក់ទងនឹងស្ថានភាពទីផ្សារអចលនទ្រព្យ លោកឧកញ៉ា បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ស្ថានភាពអចលនទ្រព្យនៅកម្ពុជា មានកំណើនឬថយចុះ គឺពឹងអាស្រ័យទៅលើស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ជាពិសេសនោះ គឺស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចចិន និងអាមេរិក។ លោកបន្តថា “នៅពេលដែលអ្នកដឹកនាំ សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោករងគ្រោះ វាក៏ប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចរបស់យើង ហើយបើសេដ្ឋកិច្ចប៉ះពាល់ វិស័យដីធ្លីក៏រងគ្រោះទៅតាមនឹងដែរ”។
លោកមើលឃើញថា “វិស័យអចលនទ្រព្យសព្វថ្ងៃនេះ មានចរន្តទិញលក់តែនៅក្នុងស្រុក ពុំទាន់មានវិនិយោគិនហូរពីបរទេស នៅឡើយ”។ លោកបន្តថា “ដូច្នេះដើម្បីឱ្យវិស័យនេះ ទទួលបានការគាំពារខ្លាំង ទាល់តែមានចរន្តសាច់ប្រាក់ចាក់ចូលបន្ថែម ពីរាជរដ្ឋាភិបាល ហើយផ្តល់លទ្ធភាព ក្នុងការប្រើកម្ចីដោយបន្ធូរបន្ថយអត្រាការប្រាក់ ក្នុងការប្រើលើវិស័យសំណង់ និងអចលនទ្រព្យ”។
លោកបន្តថា “ស្ថានភាពទីផ្សារនឹងកំរើកឡើងវិញ ដោយអ្នកវិនិយោគក្នុងស្រុក និងបរទេស ពួកគេនឹងធ្វើការសម្រេចចិត្តបោះទុនវិនិយោគ”៕

ជាក់ស្តែង ក្រុមមន្ត្រីសមាជិកសភាមួយចំនួនបានទាមទារឱ្យមានការពិចារណាឡើងវិញ ដោយសំណូមពរឱ្យមានការគោរពតាមលក្ខខណ្ឌចំនួន២បន្ថែម។ លក្ខខណ្ឌទី១គឺ ជនបរទេសដាច់ខាតត្រូវតែបោះទុនវិនិយោគនៅប្រទេសវៀតណាម ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់កំណត់ណាមួយ និងលក្ខខណ្ឌទី២គឺ ការចូលជាសញ្ជាតិវៀតណាម មុនពេលដែលអាចមានសិទ្ធកាន់កាប់អចលនទ្រព្យនៅទីនេះបាន។


ការនាំចេញត្រីខកំប៉ុង និងត្រីកែច្នៃរបស់ប្រទេសថៃ មានទំហំសរុប១,១៤ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ក្នុងរយៈពេល៥ខែដើមឆ្នាំនេះ។ ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ ទំហំនៃការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារនានាក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀង FTA មានចំនួន៣៥១,៧លានដុល្លារអាមេរិក ដោយកើនឡើង១៥,៧% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នា កាលពីឆ្នាំមុន។
រុស្ស៊ីបានគូសបញ្ជាក់ថា ពាណិជ្ជកម្មរវាងរុស្ស៊ី និងបណ្ដាប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ាន បានធ្លាក់ចុះ៤,៤% ដោយសារតែទណ្ឌកម្មទាំងនោះ។នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយកាសែតឥណ្ឌូនេស៊ី Kompas លោក Sergey Lavrov បានបង្ហាញពីការត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ របស់រុស្ស៊ី ក្នុងការធ្វើការជាមួយអាស៊ាន លើការលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណក្នុងស្រុក។

លោកបន្ថែមថា ក្នុងដើមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣នេះ ប្រតិបត្តិការហោះហើរដឹកអ្នកដំណើរជាតិ និងអន្តរជាតិ និងទំនិញ ជាមធ្យមមានចលនាហោះហើរទ្វេទិស៨៥០ជើង ក្នុងមួយសប្ដាហ៍ចេញ និងចូលអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិទាំង៣ និងមានក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិចំនួន២៦ ដែលកំពុងតភ្ជាប់ជើងហោះហើរឡើងវិញជាមួយប្រទេសអាស៊ានទាំង៩ ចិន កូរ៉េខាងត្បូង រដ្ឋបាលពិសេសហុងកុង កោះតៃវ៉ាន់ និងកាតា។ លោកស៊ិន ចាន់សេរីវុត្ថា បានអះអាងថា “យើងអាចនិយាយជារួមបានថា សកម្មភាពដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាសនៅកម្ពុជា បានវិលត្រឡប់មកវិញ ឬស្តារឡើងវិញបាន៥០ភាគរយ ប្រៀបធៀបឆ្នាំ២០១៩ មុនវិបត្តិជំងឺកូវីដ១៩”។
លោកជំទាវបានបន្ថែមថា “នេះជាកត្តាដ៏ប្រសើរមួយជួយដល់បេសកកម្មផ្សព្វផ្សាយ ជំរុញឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍ដាច់តែឯងមួយ (A Stand Alone Destination) ហើយអាកាសយានដ្ឋាននេះ នឹងក្លាយជាទ្រព្យដ៏សំខាន់មួយ សំរាប់អនាគតនៃវិស័យទេសចរណ៍នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា”៕
